Plus d'options

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées : 
1
Afficher les variantes

Définition :  Masquer la définition

Tan bras, douget d'en em ledañ, a vez distruj war e lerc'h prl. Bezañ, lakaat an tan-gwall en udb., war udb. Emañ an tan-gwall en e di. Enaouiñ, c'hwezhañ an tangwall : e lakaat da gregiñ. Mougañ, lazhañ an tangwall. [1954] Balthazar, mab ar sakrist, en devoa degaset eus ar gêr tog kouevr e donton bet gwechall paotr an tangwall n'ouzon ken pelec'h. [2013] Difreuz e oa manet he relegenn briziusañ, mantell ar Werc'hez Vari mar plij, goude ma oa bet pulluc'het an iliz gant an tan-gwall.

Exemples historiques : 
20
Masquer la liste des exemples

tan-gwall

1732
Référence : GReg pg embrasement (incendie), feu

un elvenn a c'hell lakaat un tan-gwall da gregiñ

1850
Référence : GON.II pg elven

tan-gwall

1850
Référence : GON.II.HV pg eñtân, tân-gwall (feu. incendie. grand embrasement).

Emañ an tan-gwall en e di.

1850
Référence : GON.II.HV pg tân-gwall (le feu est chez lui).

— Graet e oan evit gwelet tanoù-gwall en nozvezh-se ; hemañ eo an eil din.

1878
Référence : EKG.II p.56

E-pad m’edon e-touez ar raoz, o tourañ va morzhed, em boa klevet, evel a ouzoc’h, ar soudarded o vont kuit goude bezañ lakaet an tan-gwall e Kerc’hoenner, mes ne ouien ket war-zu pelec’h e oant aet.

1878
Référence : EKG.II p.33

Tan-gwall - Ar pemzek deus ar miz-mañ, an tan a zo bet krog en ti an itron Pichon. ‘Barzh ar c’hrignol eo e krogas, da gentañ, o teviñ bernio[ù] greun a oa bet lakaet eno. Ac’hane e savas dre an doenn hag e tiskaras ane[zh]i. Gallet e [v]oe harz ane[zh]añ da grigiñ ‘barzh an tier all. Be[z]añ zo bet, koulskoude, meur a goll.

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Ha betek en diabell-pellañ en em astennent dirazi, tagellus ha kerseüs, riblennet a spern hag a [z]rez, a zouaroù gwastet, a goadoù peurlosket gant an tan-kurun pe gant tanioù-gwall diwar zorn an den.

1923
Référence : SKET p.79

Gant ar ranngalon en em lazhas ar roue Eparios, hag an daouzek mab hag an ugent merc’h anezhañ, kouezhet er stourmad ouzh an ti-roue, a voe losket o c’horfoù e-kreiz an tan-gwall a bulluc’has an ti.

1923
Référence : SKET p.85 (+ p.198, "Da reiz[h]a[ñ]" : "P. 85, [...] 7 linenn pelloc’h : « en em lazas ar roue Eparios » kentoc’h").

diskuilher tan-gwall

1931
Référence : VALL pg avertisseur (d'incendie)

« Nann ! n’eo ket al loar an hini eo », a soñjas adarre ar voereb, « pe e vefe henozh ul loar he sklerijenn gamm. N’eo ket, kennebeut, skleur un tangwall, difiñv ma ’z eo ar sklerijenn war ar prenestr. Petra ’ sinifi kement-mañ ? »

1944
Référence : ATST p.51-52

Lakaat a reas Palmira he dorn war vrec'h kleiz he divizour. Ur c'hlaouenn vev. Trumm, e krogas an tan-gwall e gwazhied ar paotr.

1949
Référence : SIZH p.59

Edon ’ta o lenn er gwasked war ar pont pa stagas a-greiz-holl an oabl da gaoulediñ : « Dal ’ta, emezon, daoust ha keloù glav a vefe gant an amzer ? » ha me em sav, e-sell da ziskenn gant an diri war du va gwele, pa spurmantis er pellder, a-rez an dremmwel, un doare aezhenn vorlivet o sevel eus ar mor, o kreskiñ dibaouez hag o ledanaat muioc’h-mui, kement ha ken bihan ma teuas da stummañ evel un dinell divent, pe gentoc’h ur volzenn iliz, ha seul ma ’z ae an dra-se war vrasaat ha war frankaat, seul vuanoc’h e kemme he liv : gwenn-sin da gentañ, arc’hant goude hag a-benn ar ar fin ken ruz ha pa vije bet du-hont un tangwall eus ar skrijusañ oc’h ober e reuz.

1954
Référence : VAZA p.172

Balthazar, mab ar sakrist, en devoa degaset eus ar gêr tog kouevr e donton bet gwechall paotr an tangwall n'ouzon ken pelec'h.

1954
Référence : VAZA p.25

E-pad ar bloavezh 1905 e teuis a-benn da sevel e Landreger ur strollad c’hoarierien niverus a-walc’h, bourc’hizien ha micherourien, ha c’hoari a raemp alies, ur wech ar miz pe dost, bep tro e ti ar Frered, o vezañ ma ’z oa eno ur sal hag ul leur c’hoari [leur-c'hoari] eus ar c’hentañ, dismantret abaoe gant kanfarded Hitler ha goude gant un tangwall.

1954
Référence : VAZA p.75

Gant aon, moarvat, rak ankounac’haat boazioù hag hengoun ar fourgadennoù dre lien, ar c’haronennoù derv ha listri uhel-vourzh [uhelvourzh] gwechall e ranke an holl diwall dreist pep tra diouzh an tan-gwall, bez’ e veze bepred war bep lestr brezel Bro-C’hall, ha daoust ha ma veze gwerzhet chimik war vourzh, ur varikennig kouevr ruz kelc’hiet gant houarn, hag a luc’he koulz hag un dro-c’houzoug aour hag arc’hant e kerc’henn ur goantenn.

1954
Référence : VAZA p.152-153

Deuet eo gamached Hoch er vro / Da zrastañ enni kement ' zo / Hag, a bep tu, ' sav tanioù-gwall / Enaouet gant hailhoned fall.

1960
Référence : PETO p71

Alies eno, leun a zoan ; / E kleven kontañ, goude koan, / Al lazhadeier, muntroù dall, / An distruj kriz, an tanioù-gwall / A strew didruez chas ar preizh / E-touez hon tud, hor broiz keizh.

1960
Référence : PETO p.60

Amañ e oa teñval evel dibenn ar pardaez; aze e ruzelle ur gell don, luc'hus ha flamm, evel gouloù un tangwall iskis; hag ahont, evit ur predig, al latar o vezañ tost roget, e c'halle ur bann a c'houloù-deiz skoelf emsilañ prim etre an troellennoù froudennus.

2012
Référence : DJHMH p39

Difreuz e oa manet he relegenn briziusañ, mantell ar Werc'hez Vari mar plij, goude ma oa bet pulluc'het an iliz gant an tan-gwall.

2013
Référence : LLMM Niv. 399, p. 7

L'Office public de la langue bretonne