Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Stummoù pleget : 
7
Diskwel ar stummoù pleget

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

I. Doar./Stn. A. 1. [1499] Zo, a zegouezh e dibenn ar c'houlz ret, reizh, dereat, boas. Diwezhat out hiziv. Diwezhat eo ho klac'har. Pardaez diwezhat e oa anezhi. Int eo a oa ar re ziwezhatañ o tont. & Bezañ diwezhat d'ub. ober udb. : bezañ mall, tremen mall dezhañ e ober. & Re ziwezhat : zo goude ar c'houlz ret, reizh, boas. Re abred pe re ziwezhat e vez holl an traoù. 2. Dre ast. Zo, a zegouezh goude ar c'houlz ret, reizh, dereat, boas. Ul lein ziwezhat : debret goude ar c'houlz boas. Ul louzoù diwezhat : roet goude ar c'houlz dleet. 3. (db. an eurieroù) Re ziwezhat : goude an eur reizh. Re ziwezhat eo an horolaj-mañ. B. 1. (db. ar frouezh, al legumaj) Azv, mat da zebriñ goude ar braz eus ar frouezh, al legumaj zo a seurt gantañ. An avaloù-mañ zo diwezhat. Per diwezhat int. Frouezh diwezhat. DHS. diwar-lerc'h. ES. abred, prim. 2. (db. ar gwez-frouezh) Zo goude ar mare boas da vezañ en he bleuñv, da reiñ frouezh. Ar c'herezenned zo diwezhat er bloaz-mañ. C. (db. an dud) 1. (db. ar vugale) [1931] N'eo ket diorroet e spered kement ha hini ar braz eus bugale e oad. Ur bugel, ur paotrig diwezhat. 2. Dre ast. N'eo ket diorroet e spered kement ha hini ar braz eus an dud. Un tamm eo diwezhat. Un tamm paotr diwezhat eo. [1924] Ar galloud-se n’eo bet roet — ur Ro Doue moarvat— nemet d’ar gaezhed pe d’an dud [v]ajanek, d’an dud diwezhat. ES. abred. 3. Na soñj ket er pezh zo d'ober, a zere ober. Me zo diwezhat ! : na sot on, memes tra. II. Adv. 1. Goude ar c'houlz ret, reizh, dereat, boas. Diwezhat emaout o tant. gwall ziwezhat eo aet da gousket. Dont diwezhat d'e goan. Bezañ tapet diwezhat gant e labour : kaout dale gant e labour. & Diwezhat goude koan : pell goude koan. Diwezhat goude koan e kemeras penn e hent. & Diwezhat-mezh : gwall ziwezhat, ken eo ur vezh. Diwezhat-mezh emaoc'h. & Re ziwezhat : goude ar c'houlz dleet. Ne dalvez da netra klask ober an traoù re ziwezhat. Grit an dra-se a-raok ma vo re ziwezhat. [1878] [...] kaer am eus bet redet, on en em gavet re ziwezhat [...]. & Trl. skeud., pemdez Bezañ ganet da Sadorn da noz goude koan diwezhat: na vezañ gwall fin. 2. (db. an eur, gant ar v. bezañ hep merk gour) Diwezhat eo : emeur e dibenn ur prantad bnk. [1878] [...] n’oa ket a c’houloù e prenestr starn-an-daol ; mes an dra-se n’oa ket iskis, rak diwezhat e oa dija. Diwezhat eo anezhi. Erru eo diwezhat. & Diwezhat-bras eo : gwall ziwezhat eo. & Diwezhat-noz eo : diwezhat eo en noz. ES. abred. 3. Tr. adv. Abred* pe ziwezhat, koulz* pe ziwezhat. & Abred* ha diwezhat. & D'an diwezhatañ, da ziwezhatañ, evit an diwezhatañ : troiennoù a dalvez da c'heriañ ne c'hallo ket an dra-mañ-tra c'hoarvezout, bezañ sevenet goude ur c'houlz a veneger. Dont a ray warc'hoazh d'an diwezhatañ. & Diwezhatañ ar gwellañ, an diwezhatañ ar gwellañ : an diwezhatañ ma c'haller. 4. (en e zerez-uheloc'h) Goude ar c'houlz-mañ-koulz. Deuet e oa en-dro naontek miz diwezhatoc'h. Gouezet en doa diwezhatoc'h petra a oa c'hoarvezet. Pa voe diwezhatoc'h anezhi e tistrojont d'o c'hêr.

Skouerioù istorel : 
50
Kuzhat roll ar skouerioù

diwezhat

1499
Daveenn : LVBCA p.62 (tardiff)

diwezhat

1659
Daveenn : LDJM.1 pg tard

re ziwezhat

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (trop) tard

avaloù diwezhat

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (pommes) tardives

sezon diwezhat

1659
Daveenn : LDJM.1 pg (arriere-) saison

Avaloù diwezhat int.

1850
Daveenn : GON.II pg divézad (Ce sont des pommes tardives).

Re ziwezhat eo.

1850
Daveenn : GON.II pg divézad (Il est trop tard).

Diwezhat eo anezhi.

1850
Daveenn : GON.II p.20, livre premier, "Il est tard".

Diwezhat eo, distroomp d'ar gêr.

1850
Daveenn : GON.II p.84, livre second, « Il est tard, retournons à la maison ».

diwezhat eo anezhi

1850
Daveenn : GON.II digoradur

diwezhat

1850
Daveenn : GON.II pg divézad (Tard, après le temps ordinaire. Tardif, qui vient tard).

Tamm dismegañs ne vije bet / Ha pa vije lakaet [ar gwin] war daol ar roue brasañ ; / Tañvaet e voe diwezhat.

1867
Daveenn : MGK p.39

— « Re ziwezhat, 'mezañ, ez on bet kelennet ; / Hag-eñ zo leal mervel ker buan ha lavaret ?

1867
Daveenn : MGK p.101

Neuze e lavaras : « Daoust ma'z eo diwezhat, / 'Vel ar re all a rin ; bez' am bezo torad. »

1867
Daveenn : MGK p.51

Er penn kentañ eus a viz Mae edo ar "Rogasionoù", hag evel-se mard oa noz p’en em gavje an holl, ne vije ket c’hoazh re ziwezhat.

1877
Daveenn : EKG.I. p.158

Diwezhatoc’h, marteze, e konto deoc’h abadennoù e gozhni.

1877
Daveenn : EKG.I. p.1

Me am boa antellet va higennoù etre Korneg ha Roc’h Ledan ; c’hoant am boa da vezañ a-raok ar mor, ha, kaer am [sic] eus bet redet, on en em gavet re ziwezhat, rak ouc’hpenn pevar droatad dour a zo war va higennoù, ha kollet eo va mare.

1878
Daveenn : EKG.II p.190

Mes lezit-eñ, ne gollo netra evit gortoz, ni her c’havo abred pe ziwezhat.

1878
Daveenn : EKG.II p.169

N’oan ket re ziwezhat, ha, ma n’en em gavje netra ganen, e vijen c’hoazh a-raok goulou-deiz e penn va beaj.

1878
Daveenn : EKG.II p.32

Plegañ a ris da sellet dre zindan an or : edon dirak an ti ; n’oa ket a c’houloù e prenestr starn-an-daol ; mes an dra-se n’oa ket iskis, rak diwezhat e oa dija.

1878
Daveenn : EKG.II p.39

Difenn a ra an [a]otro[u] Doue, en e gourc’hemenno[u] laerezh e dra diwar an nesañ : hag al laer a ve tizhet abred pe diwezhat.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.2

Re diwezhat out bremañ. Ar prenaoù a zo groet.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.1

[H]ervez danevelloù bloaziek Iwerzhon, war-dro 1015 kent H. S. eo e tiazezas ar C’houezeled en Iwerzhon, hag un nebeud bloavezhioù diwezhatoc’h hepken e tigouezhas Predeniz (pe « Pikted »).

1923
Daveenn : SKET p.146 "Taolenn-amzeroniez evid istor ar Gelted".

Dre gomz dereat e tisklêrias an henañ, Mandonios, ez oa deut, eñ hag e zaou vreur, dre m’o doa da emguzuliata gant ar gwerc’hezed sakr diwar-benn traoù a bouez ret o c’henverat didest-kaer ; ha bezañ diwezhat anezhi, e krede na nac’hjent ket o digemerout ; o-unan ha diarm e teuent, fizius en enor hag e lealded an teir rouanez.

1923
Daveenn : SKET p.102

Re ziwezhat ez oa anezhi evit ma raje Vindosetlos an dro d’ar bagad miled-se a gaee outañ eus an eil penndremmwel d’egile.

1924
Daveenn : SKET.II p.40

Ar galloud-se n’eo bet roet — ur Ro Doue moarvat— nemet d’ar gaezhed pe d’an dud [v]ajanek, d’an dud diwezhat.

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 41, p.947 (Mae 1924)

kas da ziwezhatoc'h

1931
Daveenn : VALL pg ajourner

a-benn diwezhatoc'h

1931
Daveenn : VALL pg à2 (à plus tard)

diwezhat

1931
Daveenn : VALL pg (enfant) arriéré

Pa verk an droug graet d'e gorf ez eo re ziwezhat peurliesañ.

1943
Daveenn : TOAA p.2

Ar re a vev a zo alies pe diskiant, pe diwezhat pe dort pe a gouez e droug-sant.

1943
Daveenn : TOAA p.3

Anat eo ez eus ur frailhenn vras amañ [...]; ur frailhenn eus ar C'hentañhoalad ez eo, bet plaenaet pell-bras a zo; chomet eo bev diwezhatoc'h, avat, en hec'h astennidigezh etre Plougastell ha Landerne, evel m'en deus lavaret deomp Kenan Kongar.

1943
Daveenn : TNKN p.23

Pa ever alkool alies e teuer buan da gaout ezhomm anezhañ hag, abred pe ziwezhat, ne c'heller ket mui tremen heptañ.

1943
Daveenn : TOAA p.2

Un tammig mezevennet avat e tistrojomp, diwezhat, da-gaout hor golc'hedoù kalet er paeroniaj, en ur ober [a] bep seurt hunvreoù.

1944
Daveenn : EURW.1 p.74

Da stourm hor boa ouzh brizhsoñjennoù aotrounez diwezhat, hag ouzh beleien disfizius, ne oant ket sur petra ‘oamp o klask.

1944
Daveenn : EURW.1 p.206

« Siwazh, en em gavet on re ziwezhat, peogwir eo marv... »

1944
Daveenn : EURW.1 p.37

Div c'hoar en doa ; Marivona ha Marika, a zeuas diwezhatoc'h da vezañ priedoù Frañsoù Keromen ha Frañsoù Blavon-Duchesne.

1944
Daveenn : EURW.1 p.10

Pe, ma oa deuet unan bennak da welout anezhi ken diwezhat-se, en dije skoet war an nor, ha goulennet digor.

1944
Daveenn : ATST p.50

Miliner Penn-an-Aod a voe ker spontet ouzh e glevout ma tegouezhas dezhañ kouezhañ frank e-barzh al lenn, en ur vont diwezhat eus e vilin d’e di.

1944
Daveenn : ATST p.65

« Job », emezi, « an dic’harzh n’eo ket, sur, boulc’het start, rak ho falz a oa chomet war gorre an armel. It eta d’ar waremm hiziv ha boulc’hit an dic’harzh evit mat ! Ha, dreist-holl, na lavarit ket gevier d’ho mamm, rak ar mammoù a zo finoc’h c’hoazh eget o bugale, hag, abred pe ziwezhat e teuont atav da c’houzout ar wirionez ! »

1944
Daveenn : ATST p.68

Ar merc’hed a drape hag a drape an toaz ar buanañ ar gwellañ ; rak hiniennoù anezho a oa diwezhat gant o labour.

1944
Daveenn : ATST p.89

Diwezhat e oa, pa zeuas en-dro d’ar gêr, rak ar c’holier ne oa ket bet prest diouzhtu, e ti ar boureller.

1944
Daveenn : ATST p.127-128

Diwezhat e oa ivez ar breur Arturo d'e goan, dre m'en doa re hir-gortozet [hirc'hortozet ].

1949
Daveenn : SIZH p.66

Un dro bennak, kerse 'vo marteze gant beleien ha leanezed 'zo, met re ziwezhat eo prennañ ar marchosi goude ma 'z eo aet hoc'h inkane gant al laer.

1954
Daveenn : VAZA p.60

- Arsa, Yann, e c'houlenne hini pe hini berr warnañ, daoust ha n'on ket re ziwezhat d'an ofis ? - Nann 'ta, emezañ, amzer 'zo, n'eus bet c'hoazh nemet ar son gentañ...

1954
Daveenn : VAZA p.23

Prometet 'n doa Monsieur Veto / Bez' atav feal d'ar vamm-vro. / He zrubardet en deus : / Gwall ziwezhat kaout keuz.

1960
Daveenn : PETO p.44

Met en em saveteet n'oc'h ket oc'h ma flatañ, / Diwezhatoc'h ' weloc'h.

1960
Daveenn : PETO p.48

Evidon-me a zlee adwelout Casa naontek miz diwezhatoc'h, e penn kentañ miz genver 1939.

1985
Daveenn : DGBD p.13

Berz[h] bras a reas ha degemeret e voe an opus francigenum er broioù all, abred pe ziwezhat.

2013
Daveenn : LLMM Niv. 399, p. 8

Dav eo ober anv amañ deus un dra all : abred pe ziwezhat e vo embannet gant ur stourmer entanet ez eo ret sevel obererezhioù feulsoc'h-feulsañ peogwir e vez graet gant feulster (ha feulster bras a-wechoù) gant an enebourien.

2015
Daveenn : DISENT p.66

Ofis publik ar brezhoneg

Rouedadoù sokial