Plus d'options

Fréquence d'emploi : 

Attesté dans : 
NDBF
GBAHE

Définition :  Masquer la définition

1. (en deveradoù, dirak un ag., un ak. pe un adv.) Rakger a dalvez da sevel anvioù-gwan, anvioù-kadarn, anvioù-verb a denn d'ar pezh zo sevenet penn-da-benn, zo echu da vat, zo klok. Peurbadel, peurvat. Peurrest. Peurlipat, peurober. 2. (dirak liesañ, muiañ) Termen a dalvez da sevel adverboù a c'herier ganto an aliested bras a denn d'un darvoud, d'un ober. EVEZH. Kemm. blot. e deroù an elfenn a lakaer goude "peur-".

Exemples historiques : 
97
Masquer la liste des exemples

peur

1699
Référence : Har. pg peur- (–– est en composition pour Par)

peur

1732
Référence : GReg pg finir (Finir de seïer les blez. Ce "peur", se met ainsi devant presque tous les verbes lorsqu'il s'agit de finir entièrement.)

peurvediñ

1732
Référence : GReg pg finir (Finir de seïer les blez, pp.)

peurvidiñ

1732
Référence : GReg pg finir (Finir de seïer les blez.)

peurhadet

1732
Référence : GReg pg achever, finir (Finir de semer, pp.)

peurzibriñ

1732
Référence : GReg pg achever, finir (Finir de manger.)

peurzebret

1732
Référence : GReg pg achever, finir (Finir de manger, pp.)

peurfinisañ

1732
Référence : GReg pg finir (Finir, achever, mettre la dernière main à une chose.)

peurober

1732
Référence : GReg pg accomplir, consommer (achever, finir), determiner (conclure, resoudre, decider), finir (Finir, achever, mettre la dernière main à une chose.)

peurgraet

1732
Référence : GReg pg finir (Finir, achever, mettre la dernière main à une chose, pp.)

peurachuiñ

1732
Référence : GReg pg finir (Finir, achever, mettre la dernière main à une chose.)

peurlosket

1732
Référence : GReg pg brûler (consumer entierement)

peurleskiñ

1732
Référence : GReg pg brûler (consumer entierement)

peurfaoutañ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-faouta (voyez "peûr-drouc'ha").

peur-

1850
Référence : GON.II pg peûr (particule employée seulement en composition. elle marque l'achèvement, l'accomplissement de l'action, et signifie entièrement, parfaitement, tout à fait), peûr-zerc'hel

peurvreinañ

1850
Référence : GON.II pg peûr (pourrir tout à fait).

peurgannañ

1850
Référence : GON.II p.8 (battre entièrement), pg peûr (achever de battre).

peurdroc'hañ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-drouc'ha (pourfendre, fendre un homme de haut en bas d'un coup de sabre, etc.), peûr-faouta

peurc'holeiñ

1850
Référence : GON.II p.8 (couvrir entièrement), pg peûr (couvrir entièrement).

peurwiskañ

1850
Référence : GON.II pg peûr, p.8 (vêtir entièrement).

peurvediñ

1850
Référence : GON.II pg peûr (achever de moissonner).

peurbalañ

1850
Référence : GON.II p.8 (bêcher entièrement), pg peûr (bêcher tout à fait).

peurdroc'hañ

1850
Référence : GON.II p8 (couper entièrement), pg peûr (achever de couper).

peurdroc'het

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-drouc'ha (pourfendre, fendre un homme de haut en bas d'un coup de sabre, etc. Part.)

peurrannañ

1850
Référence : GON.II pg peûr-ranna (égaliser, rendre égal).

peurrannet

1850
Référence : GON.II pg peûr-ranna (égaliser, rendre égal. Part.)

peurredek

1850
Référence : GON.II pg peûr-rédek (parcourir, aller d'un bout à l'autre).

peurredet

1850
Référence : GON.II pg peûr-rédek (parcourir, aller d'un bout à l'autre. Part.)

Peurredet en deus Bro-Saoz.

1850
Référence : GON.II pg peûr-rédek (il a parcouru toute l'Angleterre).

peurzeviñ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-zevi (calciner, réduire en chaux).

peurzevet

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-zevi (calciner, réduire en chaux. Part.)

peurzevus

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-zévuz (dévorant, qui dévore).

Un tan peurzevus eo.

1850
Référence : GON.II.HV pg peûr-zévuz (c'est un feu dévorant).

peurginklañ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrkiñkla (chamarrer, charger d'ornements).

peurginklet

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrkiñkla (chamarrer, charger d'ornements. Part.)

peurvaenañ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrvéna (facetter, tailler à facettes une pierre pécieuse).

peurvaenet

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrvéna (facetter, tailler à facettes une pierre pécieuse. Part.)

peurvoueta

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrvoéta (empiffrer, faire manger avec excès), pg peûrwalc'ha

peurvouetet

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrvoéta (empiffrer, faire manger avec excès. Part.)

peurwalc'hañ

1850
Référence : GON.II.HV pg peûrwalc'ha (voyez "peûrvoéta" et "leûnia").

peurzibriñ

1850
Référence : GON.II p.8 (manger entièrement), p.58 (achever de manger, manger entièrement), pg peûr (manger entièrement, achever de manger).

peurvalañ

1850
Référence : GON.II p.8 (moudre entièrement).

peurvoueta

1850
Référence : GON.II p.8 (alimenter entièrement).

peurober

1850
Référence : GON.II p.58 (achever, accomplir).

peurzibriñ

1850
Référence : GON.II p.58 (achever de manger, manger entièrement)

Evit ar chatal, loened eus an dibab a oa anezho holl, dinamm, peurwenn, bet savet ha maget a-benn kefridi d’o c’hinnig dezho, war gwellañ peurvanoù ar vro.

1923
Référence : SKET p.61

Gourc’hemenn a reas dezho en em astenn war ar savenn m’edont o paouez peurverniañ, o fennoù en diavaez war-du ar c’hleuz hag o zreid en diabarzh.

1923
Référence : SKET p.128

Diouzh tu ar gwalarn, dreist-holl, en-dro da c’henou ar Rênos, e kaver paot-ha-paot ar geunioù : peurgemmesket ma ’z int o-daou eno, an douar hag an dour a zo anezho, koulz lavarout, ur genelfenn nevez.

1923
Référence : SKET p.125

Dre benn Momoros, mab Neutto, e komzo furnez an doueed vadelezhus, peurouiziek, hollc’halloudek. »

1923
Référence : SKET p.123

N’oufe gerioù distaget gant genou mab-den, ne vern e pe yezh, peurskeudenniñ kened, nerzh, haelded, enor ar pevarzek den yaouank-se.

1923
Référence : SKET p.120

O tont kerkent war e giz, e peurskubas an aod gant e donnoù, hag e kasas gantañ korfoù divuhez teir merc’h Matidonnos.

1923
Référence : SKET p.113

En em wisket goude, e tebrjont an teir c’houistoc’henn a oa d’ezo a-zilerc’h an daouzek o doa digaset ganto. Peurbrejet dezho, en em c’houlenne Derkeia petra a c’halljent ober o-unan war an arvor-se dianav ha pe blanedenn a heuilhjent eno pa voe tennet eus he frederadenn gant he c’hoarezed oc’h estlammiñ.

1923
Référence : SKET p.110

Hogen, e gwazhied glas Derkeia e rede, peurzigemmesk, kuit a bep saotr, gwad ur ouenn uhel ha kadarn ha doueel

1923
Référence : SKET p.105

Lerc’h-ouzh-lerc’h o doa o zri lestr roget gant o staon ruz tonnoù tri mor : Vergivion, mor-meur taer ar C’huzh-heol a beurvevenn ar bed, Ikton, ar mor eonus etre enez Albio ha Galia, Vebrulindon, ar mor goularzus, a zirann bro ar Goularz diouzh enez Albio (1).

1923
Référence : SKET p.98

Bez’ e tisleberas evel-se ar ouenn rik a-nebeudoù ; hag int trec’h dre an armoù en emgannlec’h war an estren, e voe ar broadoù-se peuroget ganto, e-kreiz peoc’h, a-benn un nebeud rummadoù ; e voe peurgollet an neuz-korf ha peurziviet ar gwad anezho, ken na vanas tra diouto.

1923
Référence : SKET p.89 (+p.199 "Da reiz[h]a[ñ]" : "P. 89, kenta[ñ] dilinenna[ñ], eil lin. kent an dibenn, e lec’h « peurziviet » lenn « peurzivïet »").

Un nebeud bloavezhioù goude-se, war roudoù ar varc’hadourien o heñche, e tigouezhas ar vrezelourien estren a beurwastas ar vro-Wenn oc’h ober enni a bep doare taolioù ferv.

1923
Référence : SKET p.86

Kerkent ha peurdavet mouezh sklintin-arc’hant ar werc’hez heolel, mouezh don ha boud ar Rener, o sevel d’he zro, a lavare ar gerioù-mañ : [...].

1923
Référence : SKET p.72

Nemet peursonn e vane o ment ha diroufenn o dremm, ha ken an diwezhañ termen e padent da vezañ skañv ha gwevn o izili ha lemm o spered.

1923
Référence : SKET p.70

Kaeraet eo ar murioù anezhañ en diavaez gant skeudennoù brezelourien, leñverezed, sonerien, kirri, loened-stern, kizellet er maen ha damzistag dioutañ, ma leverer e teu ar skeudennoù-se, da vareoù zo eus ar bloaz, pa gouezh sklêrijenn al loargann en he brasañ war an ti-kañv, da enaouiñ ha d'en em beurzistagañ diouzh ar maen.

1923
Référence : SKET p.14

Neuze eo e teuas eus don Nemobitus Rogiamon, ar goañv-meur, a voe skleret gantañ uhelañ kevrenn ar bed ha peurc’holoet a skorn, a riell hag a erc’h.

1923
Référence : SKET p.29

E-pad navet oad ar bed e voe ergerzhet an douar gant Belios d’e beurskarzhañ eus ar gwallviled hag an euzhadennoù a oa bet engehentet gand ar ramzed (3).

1923
Référence : SKET p.30

En hevelep doare, Bena, pa c’hoarveze dezhi un enebiezh bennak, a heje kudennoù he fennad-blev melen, a rae un huanadenn, a stoke he dorn ouzh he zal, evel evit e beurzivorenniñ hag, o treiñ ouzh Manos, a selle outañ hag a vousc’hoarzhe.

1923
Référence : SKET p.44

Peurrannet ma’z oant diouzh an dud all gant gouelec’hioù ledan, n’oa ket dezho dizarbenn argadadegoù ha bezañ dibaouez, o armoù ganto en o daouarn, war c’hed a-hed harzoù o bro.

1923
Référence : SKET pp.66, 197 (da reiza[ñ] : p. 66, eil dilinenna[ñ], lin. 7, e lec’h argadegou lenn argadadegou)

peurzivi

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Complètement épuisé".

Keit ha ma voe re wan e zivesker evit e zougen, ne lakeas Velia dilhad ebet en e gerc’hen, ha, pa zeraouas kerzhout, ne roas dezhañ nemet ur c’hroc’hen louarnig re verr ha re strizh evit ma vije e gorfig peurc’holoet gantañ (1).

1924
Référence : SKET.II p.13

peurzu

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Complètement noir, d’un noir intense".

peurboblañ

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "achever de peupler".

peurgelenn

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Achever d’instruire ".

peurzigened

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Complètement privé de beauté, très laid".

peurzigemm

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Complètement inaltérable, qui ne change pas".

peuroberiañ

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Accomplir, parachever".

peurnevesaat

1924
Référence : SKET.II p.137 « Geriadurig », "Renouveler complètement".

Pep gwallober, pep gwallc’her, pep gwallvenoz, kerkent ha gwelet, kerkent ha klevet, kerkent ha meizet, argas-i diouzh da spered, evit o feurankounac’haat.

1924
Référence : SKET.II p.28

Echu ar sutelladenn, Gargam, en ur c’hoarzhin, a lavaras d’ar paotr : — Ma ! neuze blazet mat kig gad ? N’eo ket peurfall. Ah ! ah ! n’eo ket peurfall ? Nann ! nann !

1924
Référence : BILZ1 Niv. 46, p.1090 (Here 1924).

peurreizhded

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peur

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peurzu

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peur-

1931
Référence : VALL pg absolument, achèvement, achever (achever de, devant un verbe se rend par peur-)

par-

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

parstrakal

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peurbadelezh

1931
Référence : VALL Rakskrid p.XXXVI

peurzorn

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI, achèvement

peurvras

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peurskriva

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peurfurnez

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

peurbrezeg

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI, achèvement (du discours)

per-

1931
Référence : VALL Rakskrid p XXXVI

–… Padout a ra ar stourm, ha padout a ray betek Deiz ar Varn, etre ar Vaouez – Merc’h da Eva –, a zo Kig, Materi, Tra berrbad, ken eo, mignonez da blijadurezhioù diwalc’hus an Douar, hag etre uhel-strivoù an ene davet ar Peurvad, a zo diwar Doue, hag adc’hounidigezh ar Baradoz, da lavarout eo Buhez Divarvel ar Wenvidien.

1949
Référence : SIZH p.40

Ni 'zo ret dimp dioueriñ plijadurezhioù saotret an douar, stignañ ma rankomp hon holl strivoù davet ur Peurvad, mennet ivez gant Doue.

1949
Référence : SIZH p.54

- ...Er Bed, ma paot ar Vaouez, m'emañ ar Vaouez e darempred ingal gant an Den, eo peuraes dezhi stignañ he rouedoù...

1949
Référence : SIZH p.40

1er Prix d’Histoire, … hag all, hag all, kement ha ken bihan ma rankis gortoz ken na vije bet peurlennet roll kanfarded ar rhétorique.

1954
Référence : VAZA p.62

Ne oa ket c’hoazh peursanket hon eor e lec’hid al lenn, ma stagas kanolioù ar c’hreñvlec’h kludet ken uhel a-us kêr da dennañ a voleadoù, ha setu ma loc’has eus ar c’hae gale meur ar roue, daou-ugent roeñvier warni, gwisket evel ar galeourien [sic] kantvedoù ’oa, pep a voned ruz war o c’hilpenn hag e[n]-dro dezho un doneg varellet kuit a vanchoù.

1954
Référence : VAZA p.131

Adal ma voe teñval a-walc’h anezhi, e lidjomp an deiz-se el lenn vras ur gouel veneziat ar seurt n’eus ket bet gwelet e bar e Cherbourg na kent na goude, met allas kalz re bell, emichañs, e tremene hor bigi diouzh ar paourkaezh tud a beurleunie ar c’hae hag ar straedoù, an eil o vountañ hag o sachañ war egile, hag ar re, niverusoc’h c’hoazh, o devoa pignet gant mil boan war lein an torgennoù tro-dro d’ar porzh.

1954
Référence : VAZA p.187

Fent a rae din dre ma tenne d’ar gouerien dizesk, met rok ha leun a furnezh, skeudennet gant e genvroad Tolstoï en e oberennoù ken hir ha ma ’z int peurgontrol d’ar wirionez.

1954
Référence : VAZA p.186

Bez’ oa an deiz-se e[n]-dro dezhañ ul levitenn hir glas-du, hini greunadourien e ward, gant stolikennoù-skoaz koronal (1) ha netra warni nemet seizenn vras ar strollad a Enor a-dreuz e vruched, ha peurzisheñvel e seblante bezañ e wiskamant e-keñver d’e gerent ha d’e jeneraled hag admiraled en adreñv dezhañ, gouest da zallañ n’eus forzh piv adal ma pare an heol war o c’hroazioù, o medalennoù, an alaouradur hag an holl c’hlinkadur ma’z oant bec’hiet ganto.

1954
Référence : VAZA p.160

N’am hoa [sic, boa] ket peurziskleriet va mennad – va Doue, hanter zoken ne oan ken ! – pa zirollas Soaz Sapeur da zifronkañ.

1955
Référence : VBRU p.5

Ac’hanta, mont a ris d’abardaez d’an ostaleri da c’hoari kartoù, ha ne oan ket c’hoazh peurazezet ouzh taol ma tiredas gwreg an ti d’am bete, n’eo ket da c’houlenn penaos ’oa ar bed ganin, na petra ’vije diskennet din, nann da !...

1955
Référence : VBRU p.7

L'Office public de la langue bretonne