hed

het

a un troatad hed

a vn troadat het

hed

het

Lestr ar patriarch Noe (o kontañ dre bep ilinad un troadad-hanter) en devoa pevar-c'hant hag hanter-kant troadad hed, pemzek troadad ha tri-ugent a ledander, pemp troadad ha daou-ugent a uhelded ; hag ar prenest anezhañ en devoa un troadad hanter.

lestr ar patryarch Noë (o counta dre bep ilinad un troadad-hanter) èn devoa pévar c'hand hac hanter-c'hand troadad hed, pémzec troadad ha tryuguend a ledander, pémp troadad ha daoü uguend a uhélded ; hac ar prenest anezâ èn devoa un troadad hanter.

hed

hed teir lev diouzh Kemper

hed teir léau diouc'h Kemper

hed un taol maen

hed un taul mean

hed ur bloaz

e Mesika, en Indez, ez eus ur gavarn natur pehini he deus mui evit daou-c'hant lev hed war a raport Herrera

ê meçziqa èn Indès ez eus er gavargn-natur pehiny he deus muy evit daoü c'hand léau hed var a raport Herrera

ur pengenn en deus pevar-c'hant ha pevar-ugent troadad hed, ha c'hwezek ha pevar-ugent a ledander

ur pengûeñ èn deus pévar-c'hand ha pévar-uguend troadad hed, ha c'hüezec ha pévar-uguend a ledander

ur gourhed, a gonter pemp troatad, ha daouzek gourhed, hanter-c'hant troatad hed

ur goured, a gountér pemp troatad, ha daoüzec goured, hanter-c'hant troadad hed

hed, ha ledander ul lec'h

hèd, ha ledander ul leac'h

monet hed an aod

mônet hed an aud

hed ar vuhez

hed ar vuez

hed ar vuhez

hed ar vuez

hed an deiz

hed an noz

hed an nòs

hanter-troadad hed

an uhelded, an donder, al ledander, an hed

an huëlded, an dounder, al ledander, an hed

ul lev hed a zo etrezo

ul léau hed a so eñtrezo

Pegement bennak ma vez kalon an douar, hag evel-se an Ifern, hed daouzek kant lev hag hanter-c'hant diouzhomp ; koulskoude an eneoù kollet [gwa dezho] a gouezh ennañ e spas ur serr-lagad.

Peguement-bennac ma véz caloun an douar, hac evel-ze an jvern, hed daouzecq cant léau hac hanter-c'hant diouzomp ; couscoude an eneou collet [goa dezo] a gouëz ènhañ ê spaçz ur serr-lagad.

a-hed, hed, e-pad, an deizioù-mañ

a hed, hed, ê pad, an deizyou-mañ

Skiant pehini a zesk ar feson da vuzulañ an douar ha pep materi hervez e uhelded, e zonder, e hed hag e ledander.

Sqyand pehiny a zesq ar fæçzoun da vusula an douar, ha pep matery, hervez e uhelded, e zounder, e hed, hac e ledander.

hed

hét

Leñvañ a rez hed an noz, ha ne c'hellez ket kousket.

Léñva a réz héd ann nôz, ha né hellez két kousket.

Lenn a rit hed an deiz, re eo.

Lenn a rîd héd ann deiz, ré eo.

hed

héd

Ar bouzelloù o deus, diouzh ma'm eus lennet, seizh gwech hed an den.

Ar bouzellou hô deûz, diouc'h m'am eûz lennet, seiz gwéach héd ann dén.

Hed div lev diouc'h Kemper.

Héd diou léô diouc'h Kemper

an hed hag al ledander eus ar mezher

ann héd hag al lédander eûz ar mézer

Eus a un hed int.

Eûz a eunn héd iñt.

an hed eus an deizioù hag eus an nozioù

Ann héd eûz ann deisiou hag eûz ann nôsiou

Hed un taol maen.

Héd eunn taol méan.

Neuze ar razh mibin a red ken a findall, / A labour keit ha dek / Gant e dreid[,] gant e veg, / A zrailh hag a zispenn / Sac'h ar vaot penn-dre-benn, / Ker brav m'he devoe hed he gar / Ha ma c'hellas dont d'ar gêr.

Neuze ar raz mibin a red ken a findall, / A labour keid ha dek / Gant he dreid gant he vek, / A zraill hag a zispenn / Sac'h ar vaot penn-dre-benn, / Ker brao m'e devoe hed he gar / Ha ma c'hellaz dont d'ar gear.

An azen, deuet e dro, a lavar evel-henn : "Ned eus ket pell, soñj am eus, ur wech, en ur dremen, Dre ur prad glas a oa, me 'gav din, d'ur manac'h, An naon, ar geot flour ha, m'en diskuilh hep nac'h, Dre ali Paol gornek o sutal em fenn sot, e peurjon er prad-se ledander va zeod. Me n'edon ket em zra, evit lavaret gwir. Diouzhtu e voe ar vlej war al loen blevek-hir. Ur bleiz, den a studi, a ziskouezas displeg e oa deuet ar c'hleñved diwar ar skouarneg, hag e tleit, 'mezañ, sevel hed e livenn Al loen-se divalo, rognek-fall, diskroc'hen. Laerezh tra e nesañ, ne oa gwashoc'h torfed ! Nemet dre ar marv ne vije ket gwalc'het ; ur vezh e oa e welet : d'ar bed-holl evit skouer 'Oa ret e vije roet. Lazhet e voe ar c'houer.

Ann azen, deut he dro, a lavar evel-hen : "Ne deuz ket pell, sonj am beuz, eur weach, en eur dremen, Dre eur prad glaz a voa, me gav d'in, d'eur manac'h, Ann naoun, ar ieod flour ha, m'hen diskuill hep nac'h, Dre ali Paol-gornek o sutal em fenn zod, E peurjounn er prad-ze ledander va zeod. Me n'edounn ket em zra evit lavaret gwir". Dioc'h-tu e voe ar vlej war al loen blevek-hirr. Eur bleiz, den a studi, a ziskouezaz displek E voa deut ar c'hlenved diwar ar skouarnek, Hag e tleit, 'mez-han, sevel hed he liven Al loen-ze divalo, rouignek fall, diskroc'hen. Laerez tra he nesa, ne voa gwasoc'h torfed ! Nemet dre ar maro ne vije ket gwalc'het ; Eur vez voa he welet : D'ar bed holl evit skouer Voa red e vije roet. Lazet voe ar c'houer.

Kentañ hoc’h eus da ober, eme mevel ar bourev, eo en em astenn aze war an douar. Korintin a yeas war bennoù e zaoulin. — N'eo ket a-walc’h kement-se, ret eo deoc’h gourvez en hoc’h hed. Korintin a c’hourvezas.

Kenta hoc’h euz da ober, eme mevel ar bourreo, eo en em astenn a-ze var an douar. Corintin a ieaz var bennou he zaoulin. — Ne ket avoualac’h kement-se, red eo d’eoc’h gourvez enn hoc’h hed. Corintin a c’hourvezaz.

En un taol-kont e santis lost ar gordenn, a yoa ur c’houlm tev ennañ, o riklañ a-biou va botoù hag o tont betek pennoù va glin. Aet e oa ar gordenn en he hed, ha me sellet d’an douar.

Enn eun taol-kount e santiz lost ar gordenn, a ioa eur c’houlm teo enn-han, o rikla a-biou va boutou hag o tont betek pennou va glin. Eat oa ar gordenn enn he hed, ha me sellet d’an douar.

Gant ur roeñvadenn hepken e reas d’e vag kilañ war-hed ugent "leuga" en a-dreñv, betek e-kreiz al lenn ; ha neuze, o kregiñ en e vouc’hal-vann, he stlepel a eure gant kement a nerzh ma treuzas war he hed ar speurennad rec’hier ha menezioù ha ma ’z eas da gouezhañ er pradoù en tu-hont, en ur lazhañ tri-ugent buoc’h a oa o peuriñ eno (2).

Gand eur roenvadenn hepken e reas d’e vag kila war-hed ugent leuga en a-drenv, beteg e-kreiz al lenn ; ha neuze, o kregi en e vouc’hal-vann, he stlepel a eure gant kement a nerz ma treuzas war he hed ar speurennad rec’hier ha meneziou ha ma ’z eas da goueza er pradou en tu-hont, en eur laza tri-ugent buoc’h a oa o peuri eno (2).

En e greiz, e kreiz Aedobitus, a-dre kreñvvogerioù tan dezho ouzhpenn mil "rasta" uhelder, dek mil "leuga" led, kant mil "leuga" hed, dindan koabrennoù tan ma kroz ar gurun enno dibaouez, war al leur-zouar a zo heñvel ouzh houarn ruziet gwenn-kann hag atav kren-digren, emañ ar Bezout, n’eo bet gwelet biskoazh ha na vo gwelet biken gant dremm mab-den, ha n’ouzer anv ebet dezhañ.

En e greiz, e kreiz Aedobitus, a-dre krenv-vogeriou tan d’ezo ouspenn mil rasta uhelder, dek mil leuga led, kant mil leuga (1) hed, dindan koabrennou tan ma kroz ar gurun enno dibaouez, war al leur-zouar a zo henvel ouz houarn ruziet-gwenn-kann hag atao kren-digren, eman ar Bezout, n’eo bet gwelet biskoaz ha na vo gwelet biken gant dremm mab-den, ha n’ouzer ano ebet d’ezan.

Evel-hen e tezrevell ar C’hresianed ganedigezh Keltos : An doue a reont anezhañ Herakles, hag hen e meur a geñver heñvel a-walc’h ouzh Teutatis ma c’hallfe bezañ an hevelep den, en dije ergerzhet gwechall an Europ war he hed, evit skarzhañ diouti an euzhadennoù, ar ramzed hag an dorfetourien ouzh he moustrañ hag he gwastañ.

Evel-hen e tezrevell ar C’hresianed ganedigez Keltos : An doue a reont anezan Herakles, hag hen e meur a genver henvel a-walc’h ouz Teutâtis ma c’hallfe beza an hevelep den, en dije ergerzet gwechall an Europ war he hed, evit skarza diouti an euzadennou, ar ramzed hag an dorfetourien ouz he moustra hag he gwasta.

Seizh devezh war o hed dibaouez-kaer e pade ar banvez, ar c’hoari, ar c’han hag ar c’horoll.

Seiz devez war o hed dibaouez-kaer e pade ar banvez, ar c’hoari, ar c’han hag ar c’horoll.

Evit gwir, ma karfen menegiñ anv hag oberioù rouanez a bep dere, tudoù-veur a bep meuriad, ne vefe ket a-walc’h d’un hevelep labour va holl vuhez war he hed, pegeit-all [bennak] hec’h astennfe an doueed !

Evit gwir, ma karfen menegi ano hag oberiou rouanez a bep dere, tudou-veur a bep meuriad, ne vefe ket a-walc’h d’eun hevelep labour va holl vuhez war he hed, pegeit-all [bennak] hec’h astennfe an doueed !

Betek hed un den war varc’h e kreske an ed hag e pep penn-ed alaouret gant bannoù an heol e veze tri-c’hant pemp-ha-tri-ugent greunenn, tev ha pounner, a roe ul livrad bleud eus an uhelañ begenn.

Betek hed eun den war varc’h e kreske an ed hag e pep penn-ed alaouret gant bannou an heol e veze tri-c’hant pemp-ha-tri-ugent greunenn, teo ha pounner, a rôe eul livrad bleud eus an uhela begenn.

an delfin frikornek (monodon monoceras), 6 metrad hed

Heuilhit, hed ar mor, hent ar valtouterien, hag e kavfet anezhi en plegig an t[o]rrod, etre beg an Enez-Wenn ha beg ar Roc’h-Vran.

Heuliet, hed ar mor, hent ar valtouterien, hag e kavfet anei en plegig an terrod [sic], etre beg an Enez-Wenn ha beg ar Roc’h-Vran.

hed

amplder un hed tenn

amplder eun hed-tenn

hed bloaz

hed-bloaz

digor un hed tenn

digor eun hed-tenn

hed al luskelladoù

hed al luskelladou

Setu da skouer aber Stêr-Oded. War driwec'h kilometrad hed, adalek Benoded betek Kemper, e pign al lanv gant an draonienn-se.

Roget eo koulskoude ar blaenenn-se gant ur stankenn, dezhi 100 km. bennak a hed ha daou pe dri a dreuz, ma tiskenn enni ar blommen-sont betek -172 metr er Gwalarn da enez Alderney (Aurigny).

Asantiñ a reas diouzhtu Soaz Sapeur, met gant an diviz-mañ : « Kent mont da Vrest, emezi, e chomi davedon ur bloavezh war e hed da ziskuizhañ, kement hag ac’h eus studiet. [...]»

D’an diwezh, kerkent ha kaset da benn an darempredoù laouen-se e tistrojomp war-du an hanternoz en ur dremen dre borzhioù-mor Philadelphia ha Boston, kêrioù bras ha brudet, ned in ket da lavarout nann, met koun ebet n’am eus nag eus an eil nag eben, nemet an draig-mañ : kalz berzh ha rejomp gant hor sonerezh hag hor c’hoariva, ha pep gwech e rankis evel-just displegañ Elle est morte, ur bourd e oan krog da vezañ faezh gantañ, met plijout a rae muioc’h-mui d’an admiral, deut a-benn, moarvat, da c’houzout ar fentigell-se dre’n eñvor ha war hec’h hed.

D’an diwezh, kerkent ha kaset da benn an darempredoù laouen-se e tistrojomp war du an hanternoz en ur dremen dre borzhioù-mor Philadelphia ha Boston, kêrioù bras ha brudet, ne din ket da lavarout nann, met koun ebet n’am eus nag eus an eil nag eben, nemet an draig-mañ : kalz berzh ha rejomp gant hor sonerezh hag hor c’hoariva, ha pep gwech e rankis eveljust displegañ Elle est morte, ur bourd e oan krog da vezañ faezh gantañ, met plijout a rae muioc’h-mui d’an admiral, deut a-benn, moarvat, da c’houzout ar fentigell-se dre’n envor ha war hec’h hed.

Emañ an horolaj o paouez tintañ un eur goude hanter-noz [hanternoz] ; digor eo war hec’h hed dor ar gambr ; krenañ a ra ur goulou e-tal ar gwele ; gwelout a ran va mamm, kizennoù he blev melen-aour peget gant ar c’hwezhenn [sic, c'hwezenn] ouzh he zal, he daoulagad ken glas, ken bev gwechall, ha bremañ dilufr, sanket don en o foull, hag ur struj warni, va Doue ! gwennoc’h eo eget ar goarenn wennañ ; perak eo deut da vezañ kastiz ha da goazhañ ken prim ?

Ha berraat a ra tamm-ha-tamm hed an deiz dre ma tostaomp ouzh linenn ar c'heider.

Arabat e oa dezhañ fiñval : be' oa e vestr, ur metr koad pleg-dibleg en e zorn, o vuzuliañ anezhañ, hed, treuz, ha sav.

Keñveriañ an hed 1 ouzh an hed 2, war an tres.

Hed hollek iliz Kemper ne dizh ket kant metr tra ma 'z eus kant ugent en hini Pariz, kant daou-ugent en hini Reims, Lincoln e Breizh-Veur zo 146 metr enni ha York 158 m.