Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées : 
2
Afficher les variantes

Définition :  Masquer la définition

I. 1. Berrentez a bep tra. Ne vanke netra dezho ha mont a c'hallent da gozh hep aon rak an dienez. Disklêrian a reas ar mezeg e oa deuet ar marv diwar an dienez. N'eus nemet dienez e toull e zor. [1878] Lakaet e vezent en ur prizon bennak, evel e Brest, e Rochefort, en enezenn Re, pe en ur prizon all bennak el lec’h ma varvent gant an dienez. & Trl. Bezañ en dienez : bezañ en diouer a bep tra. Bez' e oa en dienez vrasañ. Bezañ en dienez zo bevañ hep kaout netra. & Trl. skeud. Kouezhañ an dienez war ub. : bezañ en dienez. A-vec'h aet er-maez eus o bro e kouezhas an dienez warno. [1878] Mes gwashoc’h en em gavas gantañ c’hoazh ur bloavezh bennak goude m’oa deuet ar peoc’h, rak kouezhañ a reas an dienez en e gêr. DHS. ezhomm, paourentez. 2. Diouer. Dont a reas dienez a voued e Breizh-Veur. & Trl. Kaout dienez, a, da, en udb. : bezañ en diouer anezhañ. O c'horf en doa dienez a bep tra. Reuzeudik e oa o stad rak dienez o doa da galz traoù. Dienez en doa en e varc'h. & Bezañ dienez udb., bezañ dienez a udb. : bezañ diouer anezhañ. Ne voe ket dienez dienn hag amanenn en e di. Bez' e vo dienez a vara. & Bezañ lakaet dienez eus udb. : dont diouer anezhañ. Eus a galz traoù ez eus lakaet dienez e-touez an dud. & Gouzout, kaout dienez d'ub., d'udb. : kaout keuz d'an den-se, d'an dra-se. O gwazhigoù hor bro, na dienez a ouzomp deoc'h ! Dienez hor bo dezhañ. & Tr. ar. DRE ZIENEZ : dre ziouer. O vont da vervel edo an tan dre zienez koad. II. B. 1. Paourentez. An dud pizh a vo en un dienez ar vrasañ. 2. Diouer. Dienez ebet n'eo ken kalet hag an hini da vezañ kollet ar re a garent kement.

Exemples historiques : 
54
Masquer la liste des exemples

dienez

1659
Référence : LDJM.1 pg disette

dienez

1699
Référence : Har. pg dienez (disette)

dienez

1732
Référence : GReg pg gueuserie (indigence, misere, Van.)

dienez arc'hant

1732
Référence : GReg pg manque (d'argent)

kaout dienez a bep tra

1732
Référence : GReg pg (avoir) disette (de toutes choses)

c'hwezh an dienez, c'hwezh an dianez a zo gantañ

1732
Référence : GReg pg (c'est un pauvre) disetteux

krog en an dienez ennañ, ar c'haezh

1732
Référence : GReg pg (c'est un pauvre) disetteux

gouzañv kalz a zienez, hag a fatik, diwar-benn furaat

1732
Référence : GReg pg (manger de la viande) enragée

un dienez jeneral

1732
Référence : GReg pg famine (disette de tout)

dienez eus a arc'hant

1732
Référence : GReg pg faute (d'argent, disette d'argent)

kaout dienez

1732
Référence : GReg pg manquer (avoir besoin).

bet dienez

1732
Référence : GReg pg manquer (avoir besoin. Part.)

Ar brezel, ar vosenn, hag an dienez a bep tra a zo an teir gwalenn a gastiz.

1732
Référence : GReg pg fleau (Les fleaux de Dieu sont la guerre, la peste, & la famine.)

dienez

1732
Référence : GReg pg gueuserie (indigence, misere, Van.)

dienez

1732
Référence : GReg pg besoin (necessité, disette), disette, faute

kaout dienez

1732
Référence : GReg pg (avoir) besoin

bet dienez

1732
Référence : GReg pg (avoir) besoin

dienez

1732
Référence : GReg pg disette, faute, gueuserie (indigence, misere), pg manque (besoin, disette).

dienez

1732
Référence : GReg pg disette

dianec'h

1732
Référence : GReg pg disette

dienez a ed; dienez a win

1732
Référence : GReg pg disette (de blé; disette de vin)

dienez

1850
Référence : GON.II pg dianec'h, diénez (Indigence. Nécessité. Disette. Besoin. Misère. Pauvreté), ézomm

Dienez a zo ganto.

1850
Référence : GON.II pg diénez (Ils sont dans l'indigence).

Dienez a ed a zo hevlene e broioù ar c'hreisteiz.

1850
Référence : GON.II pg diénez (Il y a disette de blé cette année dans les pays du midi).

dianec'h

1850
Référence : GON.II pg dianec'h (Voyez "diénez"), pg diénez (Indigence. Nécessité. Disette. Besoin. Misère. Pauvreté. En Vannes, "dianec'h").

« Kêr-Razh a voa kelc'het ; hep gwenneg na diner / Voa bet ret dezho mont, ker bras voa an dienez. »

1867
Référence : MGK p117

Gwechall e voa peorien, evel a zo bremañ, / Hag ivez kalonoù hag a garie rannañ / Kement tra o devoa, madoù ha karantez, / Gant o breudeur doaniet, peorien en dienez.

1867
Référence : MGK p119

O-daou ez ejont kuit : hennezh ne voa desket, / Disprizet gant an holl, en dienez vrasañ, / Ne gavas e nep lec'h dor zigor, tamm bara.

1867
Référence : MGK p124

Ne raio ket, va mab ; hennezh a zo un den eveldomp-ni ; an dienez hepken her laka da vezañ disheñvel dioc’h an dud all.

1877
Référence : EKG.I. p.149

Ha goude kement-all a ziskianterezh eus o ferzh, e vezint klevet o klemm, o kaout kasoni ouc’h ar re vat, abalamour ma ne roont ket a voued a-leizh-kof dezho, d’o zud ha d’o bugale, evel pa ne vent ket ar pennkaoz eus o dienez hag eus o foan !

1877
Référence : EKG.I. p.66

Abalamour da se [e] oant deuet diouc’h ar mintin da reiñ skoazell d’ar venec’h paour o doa o sikouret ken alies a wech en o dienez.

1877
Référence : EKG.I. p.48

Lakaet e vezent en ur prizon bennak, evel e Brest, e Rochefort, en enezenn Re, pe en ur prizon all bennak el lec’h ma varvent gant an dienez.

1878
Référence : EKG.II p.289

Bremaik e ranne ho kalon, ha n'eo ket iskis, o soñjal e rankec’h o lezer war an douar, evel pemp minor paour, dilezet gant an holl, gant Doue zoken, marteze ; ha bremañ, a c’hellit chom ganto direbech ha dibec’h, ne fell ket deoc’h ? O ! soñjit peger bras dienez e ve ar c’holl ac’hanoc’h !

1878
Référence : EKG.II p.261

Mes gwashoc’h en em gavas gantañ c’hoazh ur bloavezh bennak goude m’oa deuet ar peoc’h, rak kouezhañ a reas an dienez en e gêr.

1878
Référence : EKG.II p.299

Ma ! eme Yann, un dra a zo, / A ra da'm skiant mont en-dro : / Ar memez Doue ‘n eus hon groet ; / gant ar memes pri omp meret. / Darn, koulskoude, ‘zo pinvik-mor, / Darn ‘met dienez toull o dor ; / Hemañ skedus e blanedenn, / Ha hennezh luiet e gudenn. /

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Pa n’o doa ken a saout, bevañ diwar gig gouez, gwrizioù ha frouezh a rankjont ober, a-skign amañ hag ahont dre diegezhioù kevre ebet kenetrezo ; war zisleberiñ ez ejont gant an dienez, oc’h ankounac’haat tamm-ha-tamm kement o doa desket digant o zadoù, kement a oa bet kelennet dezho gant an doueed.

1923
Référence : SKET p.86-87

Hogen, mar taolez da zaouarn war ar bugenoù-mañ e sell hepken d’o drastañ, na vezet dit a-berzh an doueed nemet anken, dinerzh, kleñved ha dienez !

1923
Référence : SKET p.84

Tennet e vez karantez an doueed dalc’hmat dre ur vuhez leun a c’hlanded, a eeunded, a gadarnded, hag an neb a vez karet gand an doueed, an neb a vez gwarezet ha skoazellet ganto, a betra en defe dienez ? N’eus dienez ebet evitañ, pa c’hoarvez dezhañ pep tra e kentel !

1923
Référence : SKET p.75

Deut an hañv, hag evit Izabel an amzer a zienez, e-pad an hañv ne vez gwerzhet na meskl na bigorned : netra da c’honit er vro a-raok an eost.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 40, p.897 (Miz Ebrel 1924)

Pinvidik, o ! pinvidik, Izabel !… Pinvidigezh Izabel ?… Daou c’hir, yudal a reont an eil deus egile. Pinvidigezh ! gwevn-meurbet eo ar gir-se, en em astenn a ra adalek ar c’hastell beteg an ti-soul. Ha piv a nivero al leve a ra pinvidigezh un den glor[i]us ha piv an dienez a ra hini Izabel.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 40, p.898 (Miz Ebrel 1924)

Hag ar mor, mor ar vuhez gant e wagennigoù a gelc’he, a c’holoe an devezhioù, ar mizioù en tiegezh Izabel : hini hag hini e kouezhent goustadik, goustadik en donder an dienez hag ar baourentez.

1924
Référence : BILZ1 Niv. 47, p.1120 (Miz Du 1924).

Tañvaet he devoa bet an dienez, hag he blaz a oa c’hoazh c’hwerv war he c’halon.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 37, p.810-811 (Miz Genver 1924)

Hag abaoe… abaoe… Displijadur, dienez, enkrez e-barzh an ti…

1924
Référence : BILZ1 Niv. 37, p.812 (Genver 1924)

Ne falveze ket dezhi kennebeut bezañ heñvel eus homañ pe honnezh, gwragez yaouank c’hoazh, pere a wele flastret, goeñvet gant an dienez hag an displijadur.

1925
Référence : BILZ2 p.151

bezañ en dienez

1931
Référence : VALL pg (être dans le) besoin

dienez

1931
Référence : VALL pg besoin (pauvreté)

Diskuliañ a ra segredoù e familh hag alies e laka e wreg hag e vugale en dienez vrasañ.

1943
Référence : TOAA p2

Ger a zizesper, a c'hlac'har, / A zienez hag a spouron

1944
Référence : EURW.1 p.88

Ma ! a-viskoazh e pegas an dienez ouzhin evel greun louzaouenn-an-tign ouzh gloan an deñved, met ha pa rankfemp bevañ diwar yod, avaloù-douar gant laezh-ribod, krampouezh ha bara sec’h, ne varvimp ket gant an naon.

1954
Référence : VAZA p.74-75

Ar wech-mañ ’vat ne golljen nozelenn ebet ha den ne gavje tu da ginnig toupennoù ruz pe lietennoù da goantennoù kêr, rak re nebeut amzer ’oa tremenet abaoe lazhadeg miz Genver, an deiz ma reas an Duk-Meur Wladimir Wladimirovitch, eontr an Impalaer, tennañ war vicherourien Sankt-Peterburg a felle dezho klemm d’e niz ouzh o dienez hag ar stad truezus a-walc’h ma vevent enni.

1954
Référence : VAZA p.157

Rak an dienez hoc'h eus aon, / Enkrezet, chalet da gaout naon, / Da gaout planedenn drist da ren / 'Raok bezañ boued d'an Ankoù yen ?

1960
Référence : PETO p19

Ar re 'ra droug, an dud a noaz / 'Gaser da get, hervez ar boaz. / Anzavit n’eo ket levenez / Bez' taolet en dienez.

1960
Référence : PETO p31

Eñvor, mar plij, ho pet ouzhpenn / Eus tud ma zi e glac'har tenn, / Rak, en dienez bet' ar strad, / Hepdon reuzeudik 've o stad...

1960
Référence : PETO p53

M'o gwerzhit mat [an arrebeuri], n'ho pe, me ' gred, / Dienez ken da gig nag ed.

1960
Référence : PETO p65

L'Office public de la langue bretonne