Dezverkoù all

Distagadur

Stankter implij : 

Testeniekaet e : 
NDBF
GBAHE

Adstummoù istorel pe rannyezhel testeniekaet : 
1
Diskwel an adstummoù

Stummoù pleget : 
3
Diskwel ar stummoù pleget

Termenadur :  Kuzhat an termenadur

v. I. V.g. 1. (db. an dud) Mont en ul lec'h tomm a-benn degas gwrez d'ur c'horf. Deus amañ e-tal an tan da dommañ. Grit tan mat evit ma tommimp. Pêr a oa azezet en o zouez hag a domme ivez. Tommañ ouzh bannoù an heol. [1878] Daou zervezh goude taol Trefalegenn, e-pad m’edomp o tommañ en-dro d’un tamm tan hor boa alumet [...] e teuas en hon touez an Aotrou de Kerbalaneg [sic], atav un aer nec’het dezhañ. [1924] Ar valtouterien a zo du-hont o tommañ, a respontas Jarlig, ha Bilzig ne zaleo ket. 2. Dre skeud. Tommañ ouzh ub. : dont d'e garout. Ne c'halle ket e galon mankout da dommañ outi. & Gant seurt komzoù e lakaer empenn an dud da dommañ ha da virviñ. 3. (db. an heol, ar mammennoù gwrez) Teuler, skignañ gwrez. Krog eo an heol da dommañ. Pa dommas an heol e oa bet skaotet an had. Tommañ a ra da dan ? & (hep rener) Tommañ a ra ! 4. (db. an teil) Dareviñ. Laoskit ho teileg en he yoc'h da dommañ un herrad. HS. goiñ. 5. (db. ar prenn) Bezañ krog da breñvediñ. 6. (db. ar saviadoù m'en em gaver) Grevusaat. Tommañ a ra an traoù eta, ha hep dale e c'hallfe an arnev strakal. II. V.k.e. A. 1. Lakaat (udb.) da vezañ tomm. Tommañ dour da fardañ kafe. Tommañ ar soubenn. Tommañ laezh. & Tommañ udb. gant udb. Ar fornioù da boazhañ bara a veze tommet gant lann, drez pe zrein. & Trl. skeud. Tommañ dour d'e skaotañ : reiñ digarez d'an enebour da noazout ouzh an-unan. Tommet en deus dour d'e skaotañ. & (db. an amzer) Tommañ dour : bezañ liv an arnev, ar glav warni. Gwall domm eo an amzer, me soñj din emañ o tommañ dour dimp adarre ! 2. Degas gwrez en ul lec'h. Tommañ an ti. Tommit ma gwele. An douaroù tommet gant an heol. 3. Degas gwrez en e gorf, e izili. Graet en doa tan da dommañ e zaouarn kropet gant ar riv. Ar werennad kentañ a domme dezho o c'halon. An itron a domme he zreid ouzh an tan en ur ober stamm. & Trl. skeud. Tommañ e zivskouarn da ub. : skeiñ flac'hadoù gantañ. 4. (rener : traoù) Bezañ implijet evit lakaat udb. da vezañ tomm. Ur pod-houarn bet o tommañ lisiv da ober ar c'bouez. B. Dre skeud. 1. Broudañ. Savet eo bet al levr-mañ evit diverrañ ar spered ha tommañ ar c'hoant deskiñ. 2. Tommañ kalon ub. : e galonekaat. [1877] E-pad m’edont oc’h ober o zro, an Aotrou de Ker[v]alaneg a beurachue da renkañ e dud, a gomze outo, a domme o c’halon dezho en ur zisklêriañ ec’h en em gannent evit o Doue, evit o bro hag evit o Roue. III. V.k.d. (rener : traoù) Degas gwrez. Kinnig a ra din un tasad kafe hag a dommo din. IV. V dic'hour. Tommañ da ub. : dont gwrez en e gorf. Roeñvit paotred, hag e tommo deoc'h ! Tostait ouzh an tan da dommañ deoc'h. V. V. rag. EN EM DOMMAÑ. 1. V. em. En em dommañ ouzh ub., udb.: dont da vagañ mignoniezh, karantez ouzh ub., ul lec'h. En em dommañ a rae ar vugale outañ. Ar gêr-se n'he doa gallet biskoazh en em dommañ enni. [1954] [...] desped am boa dre ma ranken mont kuit rak, ha pa vefe aour an orjal anezhi, biken evn n’en em dommo ouzh e gaoued. 2. V. kenem. Delc'her tomm an eil d'egile. Ar gwenan e-pad ar goañv zo bodet e-barzh ar gestenn an eil ouzh eben evit en em dommañ. [1878] Herve Soutre a yoa ivez ’ta komper din, ha bezañ komperi, an dra-se a laka atav ar c’halonoù d’en em dommañ an eil ouc’h eben. VI. (impl. da ak.) Gwechad degas gwrez en e gorf, e izili. kolo a reas un tommañ d'e zaouarn. Deuit d'ober un tamm tommañ e-kichen an tan.

Skouerioù istorel : 
58
Kuzhat roll ar skouerioù

tommañ

1499
Daveenn : LVBCA p194 (echauffer)

tommañ

1499
Daveenn : LVBCA p194 ('chauffer')

n'en em dommañ

1659
Daveenn : LDJM.1 pg [ne se] chaloir

tommañ

1659
Daveenn : LDJM.1 pg echauffer

tommañ

1659
Daveenn : LDJM.1 pg chaufer

tommet

1732
Daveenn : GReg pg échaufer (donner de la chaleur)

komañs a rae da dommañ dezhañ

1732
Daveenn : GReg pg (il commençoit à s') échaufer (la bile lui montoit à la tête)

dereat, mat da dommañ

1732
Daveenn : GReg pg (qui a la vertu d') échaufer

komañs a rae plantoù e dreid da dommañ

1732
Daveenn : GReg pg (il commençoit à s') échaufer (la bile lui montoit à la tête)

tommiñ

1732
Daveenn : GReg pg échaufer (donner de la chaleur)

tommañ ar gwele

1732
Daveenn : GReg pg bassiner (échauffer un lit)

tommet ar gwele

1732
Daveenn : GReg pg bassiner (échauffer un lit)

tommiñ ar gwele

1732
Daveenn : GReg pg bassiner (échauffer un lit)

pillig goloet evit tommañ ur gwele

1732
Daveenn : GReg pg bassinoire (instrument pour bassiner un lit)

en em dommet

1732
Daveenn : GReg pg (s') échaufer

tommañ

1732
Daveenn : GReg pg (devenir) chaud (rendre chaud), chauffer, (se) chauffer, échaufer, (s') émouvoir (être émû)

tommet

1732
Daveenn : GReg pg (devenir) chaud (rendre chaud), chauffer, (se) chauffer, échaufer, (s') émouvoir (être émû)

tommiñ

1732
Daveenn : GReg pg (devenir) chaud (rendre chaud), chauffer, (se) chauffer

tommet

1732
Daveenn : GReg pg (devenir) chaud (rendre chaud), chauffer

lakaet da dommañ

1732
Daveenn : GReg pg (faire) chauffer

lakaat da dommañ

1732
Daveenn : GReg pg (faire) chauffer

ober tommañ

1732
Daveenn : GReg pg (faire) chauffer

graet tommañ

1732
Daveenn : GReg pg (faire) chauffer

tommañ ar forn

1732
Daveenn : GReg pg chauffer (le four)

en em dommañ

1732
Daveenn : GReg pg (s') échaufer

tommiñ

1850
Daveenn : GON.II pg tomma (chauffer, donner de la chaleur. rendre ou devenir chaud. se chauffer. échauffer. s'échauffer. En Vannes, "tuemmein").

tommañ

1850
Daveenn : GON.II pg eil, tomma (chauffer, donner de la chaleur. rendre ou devenir chaud. se chauffer. échauffer. s'échauffer).

tommet

1850
Daveenn : GON.II pg tomma (chauffer, donner de la chaleur. rendre ou devenir chaud. se chauffer. échauffer. s'échauffer. Part.)

It da dommañ ar bugel-se.

1850
Daveenn : GON.II pg tomma (allez chauffer cet enfant).

Likit-eñ da dommañ.

1850
Daveenn : GON.II pg tomma (faites-le chauffer).

Tommit ho taouarn.

1850
Daveenn : GON.II pg tomma (chauffez-vous les mains).

Tommit ur grampouezhenn evidon.

1850
Daveenn : GON.II pg krampoézen (Chauffez une crêpe pour moi).

eil dommañ

1850
Daveenn : GON.II p.7 (réchauffer).

An ostiz n'en doe ket ar boan / Da eilbediñ an tremeniad : / Hemañ, a-raok, gant e alan / C'hwezh da dommañ e viziad.

1867
Daveenn : MGK p38

« Da dommañ va dorn e c'hwezhan, / Ha da yenañ va boed goude. »

1867
Daveenn : MGK p38

Neb piv bennak o lenno a dommo e galon evit an aotrou Doue, evit ar wirionez, evit e vro, evit kement tra a zo mat, ha c'hwek, ha dereat, hag a rank da vezañ meulet.

1867
Daveenn : MGK Rakskrid XI

— Nann, eme unan eus ar soudarded, evidon-me a oa skornet dija, ha n’em eus gellet tommañ din, nemet a-forzh da lopañ war ar goueriaded.

1877
Daveenn : EKG.I. p.169

E-pad m’edont oc’h ober o zro, an Aotrou de Ker[v]alaneg a beurachue da renkañ e dud, a gomze outo, a domme o c’halon dezho en ur zisklêriañ ec’h en em gannent evit o Doue, evit o bro hag evit o Roue.

1877
Daveenn : EKG.I. p.275-276

Jann-Louiz, eme Jañ-Mari d’ar goshañ eus e verc’hed, tomm ur banne soubenn d’an daou zen-mañ.

1877
Daveenn : EKG.I. p.71

Gwelloc’h eo tommañ ar c’horf gant banneoù leun ar c’hof, eget ned eo gant tommder an tan, n’eus forzh pegen tomm e c’hellfe bezañ, rak nav blavezh krazañ a ya gant ur sourrad avel.

1878
Daveenn : EKG.II p.280

Daou zervezh goude taol Trefalegenn, e-pad m’edomp o tommañ en-dro d’un tamm tan hor boa alumet, war-dro peder eur dioc’h [diouzh] an abardaevezh, e teuas en hon touez an Aotrou de Kerbalaneg [sic], atav un aer nec’het dezhañ.

1878
Daveenn : EKG.II p.101

Herve Soutre a yoa ivez ’ta komper din, ha bezañ komperi, an dra-se a laka atav ar c’halonoù d’en em dommañ an eil ouc’h eben.

1878
Daveenn : EKG.II p.36

Eno, souchet start an eil ouzh eben, e tomment o izili hag e tiskuizhent ken an hanternoz.

1923
Daveenn : SKET p.114

Honnezh eo danevell an teir « Kassiteras », evel m’hen dezrevell an dud kadarn a vevas gwechall en aber an Albis ha war ribloù glasvezh-holl ar Stura hag an Dravinna, evel m’her c’hlever en tiadoù brezelgar ar Belgion (1) hag en-dro d’an oaledoù ma tomm outo Breizhiz an henveuriadoù, o dremm vrizhellet hag o izili livet e glas, evel m’hen desker e santualoù hag e skolioù an drouized en enez Pretanis (1), evel em eus, erfin, me va-unan her c’hlevet diwar diweuz Esumopas, an drouiz.

1923
Daveenn : SKET p.117

Ar werennad kentañ a domme dezhe o c’halon, a sklaerae mammenn o lagad ; siwazh ! an eilvet a lakae an tan da ruilhañ a-dreuz dre o gwazhied, en o empenn an alter da verviñ.

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 47, p.1122 (Miz Du 1924).

Ar valtouterien a zo du-hont o tommañ, a respontas Jarlig, ha Bilzig ne zaleo ket.

1924
Daveenn : BILZ1 Niv. 43-44, p.1027 (Gouere-Eost 1924)

Gant an heol e vez tommet o mogerioù dezho, ma teuont tomm-grizias.

1924
Daveenn : SKET.II p.71

en em dommañ ouzh ub.

1931
Daveenn : VALL pg (s')attacher (à)

tommañ

1931
Daveenn : VALL pg (rendre) ardent

Ne c'hell bezañ saveteet nemet dre dommañ anezhañ.

1943
Daveenn : TOAA p4

Evel-se emañ an Amerikaned holl : p’en en dommont ouzh tra pe dra, ne chomont ket da blediñ gant soñj ar sellerien.

1944
Daveenn : EURW.1 p.190

Me a domme buan ouzh ar merc’hed koant, hag unan amañ er c’hastell he doa piket din ma c’halon.

1944
Daveenn : EURW.1 p.121

– « Ma, deuit d'azezañ e korn an tan da dommañ »

1944
Daveenn : EURW.1 p38

Ar vugale en em zastume hervez o anaoudegezhioù, re ar memes parroz, ar memes taread, en em domme an eil ouzh egile.

1944
Daveenn : EURW.1 p34

Stagañ a reas gant ar binvioù, tommañ a reas ouzh ar savadurezh kezeg, saout, deñved, ha pa dennas d'ar bilhed e 1858, ne oa ket kalz gwelloc'h gwazed egetañ e kanton Uhelgoad.

1944
Daveenn : EURW.1 p10

Graet e voe ’ta hervez he diviz, hag evidon da bellaat a c’hrad-vat [a-c'hrad-vat] diouzh kemend-all a drubuilh, daoust ha n’am eus kavet biskoazh abeg da glemm ouzh ar skolaj, n’eus forzh, desped am boa dre ma ranken mont kuit rak, ha pa vefe aour an orjal anezhi, biken evn n’en em dommo ouzh e gaoued.

1954
Daveenn : VAZA p.49-50

Ur wetur-sono a skigne muzik ha kanaouennoù da dommañ ar c'halonoù

1980
Daveenn : BREM Niv. 1, p. 4

Klask a ris ober eta gwellañ ma c'hellis ar pezh a zo merket war ar paper a vez da heul : Klask lakaat ar gouli da wadañ (met keit all a oa abaoe ar flemm ma ne oa ket da fiziout kalz war an dra-se); enflistrañ dek santimetrad-diñs a louzoù enep flemm an naered dindan kroc'hen ar c'hof, tommañ dour lakaet permanganat e-barzh, ha flistrañ ivez an dourenn-se tro-dro d'al lec'h bet flemmet, atav evit klask distruj ar bilim.

1985
Daveenn : DGBD p92

Ofis publik ar brezhoneg

Rouedadoù sokial