Plus d'options

Prononciation

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Variantes historiques ou dialectales attestées : 
1
Afficher les variantes

Formes fléchies : 
6
Afficher les formes fléchies

Définition :  Masquer la définition

I. V.k.e. A. (db. an dud) 1. [1499] Reiñ da glevet un aozadenn da vezañ taolet war gan. Kanañ ur werz. Kanañ noueloù. Kanañ an oferenn. N'en deus (ket) gallet kanañ poz ebet. [1954] Brav e veze dimp-ni, sonerien, o vezañ ma tegouezhe dimp mont alies a-walc’h er maezioù da vale ha d’ober chervad, da skouer da di ur beleg yaouank bennak o kanañ e oferenn gentañ, d’ar pardonioù tro-war-dro [...]. 2. Reiñ da glevet dre ar c'han. Kanañ meuleudi da ub. Kanañ gloar da Zoue. B. Dre ast. 1. Brudañ. Ar paour ne gan den e glodoù. 2. Seniñ. Kanañ kañv d'an hini marv. 3. Trl. Kanañ e jeu da ub. : e gunujenniñ. & [1955] Kanañ da ub. ar mil seurt ruz hag ar peurrest : ober trouz da ub. [1955] Kentañ tro ma tichañsas din e welout e Landreger, e krogis da ganañ dezhañ ar mil seurt ruz hag ar peurrest, hogen da be vat ?... 2. Seniñ. II. V.g. A. (db. an dud) 1. Reiñ da glevet un aozadenn da vezañ klevet war gan. Unan a veze o kanañ, egile o tiskanañ. Kanañ en ur labourat. Dihunet e voen gant trouz mouezhioù o kanañ. Gouzout a ouie kanañ brav. Kanañ joaius. 2. Trl. kv. Kanañ evel un eostig : kanañ brav. & Kanañ evel ur gastelodenn faout, evel faout ur votez : kanañ faos-tre. & Trl. Kas ub. da ganañ : e gas diwar-dro. HS. bale, sutal. B. (db. loened zo) 1. (db. an evned, ar morviled) Reiñ e vouezh da glevet. An evned o kanañ er girzhier. [1955] [...] ha treiñ-distreiñ a raen warni a-hed an noz, ha soñjal ’ta, soñjal, ken na groge ar c’hegi da ganañ pe an Añjeluz da dintal [...]. 2. (db. an amprevaned) Trouzal. Bez' ez eus ur skrilh o kanañ en oaled. C. Dre skeud. (db. an traoù) 1. (db. ar marc'hadourezhioù) [1931] Bezañ uhel e briz. Er sizhun-mañ e kan an amanenn. Kanañ a ra an ed, al loened. Ar botoù a gan ivez. 2. LENN. (db. an dourredennoù) Trouzal. Ar stêrioù a gane, a hiboude. 3. (db. ar meuzioù o fritañ) Trouzal. An toaz o kanañ war ar billig.

Exemples historiques : 
98
Masquer la liste des exemples

kanañ

1499
Référence : LVBCA p107 (chanter)

kanañ akordapl

1499
Référence : LVBCA p17, 107 (chanter acordement et melodieusement)

Neuze Sanktez Katell pehini a yoa en oad a seitek vloaz pan oa en he falez, karget a bep pinvidigezh hag a servijerien[,] merc'h unik d'he zad ha d'he mamm : pan glevas an brud hag an c'hri a edoa gant bep seurt anevaled pere a brezanted evit o sakrifiañ, hag an joe a rae an re a gane inkontinant ez kasas ur mesajer evit enklask, petra oa an dra-se.

1576
Référence : Cath p5

kanañ

1659
Référence : LDJM.1 pg chanter

kanañ

1732
Référence : GReg pg chanter, (à danser), (parlant des poules & des coqs), (parlant des oiseaux), chantre (qui chante dans un Choeur d'Eglise), coacer (faire le cris des grenoüilles), gazouiller (parlant des oiseaux), grenouille (Coacer , faire le cri des grenoüilles.)

kanet

1732
Référence : GReg pg chanter, (à danser), (parlant des poules & des coqs), (parlant des oiseaux), coacer (faire le cris des grenoüilles), gazouiller (parlant des oiseaux), grenouille (Coacer , faire le cri des grenoüilles, pp.)

kaniñ

1732
Référence : GReg pg chanter

kanañ ar c'han plaen

1732
Référence : GReg pg chanter (en plein chant)

kanañ ar muzik

1732
Référence : GReg pg chanter (en musique)

ne gan na ne c'hwiban

1732
Référence : GReg pg chanter (il ne danse ni ne chante)

kaniñ

1732
Référence : GReg pg chanter (parlant des oiseaux)

An eostig a gan gant melodi.

1732
Référence : GReg pg harmonie (Le rossignol chante harmonieusement.)

kanañ meuleudioù Doue

1732
Référence : GReg pg entonner (les loüanges de Dieu)

kanañ kunujenn

1732
Référence : GReg pg (s') emporter (aux injures)

An eostig a gan en ur feson melodius.

1732
Référence : GReg pg harmonie (Le rossignol chante harmonieusement.)

kanañ salmennoù da ur re

1732
Référence : GReg pg algarade

evit kanañ an oferenn

1732
Référence : GReg pg azyme (qui est sans levain)

Na c'hell ket kanañ hep fringoliñ.

1850
Référence : GON.II pg friñgoli ou friñgoti (il ne peut pas chanter sans fredonner, faire des fredonner, sans faire des roulades).

o kanañ

1850
Référence : GON.II pg o ou oc'h (en chantant).

Peger kre e kan-eñ !

1850
Référence : GON.II p.85, livre second, " Qu'il chante fort ! "

Ne ra nemet kanañ.

1850
Référence : GON.II p.87 (il ne fait que chanter).

Bep eil tro e kanont.

1850
Référence : GON.II p.88, livre second, « Ils chantent alternativement ».

me a gan

1850
Référence : GON.II p.28, livre premier, "je chante".

Bremañ ne gan mui.

1850
Référence : GON.II pg bréma (Maintenant il ne chante plus).

Bezañ e kanit re gre.

1850
Référence : GON.II p.78, "Vous chantez trop fort".

kanañ

1850
Référence : GON.II pg kana (Chanter, pousser la voix avec modulation. Il se dit aussi des oiseaux, etc.), eil

Ar ganaouenn-se n'eo ket koant, kanit un all.

1850
Référence : GON.II p.77

An eostig-hont a gan brav.

1850
Référence : GON.II p.70, "Ce rossignol-là chante bien".

kanañ kaer

1850
Référence : GON.II pg kaer (Chanter bien).

Me a glev ho merc’h o kanañ.

1850
Référence : GON.II p.62, "J’entends chanter votre fille".

Ho c’hoar eo a gano da gentañ.

1850
Référence : GON.II p.84, livre second, « Ce sera votre sœur qui chantera la première ».

kanet

1850
Référence : GON.II pg kana (Chanter, pousser la voix avec modulation. Il se dit aussi des oiseaux, etc. Part.)

Klevout a ran an alc'hweder o kanañ.

1850
Référence : GON.II pg kana (J'entends chanter l'alouette).

ne ra nemet kanañ a-hed an deiz

1850
Référence : GON.II pg kana

Kanet en deus-eñ ?

1850
Référence : GON.II p.85, livre second, " A-t-il chanté ? "

piv en deus kanet an aviel hirio ?

1850
Référence : GON.II pg aviel

piv en deus kanet an abostol hirio

1850
Référence : GON.II pg abostol

Me a gano, ha c'hwi a ziskano.

1850
Référence : GON.II pg diskana (Moi je chanterai, et vous, vous répéterez le refrain ou le couplet).

Alies e kanan.

1850
Référence : GON.II pg é, éc'h, éz (Je chante souvent).

Hi a ganfe.

1850
Référence : GON.II p.28 (elle chanterait).

eil ganañ

1850
Référence : GON.II p.7, introduction ; "rechanter"

Eñ a ganfe

1850
Référence : GON.II p.28 (il chanterait).

Ni a gano.

1850
Référence : GON.II p.28, livre premier, "nous chanterons".

Me a gano.

1850
Référence : GON.II p.28, livre premier, "je chanterai".

Te a gan.

1850
Référence : GON.II p.28, livre premier, "tu chantes".

Kanañ a reont bep eil tro.

1850
Référence : GON.II p.88, livre second, « Ils chantent alternativement ».

kanet

1850
Référence : GON.II p.30, livre premier, "chanté".

kanañ

1850
Référence : GON.II p.30, livre premier, "chanter".

Alies e kanan.

1850
Référence : GON.II p.29, livre premier, "je chante souvent".

C'hwi a ganfe.

1850
Référence : GON.II p.28, livre premier, "vous chanteriez".

Skouerioù hon tadoù-kozh, tud vat ha kalonek, enno a zo skrivet e gwerzioù brezhonek; e gwerzioù a laka pep telenn da ganañ, pep kalon da lammat hag an eñv da dridañ.

1867
Référence : MGK p4

Al labous fur neuze d'an den / A lavaras : — « Gwell eo ganen / Nijal, kanañ dre ar c'hoajoù, / Kousket a-zindan an delioù, / Sellet en Neñv oc'h ar stered / Bihan 'veldon ha kaer er bed. »

1867
Référence : MGK p109

Grit ur sell, aotrou sant Kadoù, diouzh lein an neñv emaoc'h e-barzh, hag e welot hag-eñ a heuilh pe na heuilh ket hoc'h alioù, ho mab, ar barzh, pe evit lavaret gwell, gwenanennig Breizh, a gomzan anezhi amañ, "Hag a zistro d'he c'hest laouen, gant ur bec'h mel he deus kavet, dre ar prajoù war gant boked"; o vezañ traoù a-walc'h un tammig bleuñv, ul lommig glizh, d'he lakaat drev ha da ganañ

1867
Référence : MGK Rakskrid XIII

Hemañ [ar pintig], laouen ha sederik, / A gane bemdez kaer-meurbet. / E glevet a voa un dudi ; / Ar big avat, o ragachat, / A dorre pennoù tud an ti.

1867
Référence : MGK p22

Ar pintig kaezh, laouen bepred, a gan hep goulenn tra ebet ; hag o klevet ker brav dudi, an holl a rae e veuleudi o lavaret "Ur c'haner eo" ! Gant meuleudioù ne chomer bev. Alies siwazh. Ar pintig paour ne gave tamm na berad dour, e zaou bodig goullo atav, un deiz e voe kavet marv, marv gant naon en ur ganañ

1867
Référence : MGK p22

Un neizh eostig 'oa e vaner ; bemnoz, bemdez e kaned eno ; pa dave an tad e save mouezh ar vugale, ha klevet a ran c'hoazh unan eus e verc'hed o kanañ ker flour : "Peger kaer eo Kerzaoulaz, Pa zeu an noz da guzhat, Er gwez pa vez an delioù glas, Pa vez skedus ar stered ! "

1867
Référence : MGK Rakskrid VIII

A-benn ur pennad e klevjod ar c’hilheien o kanañ, hag oc’h en em respont eus an eil klud d’egile ; gervel a raent an deiz, hag a-barzh nemeur e weljod an oabl o tarzhañ war-zu ar sav-heol.

1877
Référence : EKG.I. p.130

Setu amañ lod eus ar werz a gane Landregeriz, hep aon ebet rak ar soudarded, goude m’en doa ranket o Aotrou’n eskob pellaat diouto : [...].

1877
Référence : EKG.I. p.28

Kerkent ha ma lavar ar beleg ar c’homzoù kentañ-mañ eus an oferenn : "Introibo ad altare Dei", kant ha kant mouezh all a sav dudius ha kalonek war-zu an eñv en ur ganañ kantik an oferenn a ganed er mareoù-se : Ofromp da Zoue ar sakrifis, Ne zo netra a ger kaer priz Eget Jezuz krusifiet En oferenn reprezantet.

1877
Référence : EKG.I. p.99

Edont o vont da inouiñ, rak krediñ a c’hellit ne dleent ket bezañ en o aes a-dreuz-kof war ur c’hleuz, e-touez al lann, pa glevjont a-bell e-kreiz sioulder an noz, ur vouezh o kanañ : Exurge Domine, adjuva nos et libera nos propter nomen tuum.

1877
Référence : EKG.I. p.163

Bete vremañ, e welomp ac’hanoc’h, ho chapeled en ho torn, o vont d’ar pardonioù en ur ganañ kantikoù hag a laka an dud da gousket.

1877
Référence : EKG.I. p.175

A-barzh ma teufot da glask ac’hanon-me da ober va fask, he devezo, me ‘gred, kanet ar goukoug.

1878
Référence : EKG.II p.168

Dudiusoc’h eo da'm skouarn klevet al labous o kanañ gae war beg e skourr, eget youc'herezh paotred kêr, savet ar banne d’o fenn.

1878
Référence : EKG.II p.215

Kanaouenn an aotrou Branelleg a vez kanet war don himn ar verzherien : Sanctorum meritis.

1878
Référence : EKG.II p.245

Dibaot ar yar ne goll e vi - O kanañ re goude dozviñ

1909
Référence : BROU p. 223

P’edon o kantren dre hentoù ar bed a-gevret gant mab gouenn-uhel Albiorix, e c’hoarveze ganen hunvreal alies en hon hengounioù, en deiz e-pad an hirvarc’hekadennoù, ha, d’an noz, azezet pe c’hourvezet ouhz an tan, o c’hortoz an dour-berv da ganañ er c’haoterioù.

1923
Référence : SKET p.46

Hinoniñ a rae an neñv ; glas e oa ar geot hag an delioù ; dindan va c’hammedoù e pep lec’h e tigore bleunioù ; war ar skourr e kane an evn, ha d’am diskouarn e voude drantik ar gwenan.

1923
Référence : SKET p.22

Ha, war ar gwez tro-dro an evned en em vod da arvestiñ outo ha da ganañ dezho d’o c’hanmeuliñ.

1923
Référence : SKET p.75

A-dra-sur, ma selaouit tud ar vro : stourm a r[e]font ouzoc’h, ha start, penaos n’eus, tro-war-dro, iliz ken kaer hag o iliz, tour ken dantelezet hag o hini, kleier da ganañ ken seder, ken dudius hag o re.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 37, p.807 (Genver 1924 ; kleier, reizhet e Niv. 38, "ERRATA" p.845)

Ar sakrist en devoa sonet an "Angelus" goude diwez ar vadeziant, graet en deus d’ar c’hleier kanañ ginivelezh ar bugel dinamm evel hini ar gristenien all.

1924
Référence : BILZ1 Niverenn 37, p.810 (Miz Genver 1924)

Ha kaer he deus esa tennañ eus he zivskouarn ar son villiget, he son atav e klev anezhi o kanañ : "Nan ouzoc’h ket ar galleg, kennebeut ar c’hadañs, / Nan eo ket en brezhoneg e tiskours an noblañs".

1925
Référence : BILZ2 p.162

Ma vije bet Yann e benn e-unan evit diskenn war Roc’h Ledan, moarvat Bilzig hag e zaou vartolod o dije bet klevet kanañ gwerz ar skouarnadoù, ha marteze un draig bennak all c’hoazh ouzhpenn.

1925
Référence : BILZ2 p.142

Ar binioù, ar bombardoù a gane da heul ar mouezhioù, ar pilligoù arem a groze, an taboulinoù a skloke, ar c’herniel-boud a vleje.

1925
Référence : BILZ2 p.159

Kement den a oa eno a anaveze hag an ton hag ar son, hag a gane flour, flour, m’en asur deoc’h, oh ! ya, ha diwar-bouez o fenn, an ouidell dudius da zivskouarn Janedig ha da re he aotrou.

1925
Référence : BILZ2 p.159

kanañ

1927
Référence : GERI.Ern pg añ

bez' e kanont

1927
Référence : GERI.Ern pg beza

kanañ

1927
Référence : GERI.Ern pg añ

kanañ a ra al loened

1931
Référence : VALL pg aller (la vente va bien ; en parlant des animaux)

kanañ a ra an ed

1931
Référence : VALL pg aller (la vente va bien ; en parlant du blé)

kanañ gant kalon

1931
Référence : VALL pg ame

Mont d'an oferenn-bred : selaou ar c'han war an ton krampouezh gwinizh, selaou ar seurezed o kanañ kantikoù brezhonek ; selaou ar sakrist kozh o son an ofikleid, pa gane e vleje evel ur c'hole ; selaou ar person, an aotrou Pinson, pe ar c'hure, an aotrou Kozaned, pe an tad Jouan, oc'h ober o sarmon e brezhoneg ; ar c'hleier bihan o tiñsal, ar c'hleier bras o vrallañ, holl e oant brav da glevout ; ha goude an oferenn-bred, selaou an embannoù, « war ar groaz ».

1944
Référence : EURW.1 p26

N’ouzon nemet un dra : en amzer hiziv al loened a harzh, a c’hwitell, a vlej, a wic’h, a viaou, a hinno, a yud, a hud, a voud, a chilp, a glip, a goag, a c’hroag, a gan, a richan, a grougous, a roc’h, a doc’h, a soroc’h, a c’harm, a ragach, a c’hregach, a gloc’h, a youc’h, a razailh, a rizink, pep hini en e vod hag hervez e ouenn.

1944
Référence : ATST p.8

Klevit ! Job ha Lom a zeuas e ti ar skluzier, unan o kanañ hag an hini all o tiskanañ. Badaouet mat e oant.

1944
Référence : ATST p.13

Kement am eus kanet diwar he fenn em levr kentañ a zo gwir.

1944
Référence : EURW.1 p45

Ma lennadurioù a zeue d'am spered, rak dre guzh em boa lennet Alfred de Musset ha Lamartine ; lennet em boa 'Marie', barzhoneg divarvel Brizeug ; evidon, ur barzh a ranke kaout un dousig da ganañ ; ne soñjen ket n'em boa nemet 16 vloaz hanter

1944
Référence : EURW.1 p45-46

Kounaat a reas al lean yaouank azen bihan ar gouent, a ganas gloar, ar sul araok [a-raok], pa oa 'n em gavet, ar wech kentañ, gant Palmira.

1949
Référence : SIZH p.66

Dizroukavelet e benn, ar breur Arturo a gane ar bed adarre en-dro dezhañ. Gwelout a rae adarre ar manati hag e vreudeur gant daoulagad hinon.

1949
Référence : SIZH p.63

N'eo ket al lean a bede, n'eo ket ar barzh a gane. Savet a oa un den all er breur Arturo; un den dianav, a lakae an daou all da souzañ.

1949
Référence : SIZH p.65

Brav e veze dimp-ni, sonerien, o vezañ ma tegouezhe dimp mont alies a-walc’h er maezioù da vale ha d’ober chervad, da skouer da di ur beleg yaouank bennak o kanañ e oferenn gentañ, d’ar pardonioù tro-war-dro, Priel, Lannuon, Pleuvihan, ar Sklaerder, kalz pelloc’h zoken, bete Lannolon, Goudelin ha Sant-Jili-ar-C’hoad, hag evel-just da brosesion sant Erwan.

1954
Référence : VAZA p.51

N’emaon ket e-sell da ganañ ur maronad dre gañv dezho, met n’on ket evit mirout da skrivañ un draig : gwalenn Doue a ranke bezañ war Alfoñs XIII, Karlos II hag e vab Manoël, Abd-el-Aziz, Nikolaz II ha zoken Porfirio Diaz, anez-se e vefe ret krediñ am eus lakaet da dreiñ gwell fall stad renerien ar bed ez eo degouezhet din tostaat outo.

1954
Référence : VAZA p.188

Em c’horn-bro, e parrezioù ’zo ne vez bremañ prezeget nemet e galleg, graet e vez ar c’hatekiz e galleg, e galleg e vez lennet lizheroù an Eskob ha kanet e vez ar seurt kantikoù : « Catholiques et Français toujours ! ».

1954
Référence : VAZA p.59

N'eus manet evel[-]just roud ebet eus e oberennoù peogwir ne ouie na lenn na skrivañ, met plijout a rae dezhañ kanañ e sonioù hag e werzioù war lein un dosenn damdost d'e di en ur seniñ ur violoñs bihan-bihan, ur c'hoariell a ugent real bennak prenet gantañ e foar Dreger.

1954
Référence : VAZA p.23

Kontañ a rae din d’he zro kaojoù [kaozoù] fentus klevet digant he zad martolod pe savet ganti ; a-wechoù zoken, gant ne veze ket re verr warni e stage da ganañ evidon, pe gentoc’h da vouskanañ, rak aon hor beze rak Soaz Sapeur deut bremañ da chom en ti melen hag a rae war dro [war-dro] ar gegin hag ar stal.

1954
Référence : VAZA p.42

Lagad ebet ne serren em gwele, rak n’eo ket war ur c’holc’hed plu e veze ledet va c’horf, war ur c’houziadenn drez ne lavaran ket, ha treiñ-distreiñ a raen warni a-hed an noz, ha soñjal ’ta, soñjal, ken na groge ar c’hegi da ganañ pe an Anjelus [Añjeluz] da dintal [...].

1955
Référence : VBRU p.10

Kentañ tro ma tichañsas din e welout e Landreger, e krogis da ganañ dezhañ ar mil seurt ruz hag ar peurrest, hogen da be vat [sic, vad] ?... ne reas nemet skrignal keit ha ma krozen met pa stagas da douiñ war e blaen ne oa kiriek da netra, am boe fent d’am zro : « Va zad paour, emezon, heñvel oc’h ouzh ur maen-bez na lenner warnañ nemet gevier ha gevier. Ar c’hazh Bichegan ’ta an hini eo ez on bet flatret gantañ ! »

1955
Référence : VBRU p.7

Ar fallakr pa vo kastizet / Gant an druez ne vin tizhet / Hag e kanin da voued ar groug : / « Unan nebeutoc'h d'ober droug ! »

1960
Référence : PETO p31

Hag ul lamm-dour a zo un tammig pelloc'h o kanañ deomp e zoareoù unton.

1985
Référence : DGBD p37

Hag ez eo evel pa glevjen ar maodiern o kanañ pouilh dezhañ, tra m'emañ Gikas o tantañ e vuzell evit chom hep komz.

2015
Référence : EHPEA p134

L'Office public de la langue bretonne