Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées : 
1
Afficher les variantes

Formes fléchies : 
8
Afficher les formes fléchies

Définition :  Masquer la définition

I. KOZH [1499, 1699, 1732] Fozell. II. BREMAÑ 1. Savadenn zouar hag ar fozell zo en he harz tro-ha-tro d'ar parkeier. [1878] Eo, kaout a reas din klevet evel un dra bennak o klemm e-kreiz trouz an avel a c’hwezhe er gwez-derv a zo war gleuz liorzh al leur [...]. 2. Ent strizh. Savadur douar, ur voger en e greiz a-wechoù, a ra bevenn ar parkeier. Ar gwerjeoù kelc'hiet gant kleuzioù koadek. Sevel a ris war ar c'hleuz. [1954] [...] ha ne gomzan ket eus un dornad saverien o fri e sell d’arvestiñ ouzh ar prosesion war lein ur c’hleuz en ur vandrouilhat gwestell hag avaloù-oranjez [...]. & Trl. Ne vez ket savet ur c'hleuz diouzh un tu hepken : evit dont a-benn da ziskoulmañ ur gudenn e ranker studiañ an elfennoù zo a-du hag ar re zo a-enep, e ranker selaou ali meur a zen. & Trl. kv. Chom evel ur maen en ur c'hleuz : chom difiñv. & Bouzar evel ur c'hleuz : bouzar-tre. & Sentus evel ur c'hleuz ouzh ur park : sentus-tre. & Trl., skeud. Mont an tenn er c'hleuz : c'hwitañ. Aet eo an tenn er c'hleuz gantañ : c'hwitet eo war e daol. & Mont dre gleuz ha garzh : mont a-dreuz hag a-hed. 3. Ent strizh. Touflez e-harz ur c'hleuz. Troc'holiet ar c'harr, hag an dud er c'hleuz.

Exemples historiques : 
55
Masquer la liste des exemples

kleuz

1499
Référence : LVBCA p116 (fosse)

kleuzioù

1659
Référence : LDJM.1 pg haie

kleuz

1659
Référence : LDJM.1 pg haie, fossé

kleuz

1699
Référence : Har. pg kleuz (fossé)

kleuzioù bras

1732
Référence : GReg pg fossé (Des fossez élevez)

ur c'hleuz

1732
Référence : GReg pg fossé (Fossé, élevation de terre au tour des champs, des prez, &c, Van.)

kleuzioù

1732
Référence : GReg pg fossé (Fossé, élevation de terre au tour des champs, des prez, &c, Van., p.)

kleuzioù

1732
Référence : GReg pg fossé (Fossé, élevation de terre au tour des champs, des prez, &c, p.)

kleuz

1732
Référence : GReg pg fossé (Fossé, élevation de terre au tour des champs, des prez, &c, Van.)

kleuz

1732
Référence : GReg pg fossé (Fossé, élevation de terre au tour des champs, des prez, &c.)

kleuzioù uhel

1732
Référence : GReg pg fossé (Des fossez élevez)

kleuz

1850
Référence : GON.II pg kleûz

kleuzioù

1850
Référence : GON.II pg kleûz

kleuz

1850
Référence : GON.II pg kleûz

kleuzioù

1850
Référence : GON.II pg kleûz

kleuz

1850
Référence : GON.II pg kleûz (Clôture, élévation de terre autour des champs, des prairies. Fossé. Haie).

kleuzoù

1850
Référence : GON.II pg kleûz (Clôture, élévation de terre autour des champs, des prairies. Fossé. Haie. Pl.)

kleuzioù

1850
Référence : GON.II pg kleûz (Clôture, élévation de terre autour des champs, des prairies. Fossé. Haie. Pl.)

Ur c'hleuz nevez a rin war-dro d'am fark.

1850
Référence : GON.II pg kleûz (Je ferai une nouvelle clôture autour de mon champ).

kleuz

1850
Référence : GON.II pg kleûz (En Trég. "kleû"), pg kleû (Voyez "kleûz").

kleuzioù

1850
Référence : GON.II pg kleûz

Ha dreist ar c'hleuz dioc'htu ar c'honikl a lamm krenn, / Piv damallfe 'nezhañ ? Ne gredan den ebet.

1867
Référence : MGK p113

— Hag ar bleiz, a-raok stouiñ e benn, / Ha gwelet dreist ar c'hleuz ur vandenn bastorien / O stagañ dibismig gant un oan dioc'h ar ber.

1867
Référence : MGK p83-84

Rouanez ha re vras, ni pennoù ar c'hêrioù, / Ha ni ive ezhec'h, en hon tiegezhioù, / Ni laka d'ar marv, ni gastiz ar re fall, / Ha ma ve sellet pizh, dreist ar c'hleuz en tu all, / Ve gwelet marteze oc'h ober meur a dra / A lakafe ar vein en-dro domp da ruziañ.

1867
Référence : MGK p84-85

P’oa en em gavet en enezenn Sant-Laorañs, e chomas ur pennad da ehanañ, souchet a-dreñv ur c’hleuz, evit gwelet ha ne deue den ebet war e lerc’h.

1877
Référence : EKG.I. p.224

Galoupat a ra evel pa ve an tan war e lerc’h ; mont a ra dreist ar c’hleuzioù, a-dreuz ar c’haeioù dre-greiz an drez hag ar spern, dre al lann hag an drein ; ne sell ket ker pizh-se ouc’h e hent...

1877
Référence : EKG.I. p.128

Evit diskouez e oa perc’henn d’ar gompezenn-se, ec’h en em lakeas da ober dre an traezh kleuzioù evit merkañ ar pezh a yoa dezhañ, ha kanolioù bihan evit ober holen, war e veno.

1877
Référence : EKG.I. p.241

Eno, en ur park, e oa ur paour-kaezh kozh o keuneuta a-hed ar c’hleuz. Dastumet en doa dija ur gazeliad bodoù lann, hag e lavare outañ e-unan : — Bremaik, en ur virviñ va banne soubenn ar brignen me a c’hello tommañ va izili morzet gant ar yenien hag ar gozhni.

1877
Référence : EKG.I. p.191

Ar soudarded heñchet mat en em gavas war-dro dek eur en ul lec’h anvet Hent Don, abalamour ma’z eo uhel ar c’hleuzioù en daou du dezhañ.

1877
Référence : EKG.I. p.162

Krediñ a c’hellit ne raen ket un hent aes ; meur a wech e oa bet ribiñset va (dremm) bizaj ha va daouarn din, gant an drez hag ar spern, o vont dreist ar c’hleuzioù.

1878
Référence : EKG.II p.22

P’en em gavjomp e Kergidu, e oa sioul an traoù, ne dregerne ken an draonienn gant ar youc’herezh, an tennoù fuzuilh hag an tennoù kanol ; n’oa den war vale e neblec’h ; ne weled nemet gwez dibennet, kleuzioù freuzet, parkeier turiet evel pa vije bet e pep hini kant penn-moc’h-gouez oc’h ober o ebat.

1878
Référence : EKG.II p.1-2

Netra atav ! Eo, kaout a reas din klevet evel un dra bennak o klemm e-kreiz trouz an avel a c’hwezhe er gwez-derv a zo war gleuz liorzh al leur ; mes ne ris ket kalz a van evit kement-se.

1878
Référence : EKG.II p.40

Ur c’harzh lann daou vloaz a yoa war ar c’hleuz hag a guzhe ac’hanon pa vezen o sellet war an hent-bras.

1878
Référence : EKG.II p.88

Evel chas chase pa santont tres ar c’had, ar soudarded a redas buan er waremm, a c’haloupas d’ar red d’ar penn all, a lammas a-lamm-plom war ar c’hleuz...

1878
Référence : EKG.II p.155

Lampomp dreist ar c'hleu[z]-mañ, 'vit mont dre ar par berrañ.

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.1

stok da revr er c'hleuz !

1909
Référence : BROU p. 423 (chant du coq)

Evit mirout da viken ar vro en doa gounezet, e reas Nemetos sevel dre-holl difennoù ec’hon kelc’hiek pe hirgelc’hiek, anezho pep a gleuz pe veur a hini, ha savennoù-douar, kement eus ar re-mañ hag a gleuzioù.

1923
Référence : SKET p.127

Ker puilh, war a lavarer, e redas ar gwad a-hed ar savenn, e-pad al lazhadeg, ma voe anezhañ, e strad ar c’hleuz, poulladoù a badas an heol hag an douar tri devezh d’o feurevañ.

1923
Référence : SKET p.128

Ma c’hoarvezas eus ar stlapadeg-se ur pil-dour-beuz a gouezhas war ar paotrig ken n’en devoe tremenet kleuz Moridunon. Neuze e tavas d’an dour-[b]il.

1924
Référence : SKET.II p.35

En diskenn gra ar C’horve, a-raok erruout gant ar pont, e weljont ur c’hazh du, du-pod, astennet en disheol war ar c’hleuz, dindan ur bod lann.

1924
Référence : BILZ1 Niv. 41, p.945 (Mae 1924)

Gwelet hemañ mac’hagnet e holl izili, henhont astennet a-hed e gorf war hent ar belerined, a glemm, a derm, klevet-eñ o huanadiñ war e wallblanedenn : « O ! pet truez ouzh ur paourkaezh !… O ! pet truez !… » Hennezh, azezet harp ouzh ar c’hleuz, e flac’hoù en e gichen, euzhus da welet, a ziskouez e zivc'har debret gant ar goulioù hag ar c’hontron : « Sellit a-druez ouzh un den reuzeudik, c’hwi pere a zo yac’h ha divac’hagn ».

1924
Référence : BILZ1 Niv. 40, pp.897-898 (Ebrel 1924)

sankañ e gontell er c'hleuz

1931
Référence : VALL pg (faire) banqueroute

Ar yer a gemere o nij dreist ar c'hleuzioù.

1944
Référence : EURW.1 p73

O mamm, n’eo ket al labour eo a vank. Kleuzioù ar park bras a zo da zic’harzhañ.

1944
Référence : ATST p.39

Stêr-Aon a red e-harz he c'hleuzioù don e kichennik, ez eus ur chapel vihan gouestlet da sant Kado, kenamzeriad Gweltaz, ha kenvroad breizhek dezañ,[.]

1944
Référence : EURW.1 p17

Betek eno ne raen ket a wad fall : ur veaj evel un all e oa houmañ din, an hent a oa hir, al laboused a gane er c'hleuzioù, tud a laboure er parkoù, kêr Wengamp a oa brav da welout gant he renkennadoù tier a dri estaj...

1944
Référence : EURW.1 p30

Dinerzh avat e skoe an daouarn, hag alies zoken e skoent ouzh ar c’hleuzioù hag e tiskarent e daoulagad an daou emganner poultrenn ha loustoni all.

1944
Référence : ATST p.21

Ne lavarin anv maouez ebet, rak merc’hed ar c’hêriadennoù am eus anvet a oa aet da Garreg-al-Louarn ar buanañ m’o doa gallet ; holl e oant aet di eus an hini vrasañ betek an hini vihanañ, an hini goshañ evel an hini yaouankañ, dre hent[-]bras, dre hent-karr, dre gwenodenn ha kammboulenn, dreist kleuzioir [sic, "kleuzioù"], a-dreuz gwarimier sec’h ha parkeier priellek, holl, holl, d’ar red, eeun gant o hent ar re a c’halle mont, kamm-digamm ar re all, pep hini hervez hirder ha nerzh he divesker.

1944
Référence : ATST p.80

Gwechall, pa oan war va studi er skolaj, d’an naontek a viz Mae e tirede holl barrezioù ar c’horn-bro, ha ne gomzan ket eus un dornad saverien-o-fri e sell d’arvestiñ ouzh ar prosesion war lein ur c’hleuz en ur vandrouilhat gwestell hag avaloù-oranjez, met eus ar parrezioù a-bezh o kanañ ken ma findaone war lerc’h person ha kure, hag er penn-araok ar chasgeu, ar c’hroazioù lugernus gant kleier munut e-pign outo, un drapell a bep seurt liv o fraoñval a-us da bep bugel, hag evel-just ur bern bannieloù : darn, ar re skañv a-walc’h, douget gant plac’hed yaouank, ur gatiolenn war o fenn hag en gwenn-erc’h penn-da-benn, ha d’o heul un druilhad krennardezed, gwisket ganto dilhad o fask kentañ ; bannieloù all, seiz pe voulouz, gant gwragez Breuriezh ar Rozera, un toullad mat anezho hag ivez en gwenn, ha d’an diwezh ar bannieloù bras, kaeroc’h an eil eget egile, ha pounner, va Doue, pe bounneroc’h.

1954
Référence : VAZA p.52

Ha mar plege an heol benniget da vezañ a-du gant ar wreg hag an ozhac’h yaouank, neuze ‘vat e teuen da grediñ en devoa an Aotrou Doue kaset gwareg-ar-glav e-maez e zoull e pell-pellañ an neñvoù, ha graet dezhi diskenn betek amañ da gaeraat muioc’h c’hoazh hon hentigoù ken mistr, o kammigellañ etre daou c’hleuz alaouret bennozh d’al lann ha d’ar balan, pe e lec’h all etre girzhier gant skav pe spern gwenn en o bleuñ.

1954
Référence : VAZA p.33

Gounit douar a rae he fried, ha pa'z ae Mon da labourat er parkeier - rak, un tourc'h-paotr anezhi, plomañ, mediñ, troc'hañ lann, charreat, ha zoken ober kleuzioù, kiañ a rae a-lazh-korf evel ar wazed - bep gwech e veze ganti, e-pign ouzh las he zavañjer, un tammig c'hwezhigell leun-kouch a vutun, ha mogedenn a laoske adal ar beure bete serr-noz.

1954
Référence : VAZA p.19

Dalc'hmat e kan al lapous noz / A-dreñv pep kleuz, ouz tor pep roz, / Da vodañ Breizhiz a bep tu / War an Nasion d’ober 'n hu.

1960
Référence : PETO p72

An tad-kozh 'oan aet da welout ne oa ket evit kompren diouzhtu, ken stag eo ar c'hleuzioù douzh ar berc'hentiezh, e oamp o vont da sevel unan evit plijadur an holl.

1980
Référence : BREM Niv. 1, p. 5

Evel-se e c'hall kemer plas ur stourmer all a vefe chadennet, amzer dezhañ da vont betek ar privezioù pe a-drek d'ur c'hleuz !

2015
Référence : DISENT p113

"Ar goulenn a chom eo pegoulz e skoimp-holl a-gevret hon fenn e-barzh ar c'hleuz," a respont din dak.

2015
Référence : EHPEA p18

Note d'étude

Reiñ a ra ar Gonideg (GON.II) meur a stumm evit ar ger-mañ : "kleû" ha "kleûio" evit Bro-Dreger, "klé" ha "kléieu" evit Bro-Wened ha "kleuñ" ha"kleuñiô" evit Bro-Gerne.

L'Office public de la langue bretonne

Réseaux sociaux