Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Formes fléchies : 
5
Afficher les formes fléchies

Définition :  Masquer la définition

1. GWECHALL. [1499, 1622, 1732, 1850, 1954] Den gwregel e reizh, deuet d'e vent. Ar gwragez hag ar merc'hed yaouank. Ur wreg e gwilioud. Gwilioudiñ ur wreg kent hec'h amzer. Bronn ur wreg. Peder gwreg. Doue ar gwragez. Ur wreg vrazez. [1954] N'eo ket degouezhet ganin gwelout nemeur a wragez diwar ar maez ken mistr, ken kempenn ha hi [...]. [1954] E mezher du eus ar c’hentañ e veze graet kerkoulz-all kaerañ dilhad ar merc’hed, plac’hed yaouank pe wragez, ha zoken o zavañjer, kalz bihanoc’h eget an hini d’ar pemdeiz [...]. & Trl. Gwreg-ozhac'h : maouez kreñv ha dezhi doareoù ur paotr. HS. maouez. 2. BREMAÑ. [1732, 1850, 1877, 1985, 2015] Pried ur gwaz. Gant ar wreg emañ ar bragez er c'houblad-mañ. Gwreg an ozhac'h. Homañ eo da wreg ? Danvez e wreg. Bugale e wreg kentañ. An ozhac'h, e wreg hag e vugale. Ma fried eo ha me eo e wreg. [1877] [...] o madoù a vije aet gant ar republik, pe, evel [e] lavared neuze, gant an "nasion", hag o gwragez hag o bugale o divije ranket mont da glask o boued dre an hentoù. [1954] Hogen, pebezh dudi pa groge tud an eured da vont e-maez an iliz war lerc’h ar sonerien [...] Ha mar plege an heol benniget da vezañ a du [a-du] gant ar wreg hag an ozhac’h yaouank, neuze ‘vat e teuen da grediñ en devoa an Aotrou Doue kaset gwareg ar glav e-maez he [sic, e] zoull e pell-pellañ an neñvoù [...]. & Trl. Kaout ub. da wreg : he eurediñ. N'en doa ket gwir d'he c'haout da wreg.

Exemples historiques : 
179
Masquer la liste des exemples

gwreg

1499
Référence : LVBCA p93 (femme)

gwreg dibreder

1499
Référence : LVBCA p56, 93 (femme qui mett hors d-elle tout ennuy)

gwreg foll

1499
Référence : LVBCA p78, 93 (folle femme)

doueez ar gwragez

1499
Référence : LVBCA p22, 65, 93 (c-est vne deesse que l-en enseignent aucunement a estre deesse des fames enfantans)

ur wreg

1499
Référence : GAVH p17

hust gwreg

1499
Référence : LVBCA p93, 100 (robe de femme o [= avec] longue queue)

bronn wreg

1499
Référence : LVBCA p44, 93 (mamelle de femme)

peder gwreg

1499
Référence : LVBCA p93, 160 (quatre femmes)

Hevelep erfin, pan oa en em avizet, en deus da lavaret dezhi : « O gwreg hon lez da achevañ hon sakrifis, ha goude-se, ni a rento dit respont. »

1576
Référence : Cath p8

D. Me hoz salud, Mari leun a c'hras, an Aotrou zo geneoc'h, binniget oc'h entre an holl wragez, ha benniget an frouezh [ag] hoz korf Jezuz. Santez Vari, mamm da Zoue, pedet evidomp-ni pec'hezrien, bremañ hag en eur an marv. Amen.

1622
Référence : Do. p20

Vertuzioù an Agnus Dei. / Ez chas brun an c'hurunoù [ec'h argas strak ar gurun], / Ez efas naet ar pec'hedoù, / Ez vir ouzh an tan pep manier, / Skaf ha lestr a cheñch [a sach] a zañjer, / Ez vir [e] pep tu ouzh marv subit, / Droukspered kre a chas kuit, / Ez spont sklaer an adverserien, / Ez rent soulas d'an wreg vrazez, / O tont da c'henel en gwel spes, / Ez ro grasoù, ez vir ouzh [drouk]chañs, / Pa en zouger gant reverañs. / A vent, nepred, na doutet pas, / ken din eo an bihan hag an braz.

1622
Référence : Do. p58

gwreg brec'hagn

1659
Référence : LDJM.1 pg femme (sterile)

kofad ur wreg

1659
Référence : LDJM.1 pg portée (d'vne femme)

gwreg kozh

1659
Référence : LDJM.1 pg vieille

gwreg brazez

1659
Référence : LDJM.1 pg femme (grosse)

gwreg brazez

1659
Référence : LDJM.1 pg (grec) brassés

gwreg e gwilioud

1659
Référence : LDJM.1 pg accoucher

gwreg vrazez

1659
Référence : LDJM.1 pg (femme) enceinte

gwreg vrazez

1659
Référence : LDJM.1 pg femme (grosse)

gwreg eurejet

1659
Référence : LDJM.1 pg femme (mariée)

gwreg demezet

1659
Référence : LDJM.1 pg femme (mariée)

M. Leveret-hi [an Ave Maria] e brezhoneg ? Me ho salud, Mari, leun a c'hras, an Aotrou zo geneoc'h, binniget ez oc'h etre an holl wragez, ha binniget eo ar frouezh eus ho kof, JEZUZ. Santez Vari, Mamm da Zoue, pidit evidomp-ni pec'herien, bremañ, hag en eur hor marv, Amen.

1677
Référence : Do. p21

ur c'hrweg vras

1732
Référence : GReg pg grand (une grande femme.)

Ur c'hrweg jentil eo, terrupl.

1732
Référence : GReg pg gentillesse (Cette femme a beaucoup de gentillesse.)

Ur jentilded vras he deus ar c'hrweg-hont.

1732
Référence : GReg pg gentillesse (Cette femme a beaucoup de gentillesse.)

Dislivet eo ar c'hwreg-hont.

1732
Référence : GReg pg flétrir (cette femme à [sic] le tein flétri ; elle commence a [sic] vieillir).

Gwrac'het eo ar c'hrweg-hont.

1732
Référence : GReg pg flétrir (cette femme à [sic] le tein flétri ; elle commence a [sic] vieillir).

Gwrac'hat a ra pelloc'h ar wreg-hont.

1732
Référence : GReg pg flétrir (cette femme à [sic] le tein flétri ; elle commence a [sic] vieillir).

hudurnaj ar gwragez

1732
Référence : GReg pg fleurs (terme de medecine. [règles])

forsiñ ur plac'h

1732
Référence : GReg pg forcer (Forcer, violer une fille.)

Ar c'hrweg a zo bresk evel ar c'horz, sempl e-c'hiz an neud stoub.

1732
Référence : GReg pg fragile (La femme est fragile comme le roseau, foible comme du fil d'étoupe.)

gwragez kalonek

1732
Référence : GReg pg amazone

Grweg ar patriarch Abraham a voe anvet Sara.

1732
Référence : GReg pg Abraham (Sara étoit la femme d'Abraham.)

gwreg kalonek

1732
Référence : GReg pg amazone

gwilioudiñ ur wreg kent hec'h amzer

1732
Référence : GReg pg accoucher

grwagez vailhant ha kalonek

1732
Référence : GReg pg heroine (femme courageuse, & meritante au delà de toutes celles de son sexe, p.)

grweg vailhant ha kalonek

1732
Référence : GReg pg heroine (femme courageuse, & meritante au delà de toutes celles de son sexe)

orrupl ez plij ar wreg-hont dezhi he-unan

1732
Référence : GReg pg (s')aimer

gwreg pehini a zo an diwad ganti

1732
Référence : GReg pg hemorroisse

terrupl en em gar ar wreg-hont

1732
Référence : GReg pg (s')aimer

ur wreg a renk bezañ gwarantet gant he ozhac'h, pe gant justis, evit ober

1732
Référence : GReg pg autoriser (une femme doit être autorisée par son mari, ou, à son refus, par justice)

ur c'hreg peuzkoant

1732
Référence : GReg pg beau(-tems) (une femme assez belle, assez jolie)

ur wreg peuzbrav

1732
Référence : GReg pg beau(-tems) (une femme assez belle, assez jolie)

gwragez peuzkoant

1732
Référence : GReg pg beau(-tems) (une femme assez belle, assez jolie)

ur wreg onest ha vertuzus

1732
Référence : GReg pg (une femme de) bien (& de probité)

ur wreg evit an onestañ

1732
Référence : GReg pg (une femme de) bien (& de probité)

gwreg vat

1732
Référence : GReg pg bon (bonne femme)

gwragez vat

1732
Référence : GReg pg bon (bonne femme)

gwreg ar bourev

1732
Référence : GReg pg (la femme du) bourreau

gwreg eus a Vreizh

1732
Référence : GReg pg brette (femme de Bretagne)

gwreg a Vreizh-Izel

1732
Référence : GReg pg (basse-) brette

gwragez a Vreizh-Izel

1732
Référence : GReg pg (basse-)brette

gwreg a draoñ Breizh

1732
Référence : GReg pg (bass-)brette

kabell gwreg

1732
Référence : GReg pg cape (de femme)

kabelloù gwragez

1732
Référence : GReg pg cape (de femme)

brinbalerezh ur wreg

1732
Référence : GReg pg carillon (bruit d'une femme de mauvaise humeur)

tourni ur wreg

1732
Référence : GReg pg carillon (bruit d'une femme de mauvaise humeur)

trouz ur wreg

1732
Référence : GReg pg carillon (bruit d'une femme de mauvaise humeur)

skejañ kof ur wreg e poan vugale, evit tennañ he bugel anezhi

1732
Référence : GReg pg (faire l'operation) Cesar(ienne)

ar wreg-mañ

1732
Référence : GReg pg cet (cette femme-ci)

ar wreg-se

1732
Référence : GReg pg cet (cette femme-là)

ar wreg-hont

1732
Référence : GReg pg cet (cette femme absente, ou, éloignée)

ar wreg a wisk ar bragoù

1732
Référence : GReg pg (la femme porte le haut-de-) chausse(s)

Ar Roue Salomon en devoa seizh-kant gwreg, ha tri-c'hant ribodez

1732
Référence : GReg pg (Salomon avait 700 femmes & 300) concubines

Ar gwragez a azez atav en disc'houloù.

1732
Référence : GReg pg contre (Les femmes se placent toujours à contre-jour.)

Ar gwragez a azez atav en amc'houloù.

1732
Référence : GReg pg contre (Les femmes se placent toujours à contre-jour.)

gwreg krenn

1732
Référence : GReg pg (femme) courtaude

abid gwreg

1732
Référence : GReg pg habit (Habit de femme.)

gwragez krenn

1732
Référence : GReg pg (femme) courtaude

gwreg an toer

1732
Référence : GReg pg couvreuse (femme, ou veuve de couvreur)

Peurvuiañ ez eo kredus-bras tri seurt tud ; ar vugale ; ar gwragez, hag ar gomun.

1732
Référence : GReg pg (les enfants, les femmes, les peuples sont ordinairement fort credules)

dispac'hañ blev ur wreg bennak

1732
Référence : GReg pg decheveler (decoëffer une femme par violence)

douez an gwragez dimezet

1732
Référence : GReg pg déesse (des femmes mariées)

gwiskamant gwreg

1732
Référence : GReg pg habit (Habit de femme.)

tud int, gwragez int, loened int

1732
Référence : GReg pg des (article indefini, ne s'exprime en breton, que par le pluriel du substantif simplement)

an ozac'h a ro enebarzh d'e c'hreg, evit he onestiz

1732
Référence : GReg pg (le) doüaire (se donne pour récompense de la pudeur)

seziiñ ur wreg

1732
Référence : GReg pg engrosser

a aparchant ouzh gwragez, ouzh maouezed, a zo heñvel ouzh maouezed

1732
Référence : GReg pg feminin (feminine, qui apartient à la femme, ou qui lui ressemble)

ur wreg

1732
Référence : GReg pg (une) femme

gwreg; gwragez

1732
Référence : GReg pg femme (sans distinction de femmes & de filles)

gwreg, gwragez

1732
Référence : GReg pg femme (äls. on prononçoit l'u en ou)

gwreg, gwreg dimezet

1732
Référence : GReg pg femme (mariée)

ur wreg eo, ha nann pas ur plac'h

1732
Référence : GReg pg (c'est une) femme (mariée, & non une fille)

ar gwragez a zo e gwardoniezh o ezec'h, dindan gward o ezec'h

1732
Référence : GReg pg (les) femmes (sont en la tutelle de leurs maris)

gwreg vrazez

1732
Référence : GReg pg femme (femme grosse, femme enceinte), gros (Une femme grosse.)

gwreg fall, gwreg gadal, gwreg avoultrerez

1732
Référence : GReg pg femme (de mauvaise vie, femme adultere)

Gwreg a ev gwin; Merc'h a gomz latin; Heol a sav re vintin; Doue oar peseurt fin

1732
Référence : GReg pg femme (qui boit du vin, fille qui parle latin, soleil qui se leve trop matin, ne firent jamais bonne fin)

stad ur c'hwreg vrazez

1732
Référence : GReg pg grossesse

ur c'hwreg tev ha lart

1732
Référence : GReg pg gros (Une grosse femme.)

Livirit d’ar c’hwreg-se dont amañ.

1850
Référence : GON.II p.68

Ar wreg-se a zo brec'hagn.

1850
Référence : GON.II pg bréc'hañ (Cette femme est stérile).

gwragez kozh

1850
Référence : GON.II.HV pg grég-kôz (vieille, femme qui est dans la vieillesse. Pl.)

Gant ar wreg emañ ar bragez.

1850
Référence : GON.II pg bragez (C'est la femme qui porte la culotte, qui est la maîtresse).

gwreg vrazez

1850
Référence : GON.II pg brazez

gwreg kozh

1850
Référence : GON.II.HV pg grég-kôz (vieille, femme qui est dans la vieillesse).

E wreg a zo dichek en he c'homzioù.

1850
Référence : GON.II pg dichek (Sa femme est brusque, rude dans ses discours).

Al louzaouenn-mañ a zo mat da zilaezhañ ar gwragez.

1850
Référence : GON.II pg diléza (Cette herbe est bonne pour faire passer le lait aux femmes).

Bet on o welout ho kwreg en hoc'h ezvezañs.

1850
Référence : GON.II pg ezvézañs (j'ai été voir votre femme pendant votre absence).

Yaouank-flamm eo e wreg.

1850
Référence : GON.II pg flamm (sa femme est toute jeune).

gwreg

1850
Référence : GON.II.HV pg gourek (femme mariée. voyez "greg").

gwreg

1850
Référence : GON.II.HV pg gourek

gwreg

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse), groék, grouék, gwamm, maouez, pried

gwreg

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse), p.20, livre premier, "femme mariée".

gwragez

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse. Pl.), p.20, livre premier, "des femmes mariées".

Va gwreg eo.

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (c'est ma femme, mon épouse).

E wreg eo.

1850
Référence : GON.II.HV pg grék ou grég (c'est sa femme).

E wreg eo.

1850
Référence : GON.II.HV pg grék ou grég (c'est sa femme).

Ar gwragez a ouele.

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (les femmes pleuraient).

gwreg

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse. [...] hors de Léon, groék ou grouék - d'une seule syll.-), pg groék (voyez "grék").

gwreg

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse. [...] hors de Léon, groék ou grouék - d'une seule syll.-), grouék

gwragez

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse. [...] hors de Léon, groék ou grouék - d'une seule syll.- Pl. groagé ou grouagé).

gwragez

1850
Référence : GON.II pg grék ou grég (femme. femme mariée. épouse. [...] hors de Léon, groék ou grouék - d'une seule syll.- Pl. groagé ou grouagé).

gwreg kalonek

1850
Référence : GON.II.HV pg grék-kalounek (amazone, femme d'un courage mâle et guerrier).

gwragez kalonek

1850
Référence : GON.II.HV pg grék-kalounek (amazone, femme d'un courage mâle et guerrier. Pl.)

gwreg kozh

1850
Référence : GON.II.HV pg grég-kôz

gwragez kozh

1850
Référence : GON.II.HV pg grég-kôz

Roit un dra bennak d'ar wreg kozh.

1850
Référence : GON.II.HV pg grég-kôz (donnez quelque chose à la vieille).

gwreg vleiz

1850
Référence : GON.II pg grék-vleiz

gwragez vleiz

1850
Référence : GON.II pg grék-vleiz

N'eo ket e wreg, e vestrez eo.

1850
Référence : GON.II.HV pg mestrez (ce n'est pas sa femme, c'est sa maîtresse).

Kalz a amzer a goll e wreg oc'h en em binfañ.

1850
Référence : GON.II pg piñfa (sa femme perd beaucoup de temps à se parer).

gwreg vleiz

1850
Référence : GON.II pg den (-vleiz)

Dimezit ho mab d'ur wreg fur.

1850
Référence : GON.II p.60, livre second, "Mariez votre fils à une femme sage".

Ret eo d’ho kwreg dont ganeoc’h.

1850
Référence : GON.II p.83, livre second, « Il faut que votre femme vienne avec vous ».

Gwreg Pêr a zo ur gwall vaouez.

1850
Référence : GON.II p.62, "La femme de Pierre est une méchante femme".

Furoc’h gwreg eo eget he mamm.

1850
Référence : GON.II p.62

Ho kwreg ho karo.

1850
Référence : GON.II p.65

Ho kwreg a garo ac’hanoc’h.

1850
Référence : GON.II p.65

Aotrouniet eo gant e wreg.

1850
Référence : GON.II pg aotrounia (Il est maîtrisé par sa femme. Sa femme le maîtrise).

Hounnezh eo a vezo va gwreg.

1850
Référence : GON.II p.70

Un den a guitaas Betleem Juda evit mont e bro ar Voabited, gant e c’hwreg hag e zaou vab.

1850
Référence : GON.II p.97-98

Ar re-mañ a gemeras evit gwragez merc’hed Moabitezed, unan hanvet Orfa, hag eben Ruth.

1850
Référence : GON.II p.98 (ceux-ci prirent pour femmes des filles Moabites, une nommée Orpha, et l'autre Ruth).

Ar vugale hag ar gwragez a zo kredik-bras.

1850
Référence : GON.II pg krédik (Les enfants et les femmes sont fort crédules).

Eno edont war ar glasder / Eñ, e c'hrwek hag e re vihan ; / N'o doa taol ebet na touzier, / Naon avat en doa pep unan.

1867
Référence : MGK p38

Tud zo hag a lavar : — « Ned eo netra ebet, / « Ur c'hrweg zo o veuziñ. » / Hag ur c'hrweg zo ur c'hi ! / Oc'h ur c'hi vez truez.

1867
Référence : MGK p141

« Ar fallañ loen a zo reunek, / Hag en oad-mañ kalz a c'hrwagez / Zo ret dezho derc'hel bragez, / Dre gaout ezhec'h zo re varvek. »

1867
Référence : MGK p131

Ar c'hwreg yaouank d'he zro, oc'h ober he diviz, / Ne lezas ket ur vlevenn wenn / E-touez ar re zu war e benn, / O-div, evel div yar, dre skrabat penn o gwaz, / A lakeas anezhañ 'vel un irvinenn noazh.

1867
Référence : MGK p63

Ur verc'h barvek, rok ha figus, / Mar timez, ne vo gwreg eürus.

1867
Référence : MGK p55

Ar solieroù a zo re vac'h, / Chom bev eno a vezo bec'h, / Hag, eme 'n all, ne zereont ket / Ouzh an den furañ zo er bed ; / Ne lâran ouzh e c'hreg avat, / Ur c'hraou moc'h dezhi a ve mat.

1867
Référence : MGK p59-60

Va gwreg, tud va zi ha me a r[ay] gwellañ ma c’hellimp evit reiñ deoc’h boued da zibriñ ha golo da guzhet ac’hanoc’h, a-enep an dispac’herien a c’hlac’har hor bro.

1877
Référence : EKG.I. p.46

Evel ma’z oa anavezet ha brudet-mat dre ar vro, e kavas, e parrez Porspoder, daou zen a galon evit esa her c’has da Vro-Saoz, en u[l] lakaat o buhez hag o danvez e riskl evitañ, rak ma vijent paket, n’o doa nemet ar marv da c’hortoz ; o madoù a vije aet gant ar republik, pe, evel [e] lavared neuze, gant an "nasion", hag o gwragez hag o bugale o divije ranket mont da glask o boued dre an hentoù.

1877
Référence : EKG.I. p.211-212

Ar c’habiten Jaouen a yoa er gêr, er C’hraeog, azezet e-kichen an tan o kaozeal gant Mari-Jann Kerebel, e wreg, pa en em gavas en ti ar c’habiten Kivoron.

1877
Référence : EKG.I. p.212

E c’hwreg, an Itron Feburier, a yoa e prenestr he zi o sellet outañ, ha n’oa ket evit tennañ e daoulagad diwarnañ. Petra a yae dre he c’halon o welet, er c’hiz-se, he fried war-var da vezañ lazhet ?

1877
Référence : EKG.I. p.185

Ar gwragez, er gêr, a glemme o welet o zud oc’h en em gaout er stad-se eus o marc’had, ha, dreist-holl, o welet pegement a zispign a veze graet.

1878
Référence : EKG.II p.309

An unnek eus ar miz-mañ, a zo marv en Kerborzh ur wreg, Skerenn he hanv, hag he devoa tapet ur gwall lamm un nebeud dei[zi]o[ù] a-r[a)ok.

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Katell, ma gwreg, a grozo marteze. En dro-mañ, koulskoude, pa lârin de[zh]i en ti biv e vin bet e torro he fulor.

1898
Référence : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Eñ eo hag e vab henañ Vindosêtlos a c’hounezas ma vije hiviziken en o gouriz gant ar gwerc’hezed gouestlet d’an Heol, kerkoulz ha gant ar merc’hed yaouank all hag ar gwragez a ouenn Vanos, ur gourgleze dornellet-aour.

1923
Référence : SKET p.106

Gwreg va hentez am eus doujet.

1923
Référence : SKET p.71

Bilzig a selaoue, hag a gleve prezegenn ar gwragez, en-dro da Izabel.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 37, p.813 (Miz Genver 1924)

Izabel ’ta a heulio ar pardonioù ; en-dro devezhioù ar pardon (derc’hent ar pardon, deiz ar pardon ha deiz an adpardon), an ozhac’h hag ar wreg a zigor frankoc’h ar yalc’h, an arc’h hag an armel.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 40, p.897 (Miz Ebrel 1924)

Eno en em unane an darn vuiañ eus merc’hed ha gwragez ar bourk, ar re, da vihanañ, o devoa un ober bennak war ar stern.

1924
Référence : BILZ1 Niv. 41, p.943 (Mae 1924)

Hag abaoe, gant ar Gontez, eo bet karet ar wreg a-zoare, ar plac’h a skiant-vat, ar vamm war dal pehini an nec’hamant, an dienez o devoa moullet nerzh he c’halon, ar vamm dilezet gant an holl, ha pehini he devoa poaniet, douget he bec’h (pegen pounner koulskoude) hep klemm, evurus pa wele he bugale o kreskiñ drant ha ye, evel peder gwezennig, deut an amzer-nevez.

1924
Référence : BILZ1 Niv. 46, p.1093 (Here 1924).

Gwragez an daou vartolod a oa deut ivez evit goulenn eus doare o gwazed.

1925
Référence : BILZ2 p.177

Tri garroñs all, leun a aotrounez hag a itronezed, a deu war-lerc’h ; war varc’h ar vererien gant o gwragez, ha pelloc’h, war-lerc’h c’hoazh, war droad, paotred ar c’homanañchoù hag ar C’hernevoded, kerent ar brigadier, gant o mestrennoù mezher, o brageier berliñj glas hag o [g]amachoù kanab ha pitouilh.

1925
Référence : BILZ2 p.156

Ne falveze ket dezhi kennebeut bezañ heñvel eus homañ pe honnezh, gwragez yaouank c’hoazh, pere a wele flastret, goeñvet gant an dienez hag an displijadur.

1925
Référence : BILZ2 p.151

Ha kement a zo a wragez dougerezed el lez-mañ a raio ur c'holl hag ar re ned int ket a vo sammet gant un droug ken bras ma troio ar vamm enno e doare ma ne vint biken brazez diwar hiziv

1929
Référence : KUHL-GWAL1 niv. 19 p. 47

Ouzhpenn da se, war an daolenn varzhus-se, e welen ur maread morianed ha morianezed du-peg en tenn da gorolliñ e kant stumm disheñvel, o c'hoari ez noazh-dibourc'h o c'hweleviñ evel an huzel war mantell kimin ti-forn hini bras Poull ar Raned, ha bronnoù ar gwragez o hejañ-dihejañ, o pignat hag o tiskenn en ur vont a-gleiz hag a-zehoù, a-is hag a-us, a-hed o divlez hag o c'horf klosennek, bouzellok ha begelok.

1929
Référence : SVBV p.19

perc'hennañ ur wreg

1931
Référence : VALL pg s'allier (à une femme)

Dont a rae Mari Laorañs, ar gouezerez, ha Marianna al Lo, ar grampouezherez kamm : ar gwragez kozh-se a oa evidon mammennoù a ouiziegezh vreizhek, petra bennak ma oant amzesk-pok.

1944
Référence : EURW.1 p19

Ha me ha son ar c’hloc’h bihan e toull ar gloued, hag ur wreg oadet ha dont en ur jilgammañ.

1944
Référence : EURW.1 p.91

Tad, mamm, c’hoar, breur ar wreg nevez a ziredas d’hon diarbenn, hag en o c’hichen an danvez ozhac’h, hor c’henvreur Lajat, o parañ evel ur priñs gant e zilhad e-giz Skaer, goloet a vrodiri melen-aour, betek war e gein.

1944
Référence : EURW.1 p.166-167

War al leurenn-bleñch, e tremenas bep eil tro Paotred Sant-Padern, ur strollad savet e Bignan gant ar person an aotrou Buleon ; ar barzh Teodor Botrel hag e wreg ; an aotrou Sullian-Colin gant ur brezegenn diwar-benn Brizeug.

1944
Référence : EURW.1 p.205

A ! lavaret e vez dimeziñ… dimeziñ… Gwelloc’h eo deoc’h chom hep dimeziñ, paotred, ma timezit evit lakaat ho kwreg gwalleürus war an douar.

1944
Référence : ATST p.29

An eil diaoul. — « N’oc’h ket bet ur wreg vat. » An diaoul kentañ. — « Ur wreg fall oc’h bet. ». An eil diaoul. — « Falloc’h ne vez ket kavet. » An diaoul kentañ. — « Ho kwaz en deus bet da c’houzañv sec’hed ha naon. »

1944
Référence : ATST p.58

Evel ma oa kozh-mat ma mamm p'he doa bet ac'hanon e oan fiziet da vezhur -da vagañ- en ur gemenerez gwreg d'un houarner-kezeg Laou Skourvil e anv, se 'zo kaoz ne veze graet nemet Jann Laou anezhi.

1944
Référence : EURW.1 p7

Lod eus gwragez ar bourk n'o dije ket manket marc'had Kallag evit ur pezh aour.

1944
Référence : EURW.1 p27

- Me ho salud, Mari, leun a c'hras, an Aotrou Doue 'zo ganeoc'h, binniget oc'h etre an holl wragez, ha binniget eo frouezh ho korf, Jezuz !

1949
Référence : SIZH p.63

– Hag ar gwragez, pare dalc’hmat d’e harpañ… Ar gwragez a zo da zisfiziout, dreist-holl diouzh o mousc’hoarzh ha diouzh o doareoù seven…

1949
Référence : SIZH p.41

E mezher du eus ar c’hentañ e veze graet kerkoulz-all kaerañ dilhad ar merc’hed, plac’hed yaouank pe wragez, ha zoken o zavañjer, kalz bihanoc’h eget an hini d’ar pemdeiz, met gant dantelezh e-leizh warnañ, lietennoù sked-disked, lagadennoù seiz pe voulouz ouzh pep godell : en ur ger, touet ho pije ne oa ket al liboudenn ouesk-se ur « fanfurluchenn » da vont gwech ha gwech-all d’ur vadeziant, d’un eured pe d’ur prosesion, met un draig aozet a-ratozh da gas d’ur mirdi.

1954
Référence : VAZA p.31

N'eo ket degouezhet ganin gwelout nemeur a wragez diwar ar maez ken mistr, ken kempenn ha hi ; forzh pegen abred e tremenen er vourc'h dalc'hmat e veze stipet evel da Sul, ur sae vezher du en-dro dezhi, ur voulouzenn pe un dantelezhenn en he c'herc'henn, ha war he fenn, ur pikol evn gwenn, ar « jubile » hervez ma lavarer dre amañ.

1954
Référence : VAZA p.15

Dre ma rankjemp sevel abred evit hon arnodenn, kerkent ha lonket koan e c’houlennis digant gwreg an ti pelec’h e oa hor c'hambr, rak ne oa nemet ur gwele evidomp hon-daou, hag ar vaouez-se, gant koef Fouenant war he fenn, da dreiñ war-du un tammig matezh oc’h ober stamm en he c’hoazez war ur skabell, ha da c'hourc'hemenn dezhi e galleg marzhus Rekourañs : "Alo 'ta Marie, lève ton cul de là pour montrer aux Messieurs !"

1954
Référence : VAZA p.79

E wreg 'vat, ur jolfa anezhi ha gwisket Doue’ oar, ne vane ket dilavar ; n’he devoa ket laeret he gwerzh-butun ar wrac’h ma voe bet distagellet ganti [...].

1954
Référence : VAZA p.35

Ha mar plege an heol benniget da vezañ a-du gant ar wreg hag an ozhac’h yaouank, neuze ‘vat e teuen da grediñ en devoa an Aotrou Doue kaset gwareg-ar-glav e-maez e zoull e pell-pellañ an neñvoù, ha graet dezhi diskenn betek amañ da gaeraat muioc’h c’hoazh hon hentigoù ken mistr, o kammigellañ etre daou c’hleuz alaouret bennozh d’al lann ha d’ar balan, pe e lec’h all etre girzhier gant skav pe spern gwenn en o bleuñ.

1954
Référence : VAZA p.33

Ar Merc’her war-lerc’h, e c’hoarvezas din klevout [e] marc’had an amann ur gemenerez eus Priel o c’houlenn digant ur wreg all : « Piv an Diaoul eo ar vaouez en he sav a-dreñv d’ar paotr kozh ? [...] »

1954
Référence : VAZA p.58

Gwechall, pa oan war va studi er skolaj, d’an naontek a viz Mae e tirede holl barrezioù ar c’horn-bro, ha ne gomzan ket eus un dornad saverien-o-fri e sell d’arvestiñ ouzh ar prosesion war lein ur c’hleuz en ur vandrouilhat gwestell hag avaloù-oranjez, met eus ar parrezioù a-bezh o kanañ ken ma findaone war lerc’h person ha kure, hag er penn-araok ar chasgeu, ar c’hroazioù lugernus gant kleier munut e-pign outo, un drapell a bep seurt liv o fraoñval a-us da bep bugel, hag evel-just ur bern bannieloù : darn, ar re skañv a-walc’h, douget gant plac’hed yaouank, ur gatiolenn war o fenn hag en gwenn-erc’h penn-da-benn, ha d’o heul un druilhad krennardezed, gwisket ganto dilhad o fask kentañ ; bannieloù all, seiz pe voulouz, gant gwragez Breuriezh ar Rozera, un toullad mat anezho hag ivez en gwenn, ha d’an diwezh ar bannieloù bras, kaeroc’h an eil eget egile, ha pounner, va Doue, pe bounneroc’h.

1954
Référence : VAZA p.52

Ha ne vo mui prioled nag abaded / E penn ar c'houenchoù, dre youl ar gannaded. / Dimeziñ 'ray leanezed ha menec'h / Da vezañ, mar karont, gwragez hag ezec'h...

1960
Référence : PETO p16

Darempred hor bez ingal a-walc'h gant ur Breizhad hegarat-kenañ eus Lokournan Leon hag a zo o vont da vBrazzaville gant e wreg.

1985
Référence : DGBD p16

Honnezh a zo c'hoantus evel ar gwragez dougerezed.

1993
Référence : TDBP.FB pg enceinte

"War beseurt micher emañ e wreg?" "Korrvevoniourez eo en ospital Elpis."

2015
Référence : EHPEA p49

L'Office public de la langue bretonne

Réseaux sociaux