Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

I. G. 1. [1659, 1732, 1850, 1867, 1927, 1931, 1960] Pezh a soñjer, a lavarer d'ub., diwar-benn ur c'hraf bnk. evit e aliañ. [1867] Ali d'al lenner. [1867] Evit klask ul louzoù a-enep ar c'hleñved, al leon en e ali, 'lavaras d'al loened : - « Me gred, va mignouned, e vezimp stropet-holl evit hor pec'hejoù. » Goulenn ali ub., (e) ali ouzh, digant ub. Ober diouzh ali ub. [1954] [...] d’ar mestaol-se e tamalle darn meur a wallarouez e tro-spered an Impalaer, da skouer, e bleg da chom dalc’hmat war vordo, e si d’asantiñ gant an diwezhañ hini a roe dezhañ ali, hag er c’hontrol-bev, e ziskred war an holl dud, ha zoken ar re nesañ dezhañ. [1955] [...] perak ’ta chom da varc’hata ? koulz ha lidet e oa dija an eured-se. Ya, met ankounac’haet krenn he devoa Soaz kaezh goulenn ali an ozhac’h da zont. & [1878] [...] ne heulient, e pep tra, nemet aviz hag ali ar veleien [...]. HS. soñj. Dre heveleb. Alier. Un ali fall a zen out ! & Trl. REIÑ E ALI D'UB. : lavaret e soñj dezhañ. 2. [1659, 1732, 1850, 1867, 1943, 1960, 1985, 2015] Kuzul a roer da ub. diwar-benn ar pezh a vefe mat dezhañ ober pe chom hep ober. [1732] Alioù mat [1732] Kemeret ali a ra vad. [1732] Kemer ali digant tud avizet mat. [1850] Deuet on da c'houlenn ali diwar an dra-se. [1850] Deuet on da c'houlenn ali diwar-benn an dra-se. [1867] Lavaret a ra d'ar bobl digeriñ e spered, selaou an alioù mat, o heuliañ hed-da-hed. [1943] A zo muioc'h : n'eo ket hepken evel brezhonegour, hogen ivez evel douarour eo en deus roet deomp alioù talvoudus. [1960] Ma matezh 'ro kalonad din, / Ha sentiñ ouzh he ali hakr, / Da ober droug, biken ne rin ! Un ali mat, fur, fall. Ur gwall ali. Goulenn, kaout ali(où) ouzh, digant ub. HS. kelenn, kentel. & Trl. [1732] reiñ ali (d'ub.) : kuzuliañ anezhañ. & Trl. [1867, 1985] Ober udb. dre, war, diwar ali ub. : diouzh e ali. [1867] An naon, ar geot flour ha, m'en diskuilh hep nac'h, / Dre ali Paol gornek o sutal em fenn sot, / E peurjon er prad-se ledander va zeod. [1954] Diwar va ali, ez eas raktal en ur stal-levrioù ne oa ket anavezet enni, hag eñ da « brenañ » - war dermen, evel-just ! – tri bikol levr war an dro : buhez Paganini, buhez Mendelsohn-Bartholdy hag hini Beethoven. [1985] Deut e oa d'am c'haout war ali ur breur dezhañ hag a oa dija e-touez va zud. II. Doar. Trl. [1931] Bezañ ali gant ub. : sevel a-du gantañ. Ali on ganit. & [1927, 2015] Bezañ ali da ober udb. : bezañ a-du d'e ober. [1927] Ali 'ven deoc'h. [2015] Ali e ven deoc'h da vont dre straed Evelpidon.

Skouerioù istorel : 
50
Kuzhat roll ar skouerioù

ali

1659
Daveenn : LDJM.1 pg alli

reiñ ali

1732
Daveenn : GReg pg (donner) conseil

kemeret ali a ra vad

1732
Daveenn : GReg pg (c'est bien fait de demander, de prendre) conseil

ali

1732
Daveenn : GReg pg conseil (avis qu'on prend, ou, qu'on reçoit sur quelque affaire), (qui donne conseil), exhortation (l'action d'exhorter)

kemer ali digant tud avizet mat

1732
Daveenn : GReg pg consulter (demander avis à des gens sages & experimentez)

alioù mat

1732
Daveenn : GReg pg (de sages) conseils

alioù

1732
Daveenn : GReg pg conseil (avis qu'on prend, ou, qu'on reçoit sur quelque affaire)

Ali

1850
Daveenn : GON.II pg ali (Avis. Avertissement. Conseil. Exhortation. Persuasion) + pg 16, livre premier (avis).

ali

1850
Daveenn : GON.II pg ali, atiz, pg kuzul

Pep hini a roas e ali din, ha n'en em gavas ket daou anezho heñvel.

1850
Daveenn : GON.II p.77

Deuet on da c'houlenn ali diwar-benn an dra-se.

1850
Daveenn : GON.II pg ali (Je suis venu demander avis, conseil là-dessus).

Alioù

1850
Daveenn : GON.II pg ali (Pl.) + pg 16, livre premier, (des avis).

Setu alioù mat.

1850
Daveenn : GON.II pg ali (Voilà de bonnes exhortations).

Pep den kozh a dlefe reiñ alioù mat.

1850
Daveenn : GON.II p.64

Grit ur sell, aotrou sant Kadoù, diouzh lein an neñv emaoc'h e-barzh, hag e welot hag-eñ a heuilh pe na heuilh ket hoc'h alioù, ho mab, ar barzh, pe evit lavaret gwell, gwenanennig Breizh, a gomzan anezhi amañ, "Hag a zistro d'he c'hest laouen, gant ur bec'h mel he deus kavet, dre ar prajoù war gant boked"

1867
Daveenn : MGK Rakskrid XIII

Evit klask ul louzoù a-enep ar c'hleñved, al leon en e ali, 'lavaras d'al loened : - "Me gred, va mignouned, e vezimp stropet-holl evit hor pec'hejoù"

1867
Daveenn : MGK p24

ali d'al lenner

1867
Daveenn : MGK Rakskrid V

An azen, deuet e dro, a lavar evel-henn : / "Ned eus ket pell, soñj am eus, ur wech, en ur dremen, / Dre ur prad glas a oa, me 'gav din, d'ur manac'h, / An naon, ar yeot flour ha, m'en diskuilh hep nac'h, / Dre ali Paol gornek o sutal em fenn sot, / E peurjon er prad-se ledander va zeod.

1867
Daveenn : MGK p25-26

Lavaret a ra d'ar bobl digeriñ e spered, / Selaou an alioù mat, o heuliañ hed-da-hed ;

1867
Daveenn : MGK p1

N’oa parrez ebet na gomzed enni a Fañch Vihan, ha n’eo ket hep souezh, rak reiñ a rae alioù ha louzeier, evit netra, da gement hini a deue d’her c’haout.

1877
Daveenn : EKG.I. p.180

Heuilh a ranke e pep giz hag e pep tra ali ar c’houarnamant, mat pe fall, evel ma vije e vije.

1877
Daveenn : EKG.I. p.4

Ar re-se, tud ar Sann, a veze atav gwechall er memes tu gant ar veleien, ne heulient, e pep tra, nemet aviz hag ali ar veleien ; touellet e oant ganto.

1878
Daveenn : EKG.II p.157

Pep hini a lavaro ar pezh a garo, me n’oan evit goulenn ali ouc’h den, hag a reas va fenn va-unan.

1878
Daveenn : EKG.II p.33

‘Barzh ar Groaz neve[z] na gavfet nemet ho prasañ mad : Alioù kristen evit lâret dac’h petra vo ar gwellañ d’ober ; keloioù deus pevar c’horn ar vro ; buhe[zi]o[ù] ha gwerzio[ù] ar Sent da sevel ho kalon war-zu Doue ; kuzulio[ù] ha kelenno[ù] war al labour-douar ; hag, evit diduañ an amzer, sonio[ù] ha marvailho[ù] deus ar re fentusa[ñ].

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 30 janvier 1898, p.1

Mard eo mat an holl alioù, an Arouezvarz a skrivo d'ar geder emañ e c'houlenn en hent mat, hag eo mat dezhan dont d'ar Gorsedd digor dre m'eo 'gozik asur da dremen Awenez.

1909
Daveenn : REZI p. 12

Gant grad-vat an doueed ha war ali an dud-veur aet da anaon, em eus dastumet ar bugenoù ha skrivet an danevelloù warno, er seizhvet bloavezh eus renadur ar roue Ainorix, mab Dovideros, e keoded sakr Andematunnon.

1923
Daveenn : SKET p.11

— Gra deomp bremañ ur c’hoari all ! a lavare Madelen. Alies e teue bugale an amezeien da c’hoari gante, ha pep hini a roe e ali. — Bia bia bia la ! — Nann ! nann !… ar galafeterenn ! — Al logodennig ! a lavare unan all. — Alo ! eme Bilzig : Bia bia bia la… Lak[a]it amañ war an daol pep hini e viz-yod en e sav.

1924
Daveenn : BILZ1 Niverenn 38, p.842 (Miz C'hwevrer 1924)

Paotred ha merc’hed holl int en em unanet en ti Jaketa, c’hoar Erwan, hag eno, goude ali ha kuzul, e oa bet kemennet da bep hini klask tu pe du da waskañ Janedig, da flastrañ al lorc’h a oa enni. Met penaos, penaos ?…

1925
Daveenn : BILZ2 p.155

Heuilh va ali : pren, ur wech an amzer, ul levr bennak ; lenn, lenn, tre ma c’halli ; da empenn a labouro, astenn a raio e nerzh hag e c’halloud.

1925
Daveenn : BILZ2 p.169

ali 'ven deoc'h

1927
Daveenn : GERI.Ern pg ali (je serais d'avis, je vous conseillerais)

ali

1927
Daveenn : GERI.Ern pg ali (conseil)

ali

1931
Daveenn : VALL pg avis (opinion, conseil)

bezañ ali gant

1931
Daveenn : VALL pg (être de l')avis (de)

A zo muioc'h : n'eo ket hepken evel brezhonegour, hogen ivez evel douarour eo en deus roet deomp alioù talvoudus.

1943
Daveenn : TNKN p9

-"Ali e vefen deoc'h ho taou", emezi, "chom da gousket amañ betek warc'hoazh, ha me 'zeuio d'ho kerc'hat, rak ma zi a zo pell".

1944
Daveenn : EURW.1 p.151

Bez' he doa ivez kalz a filhored hag a filhorezed ; skrivañ a reas dezho lizheroù leun a alioù mat hag a guzulioù fur.

1944
Daveenn : EURW.1 p14

Ur burev en doa e Kallag, en ostaleri Jañ ar Simon, evit reiñ alioù.

1944
Daveenn : EURW.1 p28

'Benn ar fin e teuas din da soñj eus ali ma mamm : « Ma ne vez ket evit kousket, an diaoul a zo kaoz ».

1944
Daveenn : EURW.1 p33

Penaos dislavarout alioù ken fur, roet gant ur gristenez santel ?

1944
Daveenn : EURW.1 p.210

-« Ul lizher-kelc’h, emezon-me, a-berzh ar ministr Traoù an Diabarzh, a zifenn ouzh ar veleien implijañ ar brezhoneg en o sarmonioù hag er c’hatekizoù. Daoust ha gouzañv a raimp hevelep dismegañs ? » -« Nann, nann, » a youc’has ar bobl en ur vouezh. « Hag ali oc’h holl da sevel hor mouezh, ha da nac’h sentidigezh ? » - « Ya, ya » a huchas ar bobl.

1944
Daveenn : EURW.1 p.207

Ali e vijen dit da chom amañ ganin e Karnoet da beurgas da benn da studi Reizh.

1944
Daveenn : EURW.1 p.209

Daoust ha na vane roud ebet eus ar gouli, tizhet ha bloñset e oa bet marteze an empenn, ha d’ar mestaol-se e tamalle darn meur a wallarouez e tro-spered an Impalaer, da skouer, e bleg da chom dalc’hmat war vordo, e si d’asantiñ gant an diwezhañ hini a roe dezhañ ali, hag er c’hontrol-bev, e ziskred war an holl dud, ha zoken ar re nesañ dezhañ.

1954
Daveenn : VAZA p.159-160

Ret e oa din ’ta chom war evezh hag un deiz bennak beure-mat, e dibenn miz Du, mont a ris da Vrest gant ur c’henvroad eus Priel, e-sell hon-daou da dremen arnodenn ar fourerien diwar ali un tonton segond-mestr : « Netra aesoc’h, emezañ, evit ur paotr ken desket ha te ! » [...] (1) Ar vartoloded hag a bled gant an holl gontoù a bep seurt.

1954
Daveenn : VAZA p.78

Mar grit diouzh va ali, emezañ, mont a reot da di Gouinguenet, e straed Aiguillon, damdost d’ar Champ de Bataille.

1954
Daveenn : VAZA p.174

Diwar va ali, ez eas raktal en ur stal-levrioù ne oa ket anavezet enni, hag eñ da « brenañ » - war dermen, evel-just ! – tri bikol levr war an dro : buhez Paganini, buhez Mendelsohn-Bartholdy hag hini Beethoven

1954
Daveenn : VAZA p.179

[...] perak ’ta chom da varc’hata ? koulz ha lidet e oa dija an eured-se. Ya, met ankounac’haet krenn he devoa Soaz kaezh goulenn ali an ozhac’h da zont.

1955
Daveenn : VBRU p.3

Ma matezh 'ro kalonad din, / Ha sentiñ ouzh he ali hakr, / Da ober droug, biken ne rin !

1960
Daveenn : PETO p34

An eil, eñ, a ouie mat a-walc'h ar vicher ; deut e oa d'am c'haout war ali ur breur dezhañ hag a oa dija e-touez va zud.

1985
Daveenn : DGBD p69

Ya, met n'it ket dre straed Marni rak ne ouzoc'h ket petra 'gavoc'h eus ar Skol Lieskalvezel betek burevioù KUAF. Ali e ven deoc'h da vont dre straed Evelpidon.

2015
Daveenn : EHPEA p18

Buan a-walc'h e c'hall Yann disenter, ha pa vefe un deraouad anezhañ, kompren an alioù a skiant vat bet roet amañ.

2015
Daveenn : DISENT p182

Ofis publik ar brezhoneg