Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Formes fléchies : 
7
Afficher les formes fléchies

Définition :  Masquer la définition

I. [1931, 1985] Bronneg eus an isurzhad Simii, diorroet e empenn, divlev e zremm, dezhañ treid ha daouarn hegrog, a vev er broioù tomm prl. ha zo meur a spesad anezhañ. [1985] Marmouzien diniver o redek war ar skourroù. & Marmouzien meur : rumm marmouzien bras o ment, anezho al loened tostañ zo d'an den, evel ar gorilh, h.a. II. Dre skeud. A. (db. an dud) 1. Paotr bihan. Marmouzien ar skol. 2. Dre zismeg. [1878] Penaos, marmouz, emezañ, en ur daoler e graban war e benn hag en ur gregiñ en e vlev, ne lavari ket din-me piv a zo aet dre amañ, p’edomp-ni o tont dreist ar c’hleuz ? [1924] Marmouz fall ! eme ar brigadier, eun devez ma oa Bilzig o c’hoari kornigell gant ar vugale all dirag an ti-gward. Marmouz fall, tôl evez, mar tapan ac’hanout !… [1931] Paotr bihan diseven. 3. Trl. kv. Kurius evel ur marmouz : ranell-tre. & Fri-marmouz : bugel kurius. & Skañv evel ur marmouz : skañv-kenañ. B. (db. al loened all) Loen fentus. Hennezh en doa ur marmouz a gi. III. LOUZAWOUR. (impl. da spizer) 1. Kraoñ-marmouz : kakaouetez. 2. Butun-marmouz : moranv bleuñv ar gwez-kistin.

Exemples historiques : 
42
Masquer la liste des exemples

marmouz

1659
Référence : LDJM.1 pg guenon (beste)

marmouz

1659
Référence : LDJM.1 pg singe

marmouzed

1659
Référence : LDJM.1 pg guenon (beste), singe

marmouz

1732
Référence : GReg pg godenot (marionette)

marmouzezed

1732
Référence : GReg pg guenon (petit singe femelle, p.)

marmouzez

1732
Référence : GReg pg guenon (petit singe femelle)

marmouzed

1732
Référence : GReg pg godenot (marionette, p.)

marmouz

1850
Référence : GON.II pg marmouz (singe, animal à quatre pieds, qui contrefait, qui imite les gestes qu'il voit faire. il s'emploie aussi en parlant d'un jeune homme qui veut faire l'important ; il pourrait alors répondre au français morveux - en Vannes, il a plus le sens de nazillard, qui parle du nez. HV.)

marmouzez

1850
Référence : GON.II.HV pg mouna (voyez "marmouzez").

marmouzez

1850
Référence : GON.II.HV pg mounika

marmouzed

1850
Référence : GON.II pg marmouz (singe, animal à quatre pieds, qui contrefait, qui imite les gestes qu'il voit faire. il s'emploie aussi en parlant d'un jeune homme qui veut faire l'important ; il pourrait alors répondre au français morveux - en Vannes, il a plus le sens de nazillard, qui parle du nez. HV.)

marmouzezed

1850
Référence : GON.II pg marmouzez (guenon, femelle du singe. on dit aussi "mouna" et "mounika", dans le même sens. Pl.)

marmouzez

1850
Référence : GON.II pg marmouzez (guenon, femelle du singe. on dit aussi "mouna" et "mounika", dans le même sens).

Ker gwevn hag ur marmouz eo.

1850
Référence : GON.II pg marmouz (il est aussi adroit qu'un singe).

E-touez kig chatal all, ur marmouz ormider / A oa stag oc'h ar groug, dirak stal ur c'higer. Un den, o vont, a c'houlennas / Pe mat[,] pe fall e oa e vlaz.

1867
Référence : MGK p76

Marmouz, c'hwi da gentañ, gwelit al loened-se, lavarit din distag, abeg am eus da se; hag ho kened a zo ker kaer ha gened all ?

1867
Référence : MGK p10

P'o devoe en em gutuilhet, / Rebechet, youet, rendaelet / A-bep-eil en em damallet, / Ar marmouz, o welet penaos edo 'r c'hoari, / A lavaras dezho, droug ennañ a-zevri : / - "Bremañ, va mignoned, me oar mat ho toareoù, / Hag ho-taou e paeoc'h ar gwir hag ar mizoù.

1867
Référence : MGK p37

N'eo ket ur gaou : gwazed a zo / Ned int netra nemet lastez, / Kozh marmouzien, tammoù lakez, / Spont an dud vat ha mezh ar vro.

1867
Référence : MGK p131

Hag ar c’habiten da gaout Paolig. — Penaos, marmouz, emezañ, en ur daoler e graban war e benn hag en ur gregiñ en e vlev, ne lavari ket din-me piv a zo aet dre amañ, p’edomp-ni o tont dreist ar c’hleuz ?

1878
Référence : EKG.II p.158

D’an iliz, e kuzh, ‘c’ha e berr, / Laerezh ‘ra kef ‘n [a]otro[ù] sant Pêr, / Ha, da serr-noz, ti an Ostiz, Yann da evañ ‘vel ur bouc’hiz ! / Ar jist[r] neve[z] ‘zo mat ha dous : / o lonkañ na skuizh hon marmouz / ‘Barzh ar barrouz, ar pinvikañ, / Muioc’h me[z]v na c’helfe be[z]añ. /

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Meneziek eo, koadet-stank ha leun a varmouzien hag a olifanted […].

1923
Référence : SKET p.18

— Ac’hanta ’ta, marmouzien ! mic’hieien ! boued ar gounnar !…

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 39, p.865 (Miz Meurzh 1924)

Ur grabanad da Vilzig, un taol troad dezhañ en e revr : — Marmouz fall ! louidig… me ’lavaro d’an aotrou person !

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 39, p.866 (Miz Meurzh 1924)

— Marmouz fall ! eme ar brigadier, un devezh ma oa Bilzig o c’hoari kornigell gant ar vugale all dirak an ti-gward. Marmouz fall, taol evezh, mar tapan ac’hanout !…

1924
Référence : BILZ1 Niv. 42, p.975 (Even 1924)

ha war an daolenn-se e oa skeudennet e mil liv disheñvel : koadoù gwerc'h, enno oc'h ebatiñ marmouzien

1929
Référence : SVBV p.18

Mall a oa ganin mont da welout ar vorianed du o korolliñ ha da selaou anezho da [sic] ganañ, da glevout ar yer-koad [sic] o raganellañ, da arvestiñ ouzh fiñvadennoù an naered-meur hag ouzh ardoù ar marmouzien tudheñvel e-barzh ar c'hoadoù don.

1929
Référence : SVBV p14

marmouzien

1931
Référence : VALL pg babouin (injure à un enfant)

marmouzez

1931
Référence : VALL pg babouin

marmouzed

1931
Référence : VALL pg babouin (injure à un enfant)

marmouz yuder

1931
Référence : VALL pg alose

marmouz treut-kevnid

1931
Référence : VALL pg (singe) atèle (ou araignée à queue préhensible)

marmouz lost pegus

1931
Référence : VALL pg (singe) atèle (ou araignée à queue préhensible)

marmouz hirvoan

1931
Référence : VALL pg (singe) atèle (ou araignée à queue préhensible)

marmouz

1931
Référence : VALL pg babouin (injure à un enfant)

marmouz den

1931
Référence : VALL pg anthropopithèque

A-benn ar fin, un hirvoud hir, ur varailhadenn sklintin, ur c'houblad treid o plavañ war al leurenn, o trotal 'trezek an nor, hag e oa dirazon ma aotrou bihan, heñvel ouzh un diaoulig, e lost e roched, blev du war e zivesker ken stank ha re ur marmouz, ha pikouzet e zaoulagad...

1944
Référence : EURW.1 p80

Ur wech e klevis ur vamm-gozh all o teskiñ e bater d’he mab-bihan hag a zistage evel-henn Fiat voluntas tua : « Lavar evelton ’ta, mab ar c’hast marmouz : « Fiakr a lonkas Tual ! »

1954
Référence : VAZA p.75, notenn 1

Kerkent all e stage al lonker da c’haloupat ha da zifretañ gant e zivrec’h marmouz en ur veogal didruez : « Kanaam ! Kanaam !... Kanaaaam ! » hag ar paour kaezh plac’h da redek ken ma c’hoarzhe an diaoul ouzh he zreid.

1954
Référence : VAZA p.120

Au singe, l’agilité, rak ar marmouz a grap war n’eus forzh peseurt gwezenn, c’hip ha c’hap, ha c’hip, emezañ, oueskoc’h eget ur martolod war veg-vegig [veg-begig] ur wern…

1954
Référence : VAZA p.118

Aon am beze zoken rak an urupailhoù-se na baouezent ket da valbouziñ, da skrignal pe da zifronkañ, ha d’ober buhez d’o laoù en ur gammañ o genou gwashoc’h eget marmouzed.

1954
Référence : VAZA p.55

Goude bezañ lennet levrioù-beaj 'zo, ha dreist-holl moarvat ar re bet savet gant tud ha n'int bet biskoazh war al lec'h o welout, e c'hortozer en em gavout en ur strouezheg hag a ranker toullañ hent drezi a daolioù strep hag a daolioù bouc'hal, dre wask ar gweennoù, ma weler marmouzien diniver o redek war ar skourroù, naered o ruzañ, ha me oar...

1985
Référence : DGBD p36

Badaouiñ a reas egile d'al leur gant e vazh; dres goude evel ur marmouz fulor aet gouez, edo o varc'hellañ ar reuzied, en ur lakaat da gouezhañ warnañ ur saead vazhadoù.

2012
Référence : DJHMH p.37

Étymologie

- Gw. ger. Larousse : marmouset, nom masculin (variante de marmot) 1. Figurine grotesque : Marmousets sculptés sur les portails des églises. 2. Familier et vieux. Petit garçon ; homme de petite taille. Synonymes : freluquet (familier) - gamin - marmot - mioche (familier) - paltoquet (familier) 3. Chenet orné d'une figure, d'une tête quelconque. 4. Nom donné par les ducs de Bourgogne et de Berry, dépités d'avoir été chassés du pouvoir par Charles VI, aux anciens conseillers de Charles V (connétable de Clisson, Bureau de La Rivière, Jean Le Mercier, etc.), que son fils avait rappelés (1388). 5. Nom parfois donné au ouistiti et au tamarin.

L'Office public de la langue bretonne