Office public de la langue bretonne
Setu amañ danevelloù kozh hag o tont a-bell : pevar mil bloaz bennak zo e oant o redek, seizh mil lev eus a Vreizh-Izel ! Hont tadou kentañ o doa joa outo en amzer ma'z aent gant o loened eus a ur menez d'egile e-kreizik-kreiz bro an Azia; ar vamm o lavare d'he merc'h, e korn an oaled, e-pad ar goan; hag an tad d'e vab, en disheol, en hañv; hag ar verc'h hag ar paotr, o vezañ deuet en oad d'o zro, a gemere o bugale plijadur en ur glevet ar pezh en doa divuzet tad ha mamm gwechall)
gwechall
Abaoe un ugent vloaz bennak avat ez eus bet lakaet da dalvezout un ardivink nevez hag a lakaio anaoudegezh an islonkoù da vont war raok kalz buanoc'h eget gwechall : ar sonterezh dre an heklev eo.
War gorre Beg-ar-C’hraneg, ez eus bet gwechall ur c’hastell meur hag e oa o chom ennañ priñsed c’halloudek ; ar c’hastell a zo bet dismantret en amzer gozh, hag, ennañ, eo chomet kuzhet an teñzor burzhudus a lavaren deoc’h.
- Gwechall, em yaouankiz munudik, on bet o skrapañ per... hag avaloù... ha kastrilhez... ha... e jardin un amezegez kozh, e-tal ti va c'herent.
« An deiz ma voe ganet W. Shakespeare, » hervez ma skrive din gwechall un tenner planedennoù, daoust ha ne ouie ket e vezen ur pennad 'oa oc'h ober war-dro ar c'hoariva.
Siwazh, emaon o rambreal diwar-benn traoù tremenet ! aet eo da droadañ ar fererezed a rae war-dro ar c’hatiolennoù ; ne zichañs ken din parañ va selloù war vouchoueroù lirzhin gwech-all [gwechall] (1).
En o bleud en em gavas ’ta Breizhiz ha Normandiz a geje eno gant kenvroidi pe geneiled gwechall.
Un dismegañs, ur vezh e vije bet ’ta reiñ d’ar seurt kannaded an adunvanidigezh un anv a zegasfe koun eus brezelourien gwechall, Jean Bart, Koatlogon [Koedlogon], Duquesne, Tourville, Duguay-Trouin ha tagerien ken kriz all.
Degouezhout a ra zoken d’an istrogell-se skrivañ gwerzioù diwar-benn buhez Kleopatra, marv Sokratez [Sokrates], ha me oar, en ur ger, darvoudoù iskis c’hoarvezet gwechall gozh, endra m’edo ar Rouanez o ren e Bro-C’hall ».
Bep gwech ha gant pep hini e veze graet diouti « Soaz Sapeur », dre ma'z oa bet gwechall he zad « Sapeur » o vrezeliañ n'ouzon ket pelec'h an diaoul war-lerc'h Napoleon kozh.
Aet e oa da anaon an Aotrou Hamon, rener kloerdi bihan Landreger. Gwazh a se din ! rak skoazellet e vijen bet gantañ evel gwechall pa oan kloareg dindan e veli, ha mont va-unan[-]penn da glask arc'hant, sed aze war a greden poaniusañ truach er bed-mañ, kerkoulz evit ar paour oc’h astenn e zorn hag evit egile o skoulmañ lasoù e yalc’h, rak hervez ma tistage va zad-kozh Biz Kamm : Neb en deus en deus, / Ha neb n’en deus ket a sell a-dreuz.
A-benn ar fin, ha moarvat gant kalz diegi en devoa Aleksandr III, Impalaer holl-c’halloudek [hollc'halloudek] ha war an dro Pab kristenien ar « Wir Feiz », aotreet ar C’hallaoued annezet e Moskov da sevel un iliz pe gentoc’h ur chapel stok ouzh o skol e kêrbenn gwechall, met gant an diviz strizh ne vije eno na kloc’hdi na kleier.
Met gwechall diouzh gwechall, ha hirie diouzh hirie ! bremañ ne ra ar paour kaezh kleier-se nemet randoniñ war don an Internationale.
Met pell-pell kent na voe kael eus ganedigezh Lenin, Stalin ha Malenkov, ha moarvat a-viskoazh, e touge al lec’h-se e anv a-vremañ, o vezañ ma’z eo ul leurgêr eus ar c’haerañ (e rusianeg ar ger Krassny a dalv koulz evit Ruz hag evit brav) hag ivez dre ma veze boureviet ha dibennet eno gwechall gozh - hag alies a-vagadoù - ar re a bec'has e stumm pe stumm a-enep d'ar Tsar pe d'ar Wir Feiz.
Gwechall gozh e krede d’ar bobl e chome an douar e-pign ouzh un tortis tev-tev ; hervez darn all, e oa harpet ouzh ur pezh pikol peul, ha bremañ diouzh klevout an dud desket, emañ o ruilhal-diruilhal e-touez bernioù stered lostek pe dilost, heolioù marv an tan enno pe war enaou, met an holl anezho mil ha kant mil gwech brasoc'h eget hor planedenn-ni.
Alies e teue da Grec’h Elies da zivizout diwar-benn an amzer dremenet gant e ostizez gwechall ha gwisket e veze d’e dro e-giz un Aotrou, gant ul levitenn vezher du, ha dezhañ un tog heñvel ouzh hini Churchill, met segalenn ebet ne vutune, gant aon emichañs rak foraniñ ar madoù ne oa ket ar gwir berc’henn anezho.
Gwechall-gozh, e-keit ma chomas kêrbenn Rusia, bez ’oa en-dro dezhi teir moger-zifenn lerc’h-ouzh-lerc’h, hag o zeir gant kranelloù, tourioù-ged, dorioù-gwinterez hag all.
N'oc'h ket techet da sellout pizh en ho melezour. Hogen, gwelet hoc'h eus ur vignonez a wechall hag he c'havet gwall gozh. Teurel a rit pled eus ho tremm. Ha, va Doue, pegen displijus an daolenn !
Betek Kap ar Palmez ez eomp etrezek ar Gevred, en ur heuliañ ar pezh a veze graet anezhañ gwechall "Aod ar Greun" gant ar voraerien.
Er-maez e son akordeon un enbroad unan eus ar valsennoù-se a veze c'hoariet gwezhall evit kregiñ gant koroll an dud-nevez.
Setu poell [abeg] ar pezh a veze anvet gwechall "kuzul al labourerien" pe soviet, koulz, ha poell [abeg] an emverañ evel-just.
Mots précédents
Mots suivants
gwechenn