Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Adstummoù istorel pe rannyezhel testeniekaet : 
1
Diskwel an adstummoù

Stummoù pleget : 
5
Diskwel ar stummoù pleget

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

I. H.g. 1. Skinoù a zegas sklêrijenn war an traoù hag a ro an tu d'o gwelet. Gouloù an deiz. HS. luc'h. 2. Ent strizh Sklêrijenn taolet gant ur benveg goulaouiñ. Emañ ar gouloù war enaou. Pignat a reas hep gouloù, en ur doulbaban. Enaouiñ, lazhañ ar gouloù. Ne oa prenestr ebet dindan c'houloù. 3. Trl. skeud. Bezañ er gouloù : direnkañ. Hennezh a vez bepred war hent en deiz hag er gouloù en noz. & Bezañ ub., udb. en e c'houloù : bezañ direnket gantañ. Petra zo en e c'houloù, petra zo savet en e c'houloù ? Honnezh a oa en e c'houloù hag alies en doa savet e zorn outi. & Bezañ ub. en e c'houloù : e c'hoantaat da zimeziñ. Merc'h hemañ zo em gouloù. & Soubañ gouloù : morediñ. & Dever, losker gouloù : person a vez hir gant e oferenn, ha dre ast., den a chom pell da labourat diouzh an noz. & Trl. [1732] Lakaat ul levr er gouloù : embann ul levr. Al levr-mañ zo bet lakaet meur a wech er gouloù. 4. Gouel ar Gouloù, gouel Maria-ar-Gouloù, gouel Itron-Varia-ar-Gouloù : Chandelour. II. G. 1. Bann sklêrijenn taolet gant ur benveg goulaouiñ. Gouleier kêr a veze gwelet a-bell. Ur gouloù a weled o parañ. 2. Goulaouenn-goar. Prez a oa enni da gregiñ ar gouloù. An eil a zoug ar gouloù, egile a ro al lien. 3. Benveg goulaouiñ. Ur gouloù bleiz : a daol ur sklêrijenn dister. Gouleier ar c'harr. 4. Gouloù-soav : traezenn c'houlaouiñ graet gant ur boulc'henn paket en un dolzenn soav. Gouloù-red : fulennoù o vont dre an aer, drezo o-unan, taolet gant tredan an amzer fall. 5. (en e furm lies) Ar gouleier : rummad teir arouezenn (ruz, melen-ruz, gwer) a ro da c'houzout d'ar vleinerien pegoulz mont war-raok pe chom a-sav. 6. Trl. Gwerzhañ udb. diouzh ar gouloù : gwerzhañ diouzh ar c'hresk e-keit ha ma pad ur c'houlaouenn enaouet. 7. Trl. skeud. Bezañ bet o telc'her ar gouloù : gouzout pep tra db. un darvoud bnk. N'oc'h ket bet o telc'her ar gouloù.

Skouerioù istorel : 
59
Kuzhat roll ar skouerioù

gouloù

1499
Daveenn : GAVH p17

pourc'henn ar gouloù

1499
Daveenn : LVBCA p21, 86, 168 (nesche de chandele)

gouloù

1499
Daveenn : LVBCA p86 (lumiere)

goulaouenn

1659
Daveenn : LDJM.1 pg chandelle

lakaat e gouloù

1659
Daveenn : LDJM.1 pg mettre (en lumière)

lakaat e gouloù

1659
Daveenn : LDJM.1 pg produire

gouloù

1659
Daveenn : LDJM.1 pg goulou

gouloù

1732
Daveenn : GReg pg chandelle

gouloù soa

1732
Daveenn : GReg pg chandelle(s de suif)

gouloù rousin

1732
Daveenn : GReg pg chandelle(s de resine)

gouloù binniget

1732
Daveenn : GReg pg cierge (beni)

digasit a-fo gouloù amañ, paotrig

1732
Daveenn : GReg pg éclairez (ici, petit garçon)

deuit gouloù amañ

1732
Daveenn : GReg pg éclairez (ici, petit garçon)

er gouloù

1732
Daveenn : GReg pg (à) decouvert (sans deguisement, franchement)

al levr-mañ a zo bet meur a wech lakaet e gouloù

1732
Daveenn : GReg pg (ce livre a eu plusieurs) editions

gouloù loereg

1732
Daveenn : GReg pg ange

evit ar bevare gwech ma el lakaer e gouloù, eo

1732
Daveenn : GReg pg (c'est ici sa quatrième) Edition

adjujiñ diouzh ar gouloù

1732
Daveenn : GReg pg adjuger

enaouiñ ar gouloù

1732
Daveenn : GReg pg animer

gouloù bouji

1732
Daveenn : GReg pg bougie (chandelle de cire blanche)

gouloù

1732
Daveenn : GReg pg chandelle

gouloù-koar

1850
Daveenn : GON.II.HV pg goulou-koar (Bougie, chandelle de cire. Pl.)

Elumit ar gouloù.

1850
Daveenn : GON.II.HV pg elumi (Allumez la chandelle).

Enaouit ar gouloù.

1850
Daveenn : GON.II pg enaoui (Allumez la chandelle).

gouloù

1850
Daveenn : GON.II pg goleu (Voyez "goulou"), goulou (Lumière. Clarté. Illumination. Eclaircissement. - Commentaire. Glose, explication d'un texte obscur. HV. jour. de plus, chandelle. En Van. "goleu").

gouloù

1850
Daveenn : GON.II pg goleu, gôlô, goulaou, goulaouek, goulaouuz, pg goulaouen (Luminaire, corps naturel qui éclaire. Chandelle, petit flambeau de suif, de cire, de résine. Pl.), goulaouier, goulou (Lumière. Clarté. Illumination. Eclaircissement. - Commentaire. Glose, explication d'un texte obscur. HV. jour. de plus, chandelle).

gouloù

1850
Daveenn : GON.II pg gôlô, goulou (Lumière. Clarté. Illumination. Eclaircissement. - Commentaire. Glose, explication d'un texte obscur. HV. jour. de plus, chandelle. En Trég., "gôlô").

gouloù

1850
Daveenn : GON.II pg goulaou (voyez "goulou"), pg goulaouen (Luminaire, corps naturel qui éclaire. Chandelle, petit flambeau de suif, de cire, de résine. Pl.)

Ar gouloù a skuizh va daoulagad.

1850
Daveenn : GON.II pg goulou (La lumière me fatigue les yeux).

Emaoc'h em gouloù.

1850
Daveenn : GON.II pg goulou (Vous êtes dans mon jour).

Digasit gouloù deomp.

1850
Daveenn : GON.II pg goulou (Apportez-nous de la chandelle).

Lakaat ul levr e gouloù

1850
Daveenn : GON.II.HV pg goulou (Publier un livre, le mettre au jour).

gouloù-treuz

1850
Daveenn : GON.II.HV pg goulou-treûz (faux-jour, lumière qui vient un peu de côté), sklérijen-dreûz.

mor-c'houloù

1850
Daveenn : GON.II pg môr (-c'houlou), môr (-lard), môrc'houlou

gouloù treuz

1850
Daveenn : GON.II.HV pg sklérijen (-dreûz)

An heol a ro e c’houlou d’al loar.

1850
Daveenn : GON.II p.62 (Le soleil donne sa lumière à la lune).

Deviñ a reot ho plev gant ar goulou.

1850
Daveenn : GON.II p.66, "Vous vous brûlerez les cheveux avec la chandelle".

Gouloù rousin na zevont ken.

1850
Daveenn : GON.II pg rousin (il ne brûle que de la chandelle de résine).

Sakrist, hast buan, alum gouloù, ma kaozeimp un tammig.

1877
Daveenn : EKG.I. p.111

Ur wech aet er porzh ec’h ejont war-eeun war-zu ar gouent : gouloù a voe alumet ; edont e-tal dor al lec’h m’edo kousket ar venec’h, dinec’h evel kristenien ha n’o doa aon da gaout na rak an dud na rak Doue.

1877
Daveenn : EKG.I. p.39

Pa deuis ennon va-unan, e oa marv va fennad gouloù : edon o taoublegañ evit sevel em sav : — Peoc’h, Yann Pennorz, eme an Aotrou Krenn goustadik ! Peoc’h, ar soudarded a zo adarre e Maner al Liorzhoù.

1878
Daveenn : EKG.II p.53-54

Abalamour d'ar vogedenn lugernus-se a sav diwarnañ, an danve[z] a ve[z] lakaet war ar chimikez, a ve[z] groet ane[zh]añ "Fosfor". "Fosfor" a zo ur gir gregach a dalv memes tra 'vel "Lucifer" en latin, ha taol-gouloù, en brezhoneg.

1898
Daveenn : KZVR Supplément à la Croix des Côtes-du-Nord du dimanche 23 janvier, p.1

gouloù fin

1909
Daveenn : BROU p. 238 (luisant)

gouloù

1909
Daveenn : BROU p. 245 (au pluriel goulaou)

Neuze, gant elfennoù-tan diouzh Aedobitus e krouas Guton gouenn doueed an neñv hag ar goulou (dêvi).

1923
Daveenn : SKET p.29

gouloù levreg

1931
Daveenn : VALL pg ange (à brûler)

enboullañ gouleier rousin

1931
Daveenn : VALL pg (mettre en) boules (donner la forme cylindrique aux chandelles)

Ha pa voe lazhet ar goulou e kement ti, ha kousket kement den, Job ha Lom a savas goustad, goustad eus o gwele, a zigoras dor o forzh hep an disterañ trouz, gant aon da lakaat ar chas da harzhal, hag a gemeras adarre hent Karreg-al-Louarn.

1944
Daveenn : ATST p.128

Enaouiñ a rejont ur goulou.

1944
Daveenn : ATST p.129

Hag an neñv a oa sklerijennet / Gant goulou drouklivet al loar

1944
Daveenn : EURW.1 p.211

An tier a oa c'hoazh gouloù war elum enno.

1944
Daveenn : EURW.1 p37

Neuze e veze lazhet ar gouloù -ur c'hleuzeur eoul-maen mogedek-.

1944
Daveenn : EURW.1 p33

Koulskoude e oa, hep douetañs ebet, sklerijenn wenn al loar, peogwir ne oa goulou ebet er-maez d’an eur diwezhat-se, tost ma oa da hanternoz.

1944
Daveenn : ATST p.51

Enaouet e voe raktal ar goulou benniget, stagañ a rejont da zibunañ pedennoù an Anaon, ha war varlenn Soaz Sapeur, he zal harpet ouzh hini he mamm n’he devoa bet bugel ebet nemeti, setu pelec’h, evel un evn, hep klemm na fiñv, e tennas Ann-Mari an Aubin hec’h huadanenn [sic, huanadenn] diwezhañ.

1954
Daveenn : VAZA p.46

Deut an noz e steredenne kêrig Nkogo, donoc'h war ar río, gant ur bern gouleier tredan.

1985
Daveenn : DGBD p89

Pa vez deut ar c'hoad da vezañ un tamm sec'h e c'heller ober gouloù gantañ, hag an dañsoù a vez kaset en-dro peurvuiañ en-dro ouzh skleur etivi okoume.

1985
Daveenn : DGBD p180

Evel al labouradegoù nukleel, emañ o kargañ deoc'h ho kouloù, ho tremmwel.

1992
Daveenn : EAZB p. 110

Emañ an div gambr diouzh tu ar straed ha skeiñ a ra ar gegin hag ar sal-dour vihan war ar puñs gouloù.

2015
Daveenn : EHPEA p11

A-wechoù e tifoupe ur bann gouloù eus an diavaez, hag e-pad ur serr-lagad e c'helle gwelet dremm Christian.

2023
Daveenn : DREAM p. 98

Notennoù studi

Reiñ a ra ar Gonideg (GON.II) ar stumm "gôlo" evel hini Bro-Dreger hag ar stumm "goleu" evel hini Bro-Wened.

Ofis publik ar brezhoneg

Rouedadoù sokial