Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Adstummoù istorel pe rannyezhel testeniekaet : 
1
Diskwel an adstummoù

Stummoù pleget : 
5
Diskwel ar stummoù pleget

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

I. A. V.g. 1. Ezteuler e boan korf pe spered dre ouelañ, dre hirvoudiñ pe dre zistagañ komzoù. Klemm a vouezh uhel. Klemm gant ar boan dent : abalamour d'ar boan dent. HS. damantiñ, leñvañ. & Klemm war e stad, e yec'hed : diwar-benn e stad, e yec'hed. Klemm a ra war he c'halon. & Klemm gant e zroug : abalamour d'ur boan gorf. 2. Diskouez ez eur drouklaouen abalamour d'ub., d'udb. Dalc'hmat e vez o klemm, ne ra nemet klemm. Arabat (eo) klemm, pec'hed (eo) klemm. N'hoc'h eus ket da glemm, n'eus ket da glemm : n'eo ket re fall ho stad, hor stad. [1878] Ar gwragez, er gêr, a glemme o welet o zud oc’h en em gaout er stad-se eus o marc’had, ha, dreist-holl, o welet pegement a zispign a veze graet. [1954] Un deiz bennak, o vezañ ne ouie ket e oan me war-dro, e tegouezhas din he c’hlevout o klemm evel-hen : « Mamm gaezh, emezi, panevet d’am faotr bihan, biken ne chomfen gant hennezh ! » & Klemm ne dalvez ket : ne dalvez ket ar boan klemm. & Klemm eus, a, diwar-benn ub., udb. : abalamour d'ar pezh a c'houzañver diwarnañ. Klemm a ra eus e amezeien. [1954] Klemm ouzh. [1954] [...] daoust ha n’am eus kavet biskoazh abeg da glemm ouzh ar skolaj, n’eus forzh, desped am boa dre ma ranken mont kuit rak, ha pa vefe aour an orjal anezhi, biken evn n’en em dommo ouzh e gaoued. & Klemm ouzh ub. : displegañ dezhañ ar pezh a gaver abeg ennañ. Deuet e oant da glemm ouzhin. HS. damantiñ. & Klemm-diglemm : klemm dibaouez. B. Klemm e (+ v. en doare-diskl.) : damantiñ, sevel e vouezh evit disklêriañ e (+ v. en doare-diskl.) Klemm a ra eo diaes dezhañ kerzhet. Klemm a raent e rankent paeañ re ger evit o feurm. C. G. PEMDEZ, trl. Klemm-klemm : den a vez atav o tamantiñ. Pebezh klemm-klemm ! & Klemm-klemm a ya da gozh : n'eo ket ar re a vez dalc'hmat o tamantiñ a varv ar yaouankañ. II. V.k.e. 1.Kaout truez ouzh ub., diskouez e druez ouzh ub. Klemm a ran an dud n'o deus lojeiz ebet. [1925] Nan an-me ket, moarvat, da glemm anezhe evit bezañ du-hont o pilpazat e traezh gwak. HS. damantiñ, trueziñ (ouzh). 2. ROUEZ. [1878] Ober ur rebech d'unan bennak. [1878] — Mat, kaer zo, me n’on ket evit o c’hlemm. Ma vijent-i deuet en hor bro-ni da ober ar pezh a reomp-ni dre amañ, petra az piche graet ? III. GALLEK V. rag. [1924] EN EM GLEMM EUS U.B. [1924] atav o klask an tu da c’hoari tro pe dro d’ar re eus pere en devoa d’en em glemm… [1877] N’eus forzh, Loull ar Bouc’h en divije gouzañvet, hep en em glemm, an holl ribiñsadennoù-se, ma n’o divije ar moc’h graet nemet an dra-se.

Skouerioù istorel : 
51
Kuzhat roll ar skouerioù

klemm

1499
Daveenn : LVBCA p115 (soy complaindre)

en em glemm eus ur re bennak

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (se) plaindre (de quelqu'vn)

neb a glemm e boan

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (qui) plaint sa peine)

klemm

1659
Daveenn : LDJM.1 pg clem

diskargañ un den klemmet

1732
Daveenn : GReg pg décharger (un homme réputé criminel)

gwennañ ur re glemmet

1732
Daveenn : GReg pg décharger (un homme réputé criminel)

E glemmañ am eus graet a bep amzer.

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (Je l'ai plein de tout temps).

Kalz e klemm gant e zrouk.

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (Il se plaint beaucoup de son mal).

klemm

1850
Daveenn : GON.II pg klemm, klemma (Plaindre, avoir pitié, compassion des maux d'autrui. Se plaindre. Se lamenter).

klemmañ

1850
Daveenn : GON.II pg keina, klemm, truéza

en em glemm

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (Se plaindre. Faire des reproches).

N'en deus ket roet din a lec'h d'en em glemmañ.

1850
Daveenn : GON.II pg léac'h (il ne m'a pas donné sujet de me plaindre).

Pegement bennak ma klemmit, n'em eus ket a druez ouzhoc'h.

1850
Daveenn : GON.II p.93 (encore que vous vous plaigniez, je n'ai pas pitié de vous).

Klemm a ra gant e boan.

1850
Daveenn : GON.II p.95 (Il se plaint de son mal).

En em glemm a rin anezhañ.

1850
Daveenn : GON.II p.96, livre second, "Je me plaindrai de lui".

klemmet

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (Plaindre, avoir pitié, compassion des maux d'autrui. Se plaindre. Se lamenter. Part.)

en em glemmañ

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (Se plaindre. Faire des reproches).

En em glemm a ra ac'hanoc'h.

1850
Daveenn : GON.II p.96, livre second, (Il se plaint de vous).

En em glemm a reer eus ho mab.

1850
Daveenn : GON.II p.96, livre second, "On se plaint de votre fils".

En em glemm a reer eus a gement-se.

1850
Daveenn : GON.II p.96, livre second, (On se plaint de cela).

En em glemmañ a reer eus ho pugale.

1850
Daveenn : GON.II pg klemma (On se plaint de vos enfants).

Mar klemm, n'eo ket heb abeg, / Rankout mat eo dezhi dougen a-dreuz dre 'r vein / He zi, toen hag all war he c'hein.

1867
Daveenn : MGK p47-48

Setu an amzer zo bremañ ! / Neb piv bennak a oar goulenn / En ur derriñ d'an dud o fenn, / Neb zo kasaus, a deu a ya / 'Bep eil da glemm ha da ouelañ, / En devezo gwalc'h e galon, enor, madoù diouzh m'eo mac'hom

1867
Daveenn : MGK p22

Rak te, bleiz, en em glemm hep nad out bet laeret, / Hag ar pezh a c'houlenn, te louarn, peus kemeret.

1867
Daveenn : MGK p37

Un den toc'hor ha kantvloaziad / En ur glemm doanius war e stad, / Lavare d'ar marv [e] rae dezhañ re abred, / Hep bezañ war e du, mont er-maez eus ar bed.

1867
Daveenn : MGK p101

« Klemm a rit hep abeg e teuan re abred ; / Ha n'ho peus-hu kant vloaz ? Kavit din-me, m'ho ped, / Un all war-dro amañ zo ker kozh ha ma'z oc'h ? »

1867
Daveenn : MGK p101-102

Hon dever hon eus graet ; klasket hon eus Loull ar Bouc’h, deuet omp d’e di, ennañ emaomp : piv ivez ’ta goude-se a glemmo ac’hanomp ? Piv a lavaro hon eus bet aon rak republikaned ?

1877
Daveenn : EKG.I. p.122

N’eus forzh, Loull ar Bouc’h en divije gouzañvet, hep en em glemm, an holl ribiñsadennoù-se, ma n’o divije ar moc’h graet nemet an dra-se.

1877
Daveenn : EKG.I. p.125

Va c’hoar, plijet ganeoc’h va selaou. En un amzer all, birviken n’em bije lavaret deoc’h kement-mañ ; fenoz e rankan er lavaret : n'eo ket evit ho klemm nag evit ho tamall, na kennebeut evit ho tiskar e giz ebet eo er lavaran. C’hwi a gav deoc’h oc’h mestrez e Penn-an-Nec’h, marteze e faziit.

1878
Daveenn : EKG.II p.257-258

Ar gwragez, er gêr, a glemme o welet o zud oc’h en em gaout er stad-se eus o marc’had, ha, dreist-holl, o welet pegement a zispign a veze graet.

1878
Daveenn : EKG.II p.309

Ar vouezh a glemme atav, ha neuze e oan ken tost dezhi, ma c’hellen zoken demanaout ar pezh a lavare.

1878
Daveenn : EKG.II p.46

— Mat, kaer zo, me n’on ket evit o c’hlemm. Ma vijent-i deuet en hor bro-ni da ober ar pezh a reomp-ni dre amañ, petra az piche graet ?

1878
Daveenn : EKG.II p.128

[...] mes n’edont ket o c’hortoz ac’hanomp-ni ; dre-se n’o doa poazhet nemet evel m’oant boas da ober evito o-unan. Ha petra ’oa an dra-se evit ur vandenn dud yaouank eveldomp-ni, toullet-frank o gouzoug gant al labour o doa bet en deiz a-raok e Kergidu ha war hent Kastell ? N’eus forzh, gant ar pezh a yoa, e voe ranket ober, ha den n’en em glemmas.

1878
Daveenn : EKG.II p.13

Klemmit ac’hanon, mar kirit, mes na it ket da lavaret en defe bet aon Yann Pennorz rak ar republikaned, abalamour n’oa ket aet da Lanzeon.

1878
Daveenn : EKG.II p.34

Koue[zh]et e[o] warnon ma fec’hed / Gant kreñvoc’h 'viton ‘c’h on lardet / Yannig, ma far, groet hoc’h eus fall. / Klemm ha hirvoudiñ, tra na dal' ; Mard e[o] ho laeroñsi gwirion, / Hastet mont da ga[ou]t ar person ; / Anez dic’haouiñ prim ‘m eus aon, / E vezo amañ glaz ha kañv ! /

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Darn all, tort a bep tu, kamm, jilgamm, penngamm, a jale, a huanade, a glemme, a derme gwashoc’h-gwazh an eil eget egile, evit dispegañ diouzh yalc’h ar belerined un diner, ur gwennegig bennak marteze.

1924
Daveenn : BILZ1 Niverenn 40, p.898 (Miz Ebrel 1924)

Bremañ, Bilzig a ziskenn, buan ha buan, ar pazennoù en devoa pignet en amzer e bask etrezek ar Vadelezh ; deut e oa evel diagent, da vezañ ur c’hanfard drouk hag imoriek, atav o klask an tu da c’hoari tro pe dro d’ar re eus pere en devoa d’en em glemm…

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 43-44, p.1026 (Gouere-Eost 1924)

Ha pegen muioc’h hon holl zechoù all !... Klevit anezho, mat pe fall, en-dro d’ho kalon, o kanañ, o richanañ, o klemm, o c’hourdrouz, o c’hourc’hemenn pe o pediñ. Enebiñ a rit-hu oute ? Trec’het hoc’h eus-hu war darn anezho ?…

1924
Daveenn : BILZ1 Niverenn 38, p.843 (Miz C'hwevrer 1924)

An amezeien, aketus eus glac’har hag enkrez an intañvez, a deue d’he c’hlemm, d’he c’huzuliañ, d’he aliañ.

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 37, p.813 (Genver 1924)

Gwelet hemañ mac’hagnet e holl izili, henhont astennet a-hed e gorf war hent ar belerined, a glemm, a derm, klevet-eñ o huanadiñ war e wallblanedenn : « O ! pet truez ouzh ur paourkaezh !… O ! pet truez !… » Hennezh, azezet harp ouzh ar c’hleuz, e flac’hoù en e gichen, euzhus da welet, a ziskouez e zivc'har debret gant ar goulioù hag ar c’hontron : « Sellit a-druez ouzh un den reuzeudik, c’hwi pere a zo yac’h ha divac’hagn ».

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 40, pp.897-898 (Ebrel 1924)

Nan an-me ket, moarvat, da glemm anezhe evit bezañ du-hont o pilpazat e traezh gwak.

1925
Daveenn : BILZ2 p.132

a glemmer

1931
Daveenn : VALL Rakskrid p XX

Ar re-mañ, ne voe ket un avañs dezho klemm, sakreal, "rebarbiñ" ; ober rankjent war o zroad, an hent da vont d'o chomlec'h nevez, ma ne zeuje karr ebet en-dro a-benn c'hwec'h eur diouzh ar paradez.

1941
Daveenn : ARVR niv.6, p4

Serret e oa ganti he daoulagad ; klemm a rae dre he c’housk.

1944
Daveenn : ATST p.32

Lod a glemme, avat, ne oa ket lakaet an droidigezh c'hallek dirak ar brezhoneg.

1944
Daveenn : EURW.1 p.101

Ar bevañs a oa disheñvel diouzh hini Gwengamp ; ne oa ket da glemm, boued aozet-mat, servijet a-c'hiz gran gant mevelien gempenn ; jistr, pep hini pezh a gare, ha gwin da Sul, chokolad da beder eur.

1944
Daveenn : EURW.1 p51

Un deiz bennak, o vezañ ne ouie ket e oan-me war-dro, e tegouezhas din he c’hlevout o klemm evel-hen : « Mamm gaezh, emezi, panevet d’am faotr bihan, biken ne chomfen gant hennezh ! »

1954
Daveenn : VAZA p.48

Graet e voe ’ta hervez he diviz, hag evidon da bellaat a c’hrad-vat [a-c'hrad-vat] diouzh kemend-all a drubuilh, daoust ha n’am eus kavet biskoazh abeg da glemm ouzh ar skolaj, n’eus forzh, desped am boa dre ma ranken mont kuit rak, ha pa vefe aour an orjal anezhi, biken evn n’en em dommo ouzh e gaoued.

1954
Daveenn : VAZA p.49-50

Ne glemme gouerouz ebet ouzh ar seurt boued, rak d’am meno n’eus neblec’h gwelloc’h keginer eget kalon digor ar yaouankiz.

1954
Daveenn : VAZA p.50

Bloaz war-lerc'h, ha me aet pelloc'h e diabarzh ar vro, ouzh troad "Menezioù Strink", ne voe ket heñvel, ha digarez am boe neuze da glemm eus leizhien an "amzervezh sec'h"!

1985
Daveenn : DGBD p56

"Me ne'm boa ket lec'h da glemm," a lavar goude, hep mont pelloc'h.

2015
Daveenn : EHPEA p48

Ofis publik ar brezhoneg

Rouedadoù sokial