Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Stummoù pleget : 
3
Diskwel ar stummoù pleget

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

I. A. 1. Pep hini eus an daouzek prantad a ranner ar bloaz etrezo. Genver, C'hwevrer, Meurzh, Ebrel, Mae, Mezheven, Gouere, Eost, Gwengolo, Here, Du, Kerzu eo anv ar mizioù. Ar mizioù hañv, ar mizioù yen. A-hed daouzek miz ar bloaz. Ar mizioù C'hwevrer, Mae, Eost. • Ar miz-mañ, ar miz-se. Ar miz zo o ren : ar miz-mañ. Ar miz all : ar miz tremenet pe ar miz kentañ. Ar miz war-lerc'h. [1878] E miz meurzh e teu buan an noz. & Er mizioù-mañ : e miz pe viz er mare-mañ. & Dre verr. Ar miz : an hini zo o ren. Ar petvet, ar bet eus ar miz emaomp hiziv ? Setu nevezentioù ar miz. & Trl. Ar mizioù du : Du ha Kerzu. & Ar miz bihan : C'hwevrer. & Miz Gouel-Mikael*. & Miz an Azvent*. 2. (hep gm. prl., dirak anvioù ar mizioù) Doare boas da ober o anv eus an daouzek prantad-se. Miz Mae. E miz Du. D'an 22 a viz Here. Abaoe miz C'hwevrer. A-benn miz Mezheven. [1954] [...] sed amañ ur pennad eus al lizher skrivet gant E. Renan da baotr ar Roc'h, Narcisse Kellien, an dregont a viz Gouere er bloavezh 1879 [...]. [1954] Gwechall, pa oan war va studi er skolaj, d’an naontek a viz Mae e tirede holl barrezioù ar c’horn-bro [...]. B. Dre ast. 1. Hed amzer zo etre un deiziad hag an hevelep deiziad tregont devezh bennak war-lerc'h. E-pad, dindan, e-korf ur miz. A-hed an daouzek miz da zont. En ur ober daou viz e oa kollet e vrezhoneg gantañ. • N'en deus ket labouret tri miz zo, abaoe tri miz. Daou viz dizonet eo al leue : dizonet eo daou viz zo. A-benn daou viz amañ, en deiz-mañ a-benn daou viz. • Ober udb. div wech ar miz : div wech bep miz. Resev daou lizher ar miz. Paeañ ub. dre viz : bep prantad tregont devezh bnk. Gounit dek mil lur d'e viz. 2. (impl. hep gm.) Ur mizvezh. Miz zo. Miz bennak goude. A-benn miz hanter. & Tr. adv. Penn-miz. Warc'hoazh penn-miz : d'an hevelep deiziad ha warc'hoazh, tregont devezh bnk. war-lerc'h. En deiz-mañ penn-miz. 3. Mizvezhiad. Bezañ kondaonet da dri miz toull-bac'h. Ar plac'h-se zo pevar miz bugale ganti : dougerez eo pevar miz zo. Ur vuoc'h daou viz leue ganti. & (en e furm ls. war-lerc'h ar gm. a.) Bevañ a reas ur mizioù bennak : un nebeud mizioù. II. (en e furm lies ; db. ar merc'hed) [1659, 1732] Amzerioù. Bezañ gant he mizioù.

Skouerioù istorel : 
78
Kuzhat roll ar skouerioù

du eleze miz Du

1499
Daveenn : LVBCA p66, 69, 146 (nouembre)

miz

1499
Daveenn : LVBCA p146 (moys)

e-spas a dri miz

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (e)spacç (a dri mis)

mizioù

1659
Daveenn : LDJM.1 pg fleurs (des femmes), mois

miz

1659
Daveenn : LDJM.1 pg mois

miz du

1659
Daveenn : LDJM.1 pg Nouembre

abaoe tri miz ne studias

1659
Daveenn : LDJM.1 pg abaoue (tri mis ne studias)

miz Even

1699
Daveenn : Har. pg miz

re c'hlas eo c'hoazh ar gwin-mañ, ne vezo en e dro, nemet a-benn tri miz ac'hann

1732
Daveenn : GReg pg (ce vin est trop vert, il ne sera dans sa) boite (que dans trois mois)

re c'hlas eo c'hoazh ar gwin-mañ, ne vezo war e du, nemet a-benn tri miz ac'hann

1732
Daveenn : GReg pg (ce vin est trop vert, il ne sera dans sa) boite (que dans trois mois)

re c'hlas eo c'hoazh ar gwin-mañ, ne vezo en e vlaz, nemet a-benn tri miz ac'hann

1732
Daveenn : GReg pg (ce vin est trop vert, il ne sera dans sa) boite (que dans trois mois)

re c'hlas eo c'hoazh ar gwin-mañ, ne vezo mat da evañ, nemet a-benn tri miz ac'hann

1732
Daveenn : GReg pg (ce vin est trop vert, il ne sera dans sa) boite (que dans trois mois)

mizioù

1732
Daveenn : GReg pg fleurs (terme de medecine. [règles])

Ar Werc'hez sakr he deus bet dre un eurvad douget hon Salver e-pad nav miz entre he daougostez benniget.

1732
Daveenn : GReg pg flanc (La Sainte Vierge a porté Nôtre Sauveur neuf mois dans ses flancs Sacrez.)

gwisk mizioù

1732
Daveenn : GReg pg amas

warc'hoazh penn miz

1732
Daveenn : GReg pg demain (en un mois)

miz Eost

1732
Daveenn : GReg pg Août

A-hed ur bloavezh ar piz, A zeu da galediñ bep miz.

1732
Daveenn : GReg pg (une mauvaise & longue) coûtume mene insensiblement à l'endurcissement de coeur)

Steredenn-ar-C'hi a vez o ren adalek ar bevare deiz warn-ugent eus a viz Gouere, bete an drede warn-ugent a viz Eost

1732
Daveenn : GReg pg (la) canicule (est depuis le 14 Juillet, jusqu'au 13 Aoust)

ar gouli-hont en deus e zalc'het er gwele a-hed tri miz

1732
Daveenn : GReg pg aliter

e-pad tri miz ez eo bet en e wele

1732
Daveenn : GReg pg aliter

en deiz-mañ penn miz

1732
Daveenn : GReg pg aujourd'hui (aujourd'hui en un mois)

er mizoù du

1732
Daveenn : GReg pg automne (troisième saison de l'année)

warc'hoazh e penn sizhun, e penn miz, e penn bloaz

1850
Daveenn : GON.II pg war-c'hoaz (demain en huit, en un mois, en un an).

Seizh miz on bet er vac'h.

1850
Daveenn : GON.II pg bâc'h (J'ai été sept mois au cachot).

An dekvet miz eo.

1850
Daveenn : GON.II pg dékved, dégved (C'est le dixième mois).

Pep miz ez a da gaout an diwader.

1850
Daveenn : GON.II pg diwader (Il va trouver le saigneur tout les mois).

Miz du

1850
Daveenn : GON.II pg dû (le mois de novembre), pg kerzu

miz Ebrel

1850
Daveenn : GON.II pg ébrel (le mois d'avril).

Eost a zo an eizhvet miz eus ar bloaz.

1850
Daveenn : GON.II pg eizved (août est le huitième mois de l'année).

Da benn ur miz ec'h euredint.

1850
Daveenn : GON.II pg eûrédi, eûreûdi et eûreûji (ils se marieront dans un mois).

miz Even

1850
Daveenn : GON.II pg éven (le mois de juin).

miz Mezheven

1850
Daveenn : GON.II pg éven (juin, le sixième mois de l'année. On dit aussi "mézéven", "miz mézéven"), mézéven

miz

1850
Daveenn : GON.II pg misiad, mîz (mois, une des douze parties de l'année).

mizioù

1850
Daveenn : GON.II pg mîz (mois, une des douze parties de l'année. Pl. Le pl. "misiou" s'emploie aussi pour désigner les menstrues, évacuation qui arrivent aux femmes tous les mois).

Ur bugel ur miz eo.

1850
Daveenn : GON.II pg mîz (c'est un enfant d'un mois).

Here, Du ha Kerzu a c'halver ar mizioù du.

1850
Daveenn : GON.II pg mîz (on appelle mois noirs octobre, novembre et décembre).

Nav miz

1850
Daveenn : GON.II p.63

Ur miz eus tregont deiz, / Ha yun bete neuze, a ve ur gwall goraiz.

1867
Daveenn : MGK p81

Hogen, e miz Meurzh 1793, e voe evit ar wech kentañ tennet d’ar sort e Breizh.

1877
Daveenn : EKG.I. p.262

Chom a reas kuzhet e kraou Job Karo, e-pad ur c’hwec’h miz bennak.

1877
Daveenn : EKG.I. p.49

Evelato e kave din em bije lojeiz e Maner al Liorzhoù, rak, ouc’hpenn m’oamp ivez ’ta un tamm kerent, evel em eus her lavaret deoc’h, bremañ e oa war-dro eizh miz, em boa graet ur vad vras da Herve en ur prosez en doa bet gant ur marc’hadour kezeg.

1878
Daveenn : EKG.II p.35

E miz Meurzh e teu buan an noz.

1878
Daveenn : EKG.II p.5

An unnek eus ar miz-mañ, a zo marv en Kerborzh ur wreg, Skerenn he hanv, hag he devoa tapet ur gwall lamm un nebeud dei[zi]o[ù] a-r[a)ok.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

En Bro-Saoz, n’eus ket c’hoazh gwall bell, / Ur relijiuz, den santel / A vije meur a wech bep miz / Kaset da ober katekiz.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 30 janvier 1898, p.1

An driwac’h eus a viz diwe[zh]añ, Mari Kergall, deus Kerprijent he devoa lakaet an tan war he zi. Mezv oa pe, da vihanañ, gwall dommet, pa he doa graet an t[a]ol.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

War holl bapero[ù] eus ar vro a zo bet komzet deus Milio Arzhur, marv en Lannuon an drivet warn-ugent a viz Kerzu.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Tan-gwall - Ar pemzek deus ar miz-mañ, an tan a zo bet krog en ti an itron Pichon. ‘Barzh ar c’hrignol eo e krogas, da gentañ, o teviñ bernio[ù] greun a oa bet lakaet eno. Ac’hane e savas dre an doenn hag e tiskaras ane[zh]i. Gallet e [v]oe harz ane[zh]añ da grigiñ ‘barzh an tier all. Be[z]añ zo bet, koulskoude, meur a goll.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

mizioù

1900
Daveenn : VALL Levrlennadur p VIII

miz bihan

1909
Daveenn : BROU p. 388 (Février. Ordinairement on dit : Miz bihan)

Gant ar Gelted, an hañv, kemeret ez strizh, a oa anezhañ tri miz, Mae, Mezheven, Gouere. Kemeret ez ledan, e staged outañ tri miz all : Eost, Gwengolo, Here.

1923
Daveenn : SKET p.23

— Penaos e tizher d’an nerzh ha d’ar skañvded-korf ? eme an drouiz. Ha n’eo ket dre boelladiñ bemdez e-doug mizioù ha bloavezhioù ?

1924
Daveenn : SKET.II p.31

An eured a vo lidet an dek a viz meurzh.

1925
Daveenn : BILZ2 p.154

Gant miz Ebrel e teuas an amzer vat, hag, ur sadornvezh, Bilzig ac’h eas da Vontroulez.

1925
Daveenn : BILZ2 p.180

Miz Du, miz Kerdu : glav, avel, tourmant ruz.

1925
Daveenn : BILZ2 p.108

Ar pesked-red a deu, war hon aodoù, entre hanter miz Kerdu ha diwez miz Genver, evit leuskel o laezhenn pe o vioù. Neuze e paker anezhe, bodennet ma vezont a-vil-vern : ar sein vras dispaket, an daou benn anezhi a rae an dro d’ar c’hlodad gant pep a vag vihan.

1925
Daveenn : BILZ2 p.122

Ma ! ur yaouvezh a viz Genver, Saig en devoa roet un taol-sein ha tapet un toulladig broged. Izabel a brenas digantañ daou voutegad.

1925
Daveenn : BILZ2 p.123

Lizher Bilzig d’e vamm Izabel. Naoned, an 20 a viz Mae 1787. Va mamm ger Izabel,

1925
Daveenn : BILZ2 p.182

da viz

1927
Daveenn : GERI.Ern pg b

div wezh ar miz

1931
Daveenn : VALL pg bimensuel

hiziv e penn-miz

1931
Daveenn : VALL pg aujourd'hui

miz Ebrel

1931
Daveenn : VALL pg avril

Pevar real ar miz a veze lakaet er c'hef.

1944
Daveenn : EURW.1 p52

Ur miz e tremenis e ti ma zud, o c’hortoz an deiz merket din d’en em gaout e kazern an 48vet rejimant-war droad, e Gwengamp.

1944
Daveenn : EURW.1 p.191

Diouzhtu e krogas ar gelennadurezh, a dlee padout c’hwec’h miz nemetken.

1944
Daveenn : EURW.1 p.196

Ma zad hag an Ao. Ar Braz a rae aferoù an eil gant egile ; e-keit on [sic, oan] bet skoliad e Gwengamp, ec'h aen da Sul kentañ ar miz da di ar Brazien.

1944
Daveenn : EURW.1 p44

Distreiñ a ris da golaj Gwengamp, da viz Here 1893, leun ma fenn gant ma lennadennoù brezhonek.

1944
Daveenn : EURW.1 p42

Ar c’hirri-dre-dan pa zegouezh dezho dont betek amañ a zo risklus dezho redek buanoc’h eget an dud ; setu perak ne vez ket gwelet al liv anezho gwall alies : d’an deiz kentañ eus ar bloaz, da sul Fask [Sul-Fask] ha d’ar sulvezh diwezhañ a viz [G]wengolo, deiz ar pardon bras.

1944
Daveenn : ATST p.10

Taer e oa heol miz Mae, en un oabl glas-divent.

1949
Daveenn : SIZH p.48

Gouel a lide Kastilha Gozh, er-maez, da vokediñ, a-raok sec'hor gell ar mizioù hañv, beli berrbad an Nevez-Amzer.

1949
Daveenn : SIZH p.39

Un nebeud devezhioù goude, an ugent a viz C'hwevrer, en em engouestlis e ti-kêr Bret evit pemp bloaz, ur pennad brav marteze, met biskoazh keuz n'am eus bet abaoe ar beure ma skrivis va anv e traoñ ar baperenn-se.

1954
Daveenn : VAZA p.81-82

Gwechall, pa oan war va studi er skolaj, d’an naontek a viz Mae e tirede holl barrezioù ar c’horn-bro, ha ne gomzan ket eus un dornad saverien-o-fri e sell d’arvestiñ ouzh ar prosesion war lein ur c’hleuz en ur vandrouilhat gwestell hag avaloù-oranjez, met eus ar parrezioù a-bezh o kanañ ken ma findaone war lerc’h person ha kure, hag er penn-araok ar chasgeu, ar c’hroazioù lugernus gant kleier munut e-pign outo, un drapell a bep seurt liv o fraoñval a-us da bep bugel, hag evel-just ur bern bannieloù : darn, ar re skañv a-walc’h, douget gant plac’hed yaouank, ur gatiolenn war o fenn hag en gwenn-erc’h penn-da-benn, ha d’o heul un druilhad krennardezed, gwisket ganto dilhad o fask kentañ ; bannieloù all, seiz pe voulouz, gant gwragez Breuriezh ar Rozera, un toullad mat anezho hag ivez en gwenn, ha d’an diwezh ar bannieloù bras, kaeroc’h an eil eget egile, ha pounner, va Doue, pe bounneroc’h.

1954
Daveenn : VAZA p.52

Na Soaz Sapeur, rak tremen bec’h he deveze o skoulmañ ganti, na va zad, mevel e ti ur mezeg a roe dezhañ ugent lur er miz, kristen ebet ne oa e-tailh da reiñ din ar skoazell am boa ezhomm diouti.

1954
Daveenn : VAZA p.72-73

Ret e oa din ’ta chom war evezh hag un deiz bennak beure-mat, e dibenn miz Du, mont a ris da Vrest gant ur c’henvroad eus Priel, e-sell hon-daou da dremen arnodenn ar fourerien diwar ali un tonton segond-mestr : « Netra aesoc’h, emezañ, evit ur paotr ken desket ha te ! » [...] (1) Ar vartoloded hag a bled gant an holl gontoù a bep seurt.

1954
Daveenn : VAZA p.78

Evitañ d'ober gant ar brezhoneg ken brav, pa droe en e benn, sed amañ ur pennad eus al lizher skrivet gant E. Renan da baotr ar Roc'h, Narcisse Kellien, an dregont a viz Gouere er bloavezh 1879 : « Un idiome [...]».

1954
Daveenn : VAZA p.17 (notenn 1)

Azalek ma oan distro eus va fennad amzer labour er Gabon, em boa soñjet mirout an eñvor eus ar vuhez am boa renet er vro-se e-pad triwec'h miz.

1985
Daveenn : DGBD p5

en degouezh ma "steuzfe an Dr Jekyll pe ma vefe ezvezant hep displegadenn e-pad ur prantad hiroc'h eget tri miz leun", e c'hallfe an kez Edward Hyde piaouañ madoù an kez Henry Jekyll hep goursez, hep redi na karg ebet, estreget talañ un nebeud sammadoù bihan da izili koskor an doktor.

2012
Daveenn : DJHMH p19

Vaislikí a zlee din c'hwec'h miz feurm. Lavarit din gant piv e tastumin anezhe, pa oa dishêr.

2015
Daveenn : EHPEA p14

Ofis publik ar brezhoneg

Rouedadoù sokial