Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Formes fléchies : 
9
Afficher les formes fléchies

Définition :  Masquer la définition

1. Paotr zo en em ouestlet, war-bouez leoù prl., da vevañ evit Doue, pell diouzh ar bed, e-unan pe en un urzh. Ur manac'h digenvez : a vev e-unan. Mont da vanac'h. Bezañ resevet da vanac'h : degemeret en ur manati. 2. Trl. skeud. (db. un dismegañs, un taol fall) N'eo ket graet an dra-se da vanac'h : ne vo ket ankounac'haet, digoll a vo. 3. Dre fent Doare boutailh evit tommañ ar gwele.

Exemples historiques : 
51
Masquer la liste des exemples

manac'hez

1499
Référence : LVBCA p138 (moynesse)

manac'h

1499
Référence : LVBCA p138 (moine)

manac'h

1659
Référence : LDJM.1 pg Moine

menec'h

1659
Référence : LDJM.1 pg Moine

manac'h difroket

1732
Référence : GReg pg apostat

menec'h difroket

1732
Référence : GReg pg apostat

menec'h sant Aogustin

1732
Référence : GReg pg Augustin (Augustins noirs.)

menec'h sant Benead

1732
Référence : GReg pg benedictins (religieux fondez par saint Benoît)

menec'h Sant Bernard

1732
Référence : GReg pg bernardins (religieux de Citeaux)

menec'h Sito

1732
Référence : GReg pg bernardins (religieux de Citeaux)

manac'h eus a urzh Romuald

1732
Référence : GReg pg camaldule (Religieux de l'Ordre de Camaldoli)

manac'h sant Romual

1732
Référence : GReg pg camaldule (Religieux de l'Ordre de Camaldoli)

menec'h sant Romual

1732
Référence : GReg pg camaldule (Religieux de l'Ordre de Camaldoli)

menec'h Kamaldoli

1732
Référence : GReg pg camaldule (religieux de l'Ordre de Camaldoli)

manac'h Sant Bruno

1732
Référence : GReg pg chartreux (Religieux)

menec'h Sant Bruno

1732
Référence : GReg pg chartreux (Religieux)

Froket eo.

1732
Référence : GReg pg coëffer (Il s'est coëffe d'un froc.), froc (Il a pris le froc.)

Ar c'houvenchoù a zo evit ar Relijiuzed, ar mousterioù hag an abatioù evit ar venec'h.

1732
Référence : GReg pg (les) couvents (sont les maisons des Religieux, les Monastères & les Abbayes celles des Moines)

Ur Manac'h a guita ar frok, a zeu da zifrokañ, pa er graer Eskob, pe Gardinal.

1732
Référence : GReg pg (un Moine fait Evêque, ou Cardinal, se) défroque

menec'h an dezerzh

1732
Référence : GReg pg (les Peres du) désert

Fin pe finoc'h eo ar venec'h.

1732
Référence : GReg pg fin (Ah que les Moines sont fins.)

Aet eo da vanac'h.

1732
Référence : GReg pg coëffer (Il s'est coëffe d'un froc.), froc (Il a pris le froc.)

Paotred ar brezelidi a zo gwir servijerien, rak sevel a raer koad outo ; paotred ar veleien a zo o c'hamaraded ; ha paotred ar venec'h a zo mistri dezho.

1732
Référence : GReg pg garçon (Les gens de guerre font les bons garçons; les Prêtres font des égaux; & les Religieux font des maîtres : c'est un proverbe très veritable compris en ces deux vers Latins. Servos serviles facit omni tempore miles ; Prasbiter aquales, Monachus facit imperiales.)

Ar venec'h gwechall, e-giz ne studient, ne brezegent, na ne gofesent ket, dre'n abeg ma ez oant holl, pe hogos holl breudeur lik, a veve diouc'h o labour.

1732
Référence : GReg pg labeur (Les anciens moines, qui n'étudioient point, qui ne prêchoient, ni ne confessaient point, parce qu'ils étoient tous, ou presque tous Laïcs, vivoient du labeur, du travail de leurs mains).

Ar væneac'h guëichall, ê c'hiz ne studyént, ne brezeguént, na ne goveçzeant qet, dre'n abecg ma ez oant oll, pe hogos oll breuzdeur licq, a vevé diwar-bouez o divrec'h.

1732
Référence : GReg pg labeur (Les anciens moines, qui n'étudioient point, qui ne prêchoient, ni ne confessaient point, parce qu'ils étoient tous, ou presque tous Laïcs, vivoient du labeur, du travail de leurs mains).

stad ar venec'h

1732
Référence : GReg pg (l'état) monastique

manac'hez

1732
Référence : GReg pg moinesse (terme de mépris , pour dire, Religieuse).

manac'hezed

1732
Référence : GReg pg moinesse (terme de mépris , pour dire, Religieuse. Pl.)

manac'h a gevredigezh Jezuz

1850
Référence : GON.II.HV pg tâd-a-feiz (père de la foi. jésuite. on dit aussi "manac'h a géfridigez Jézuz". voyez "jézuist").

manac'h

1850
Référence : GON.II p.20 (moine), pg manac'h (moine. religieux. solitaire), manac'hérez, ménéc'hérez, monac'h

menec'h

1850
Référence : GON.II p.20 (des moines), pg manac'h (moine. religieux. solitaire. Pl.)

manac'h

1850
Référence : GON.II pg manac'h (moine. religieux. solitaire. en Vannes, monac'h), monac'h (voyez "manac'h").

manac'hez

1850
Référence : GON.II.HV pg manac'hez (moinesse, religieuse qui vit séparée du monde).

manac'hezed

1850
Référence : GON.II.HV pg manac'hez (moinesse, religieuse qui vit séparée du monde. Pl.)

Ar c'hentañ lavaras mougañ ar baourentez, / Miret oc'h ar beorien da ziskouez o lorgnezh, / Hag eñ a voa manac'h, ha roet en doa d'ar paour / Kement mad en devoa : e leve hag e aour ? / Ha dre garantez eo e komze an den-se ? / Kredet neb a garo !...

1867
Référence : MGK p118

An azen, deuet e dro, a lavar evel-henn : / "Ned eus ket pell, soñj am eus, ur wech, en ur dremen, / Dre ur prad glas a oa, me 'gav din, d'ur manac'h, / An naon, ar yeot flour ha, m'en diskuilh hep nac'h, / Dre ali Paol gornek o sutal em fenn sot, / E peurjon er prad-se ledander va zeod.

1867
Référence : MGK p25-26

un abid manac'h he deus gwisket

1874
Référence : GBI.II p552

E-kreiz ar c’hoad-se, ouc’hpenn daou-c’hant vloaz a yoa, an Aotrou Olier Lambal, kont Pentevr, en doa savet ul leandi, un abati pe ur gouent, mar kavit gwell, hag en doa lakaet eno menec’h da bediñ Doue evit silvidigezh e ene.

1877
Référence : EKG.I. p.33-34

Tad manac’h, n'eo ket laeron hentoù-bras eo a zo kouezhet warnoc’h ; nann, gwashoc’h eget laeron eo ar re o deus lazhet ar venec’h all.

1877
Référence : EKG.I. p.45

Ur wech ma o doa klevet an hent da vont da Sant-A[l]bin, o doa klevet ar pezh a glaskent, ha ne voent ket dievezh a-walc’h evit disklêriañ da zen ar pezh a yoa en o spered, rak mar o divije lavaret o doa c’hoant da vont da Sant-A[l]bin, dek den el lec’h unan a vije kavet da vont d’ar red da gas kemenn d’ar venec’h.

1877
Référence : EKG.I. p.36-37

An ilizoù a voe laeret, ar venec’h hag al leanezed a voe lakaet er-maez eus o c’houentoù ; an noblañs kozh a rankas kuitaat o bro, pe mont d’ar prizon, hag alies d’ar marv.

1878
Référence : EKG.II p.177

menac'h

1909
Référence : BROU p. 396 (au pluriel)

Evit echuiñ ganto, me ‘lavaro raktal e chomis en ti-se e-pad daou vloaz diouzh renk, e oa an itron Lotton ur vamm evidon, e tigase din daou vi bep mintin em gwele, e oan pedet d’ar goañv da vont da dommat ouzh e zan ha lakaet ganti ur manac’h din em gwele ; […]

1944
Référence : EURW.1 p.137-138

Azezet eo an tri vanac'h gwenn en o stalioù uhel koadgizellet.

1949
Référence : SIZH p.59

E sujidi nemeto a oa ar mul Alejandro ha daou gi-bleiz o mouezhioù braouac'hus. N'o doa da amezeien nemet ar brini, tev e-giz yer, ha guped an oabl, hag ivez poblad safronus gwenan an dousenn koloennoù bennak, a lakae buhez er c'hloastr, e lec'h ar venec'h aet davet Doue.

1949
Référence : SIZH p.52

Redek a reas ur gridienn penn-da-benn e gorf, ha merzhout a reas, ne'm eus ket lavaret hep ur mousc'hoarzhig laouen, edont aze, eñ, gwenn-kann en e sae vanac'h, hag hi, du evel askell ar vran.

1949
Référence : SIZH p.42

- ...Ma vimp barrek da brezeg he lezenn pa vo ac'hanomp beleien ha menec'h. Kaerat kefridi embann ar garantez d'ho nesañ !...

1949
Référence : SIZH p.50

[...] e lenned er c'helaouennoù : Aet eo ar Frankiz da get !... ar pezh a oa gwir, da vihanañ evit ar venec'h hag al leanezed en harlu, hag evit Breizh a-bezh.

1954
Référence : VAZA p.122-123

Soñj hoc’h eus emichañs eus ar c’hloareg diveleget-se na baoueze ket da gas kuit ar venec’h, d’argasiñ al leanezed, da renabliñ madoù an ilizoù, ha d’itrikañ taolioù ken kaer all.

1954
Référence : VAZA p.56

Er porzh-se e troas ivez e penn an admiral pediñ ur manac’h da zont da ganañ an oferenn war ar C’hleber, ur pec’hed marvel ouzhpenn a-enep da lezennoù Bro-C’hall.

1954
Référence : VAZA p.97

Ha ne vo mui prioled nag abaded / E penn ar c'houenchoù, dre youl ar gannaded. / Dimeziñ 'ray leanezed ha menec'h / Da vezañ, mar karont, gwragez hag ezec'h...

1960
Référence : PETO p16

L'Office public de la langue bretonne