I.
1. Anvadur hollek plant-krap eus ar genadoù Pisum, Vicia, Lathyrus, Lupinus hag Ervum a daol hadoù dalc'het e-barzh klor.
&
Ent strizh
Piz-bihan.
Ur maeziad, ur parkad piz. Dornañ piz.
&
Trl.
Ober piz : gounit piz.
2. Had ar plant-se end-eeun.
Diglorañ, dilenn piz. Klor piz. Soubenn ar piz.
&
Ent strizh
Had debradus ar piz-bihan.
[1954] [...] n’eo ket gwelien, met ur soubenn eus ar c’hentañ, un dailhenn vrav a gig-bevin pe leue gant avaloù-douar, fav, piz, pe louzoù all diouzh ma veze koulz ar bloaz, ur werennad jistr war ar marc’had ha bara gwenn sof-kont.
&
Piz klor : piz darev da vezañ digloret.
&
Piz kras, piz sec'h : had piz disec'het evit bezañ miret.
3. Trl. kv. (goude verboù a denn d'an hejañ)
Evel piz dre ar pod, er pod : a-dreuz hag a-hed.
Bezañ kaset ha digaset, ruilhet ha diruilhet evel piz dre ar pod.
II.
Dre heveleb. (war an dilhad, al lien, h.a.)
Tresoù bihan kelc'hiek moullet.
Ur gravatenn piz warni.
Daveenn :
GReg
pg flatueux (Les pois & les fèves sont flatueux.)
pez fav, piz fav
pès-fa, pis-fa
1732
Daveenn :
GReg
pg faseoles (sortes de fèves marbrées)
A-hed ur bloavezh ar piz, A zeu da galediñ bep miz.
A hed ur bloavez ar pis, A zeu da galedi bep miz.
1732
Daveenn :
GReg
pg (une mauvaise & longue) coûtume mene insensiblement à l'endurcissement de coeur)
pluskenn piz
plusqen pis
1732
Daveenn :
GReg
pg cosse (de pois)
plusk piz
plusq pis
1732
Daveenn :
GReg
pg cosse (de pois)
Piz ha fav a zo boued avelek.
Pis, ha fa a so boed avelecq.
1732
Daveenn :
GReg
pg flatueux (Les pois & les fèves sont flatueux.)
glec'hiñ piz,pez
glec'hi pis, pès
1732
Daveenn :
GReg
pg detremper (des poix, mettre des poix en trempe)
pezenn
pézen
1850
Daveenn :
GON.II
pg pîz (pois, légume rond qui vient dans une gousse. quelques-uns prononcent "péz" et "pézen").
piz-fav
pîz-fâ
1850
Daveenn :
GON.II
pg pîz (-fâ)
Ar fav hag ar piz a zo bouedek.
Ar fâ hag ar péz a zô boédek.
1850
Daveenn :
GON.II
pg boédek (Les fèves et les pois sont alimenteux, nourrissants).
Roit ar c'hos piz d'ar saout.
Rôid ar c'hos pîz d'ar zaoud.
1850
Daveenn :
GON.II
pg kos (Donnez les cosses de pois aux vaches).
pizenn-fav
pîzen-fâ
1850
Daveenn :
GON.II
pg pîz-fâ (une seule faséole).
Ar piz a zo avelek.
Ar pîz a zô avélek.
1850
Daveenn :
GON.II
pg avelek (Les pois sont venteux).
klosenn piz
klosen-pîz
1850
Daveenn :
GON.II
pg klosen-pîz (Cosse de pois).
klos piz
klos-pîz
1850
Daveenn :
GON.II
pg klosen-pîz (Cosse de pois. Pl.)
Roit ar c'hlos piz d'ar saout.
Rôid ar c'hlos-pîz d'ar zaoud.
1850
Daveenn :
GON.II
pg klosen-pîz (Donnez les cosses de pois aux vaches).
Ha diblusket hoc'h eus-hu ar piz ?
Ha diblusked hoc'h eûs-hû ar pîz ?
1850
Daveenn :
GON.II
pg dibluska (Avez-vous écossé les pois ?)
O tigosañ piz emañ.
O tigosa pîz éma.
1850
Daveenn :
GON.II
pg digosa (Ecosser, tirer de la cosse, de la gousse, de la bogue, etc.)
An amzer domm-se a eogo ar piz.
Ann amzer domm-zé a éogô ar pîz.
1850
Daveenn :
GON.II
pg éogi (Ce temps chaud mûrira les pois).
Poazhañ a ra ar piz.
Poaza a ra ar pîz.
1850
Daveenn :
GON.II
pg poaz (les pois cuisent).
lakaat piz e glec'h
lakaat pîz é glec'h
1850
Daveenn :
GON.II
pg glec'h (mettre des pois en trempe).
perch piz
perch-pîz
1850
Daveenn :
GON.II.HV
pg perch-pîz (rame, petit branchage que l'on plante en terre pour soutenir des pois, des haricots), skourrik
pez
péz
1850
Daveenn :
GON.II
pg péz (voyez "pîz", premier article).
piz
pîz
1850
Daveenn :
GON.II
pg péz, pg pîz (pois, légume rond qui vient dans une gousse).
pizenn
pizen
1850
Daveenn :
GON.II
p.21 (pois), pg pîz (pizen, f., un seul pois).
pez
péz
1850
Daveenn :
GON.II
pg pîz (pois, légume rond qui vient dans une gousse. quelques-uns prononcent "péz").
piz-fav
pîz-fâ
1850
Daveenn :
GON.II
pg pîz-fâ (faséole, espèce de fève marbrée. Pl.)
Lakait ar pez da c'hleiañ
Lakit ar pez da c'hlia
1909
Daveenn :
BROU
p. 243 (mettez les petits pois à tremper)
Pez ha panez, boued Molenez, Pez ha fav, boued Eusa
Pez ha panez, boued Molenez, Pez ha fa, Boued Oesa
1909
Daveenn :
BROU
p. 410 (proverbe local)
sklos pez
1909
Daveenn :
BROU
p. 217 (cosses de pois)
pez kos
pez-kos
1909
Daveenn :
BROU
p. 217 (petits pois cuits avec leurs cosses)
soubenn bez, soubenn fav, soubenn gaol
souben bez, souben fa, souben gaol
1909
Daveenn :
BROU
p. 390 (Avec soubenn on n'emploie jamais l'article)
Un devezh ’ta, Bilzig ac’h eas gant ar re all da c’hoari, ha, pa erruas ar vamm, goullo an ti : droug enni, evel just, skuizh e oa hag o paouez klevet tamall he bugale da vezañ bet, gant kanfarded all ar bourk, o laerezh piz ha fav en park ar Mestrezeg. Ha bec’h war Bilzig !
Eun devez ’ta, Bilzig ac’h ês gant ar re all da c’hoari, ha, pa erruas ar vamm, goullo an ti : droug enni, evel just, skuiz e oa hag o paouez klevet tamall he bugale da vea bet, gant kanfarted all ar bourk, o laerez piz ha fao en park ar Mestrezek. Ha bec’h war Bilzig !
Diganimp ’vat, ar re baourañ, ne veze kemeret nemet tri-c’hant lur er bloaz, hag evit ar bern arc’hant-se, bez’ e veze da greisteiz ha d’an noz, n’eo ket gwelien, met ur soubenn eus ar c’hentañ, un dailhenn vrav a gig-bevin pe leue gant avaloù-douar, fav, piz, pe louzoù all diouzh ma veze koulz ar bloaz, ur werennad jistr war ar marc’had ha bara gwenn sof-kont.
Diganimp ’vat, ar re baourañ, ne veze kemeret nemet tri c’hant lur er bloaz, hag evit ar bern arc’hant-se, bez’ e veze da greisteiz ha d’an noz, n’eo ket gwelien, met ur soubenn eus ar c’hentañ, un dailhenn vrav a gig bevin pe leue gant avaloù-douar, fav, piz, pe louzoù all diouzh ma veze koulz ar bloaz, ur werennad jistr war ar marc’had ha bara gwenn sof-kont.
